<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>81. Instrumentum testamenti di Andrea notarii Andree, arcidiacono potentino</title>
        <respStmt>
          <name>Donatella Gerardi</name>
          <resp>transcription by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>mark-up by</resp>
          <name>Donatella Gerardi</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition" />
          <bibl type="source-register" />
          <bibl type="primary-source">ASNa, Regia Camera della Sommaria, Diversi, 1a numerazione, Dip. Somm., I, 309, n. 4bis, cc. 479v-481v, n. 147 [S].</bibl>
          <bibl type="tradition" />
          <bibl type="bibliography" />
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>!-Instr</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>Andrea notarii Andree, arcidiacono potentino, stando nella casa del giudice Angelo suo fratello, sita nella parrocchia di S. Gerardo, malato nel corpo ma sano di mente, fa rogare il proprio ultimo e finale testamento, nel quale designa quale proprio erede il già citato giudice Angelo suo fratello carnale, eccezion fatta per i legati e fedecommessi declinati di seguito; stabilisce che il suo corpo sia seppellito nella chiesa di S. Gerardo, nel monumento nel quale vengono sepolti i chierici di detta chiesa; lascia, per il male incerto commesso, dieci tarì; assegna ad Andrea notarii Roberti le terre possedute pro indiviso con Cominella de Lacupensuli, nonché altre terre dette lo Forragenale, posseduto indivise con Taddeo magister, con la clausola che detto lascito è valido vita natural durante e con la conseguente disposizione che, alla morte del predetto Andrea, dette terre siano affidate a un prete della chiesa di S. Gerardo, scelto dal legatario Andrea; lascia quindi al diacono Nicola notarii Andree le terre dette Petra de Sancto Francisco, vita natural durante, con la clausola che alla morte del diacono Nicola queste terre passino nel possesso della luminaria la chiesa di S.Gerardo; lascia a Domenico de […] tre tarì; elegge quali propri epitopi e distributori Angelo ‹suo fratello› e Andrea ‹notarii Roberti›.</p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="copy" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1383-09-06</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          (c. 479v) In nomine domini nostri Iesu Christi. Anno ab incarnatione eiusdem millesimo trecentesimo octuagesimo tercio, regnante serenissimo domino nostro
          <persName key="Carlo III" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q311861">Carulo tercio</persName>
          rege
          <placeName key="Gerusalemme" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1218">Ierusalem</placeName>
          et
          <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilie</placeName>
          rege,
          <placeName key="Provenza, contea" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2991382">Provincie</placeName>
          et
          <placeName key="Forcalquier" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q104431">Forcalquerii</placeName>
          ac
          <placeName key="Piemonte" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q1216">Pedimontis</placeName>
          comite, regnorum vero eius anno secundo feliciter amen
          <ref target="#N9kdf1fzgh" type="integer" />
          , die sexto mensis septembris, septime indicionis, apud civitatem
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          .
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="N9kdf1fzgh" type="integer">Il computo dell’era regni è espresso ricorrendo all’anno incipiente allungato.</note>
        </span>
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          Nos
          <persName key="Francesco (Cicco) notarii Iacobi de Ingannulo, pubblico notaio regio per tutto il regno di Sicilia, giudice annuale di Potenza e giudice ai contratti">notarius Ciccus de Ingannulo</persName>
          ipsius civitatis annalis iudex,
          <persName key="Antonio de Marco Mordente de Laurino, pubblico notaio regio per le province di Terra di Lavoro, Comitato di Molise, Principato citra e ultra e Basilicata">Antonius de Ma(n)como(n)[..]</persName>
          de
          <placeName key="Laurino" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q80999">
            Launiano
            <ref target="#Nkygljkewx" type="alpha" />
          </placeName>
          publicus ubique per provincie ‹sic›
          <placeName key="Terra di Lavoro" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q765893">Terre Laboris</placeName>
          et
          <placeName key="Comitato di Molise" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1443">comitatus Molisii</placeName>
          ,
          <placeName key="Principato citra" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q15141466">Principatus citra</placeName>
          <placeName key="Principato ultra" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3403566">et ultra serras Montorii</placeName>
          , et
          <placeName key="Basilicata" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q1452">Basilicate</placeName>
          reginali autoritate notarius et subcripti testes [ad] hoc specialiter vocati et rogati, presenti scri[p]to publico notumfacimus, [f]atem[ur et te]stamur] quod ad preces nobis factas pro parte venerabili viri domni
          <persName key="Andrea de notario Andrea, chierico, canonico, procuratore della cattedrale di Potenza, arcidiacono di Potenza">Andree notarii Andree</persName>
          archidiaconi Potentini, accersitis nobis ad domum
          <persName key="Angelo de notario Andrea, giudice annuale di Potenza">iudicis Angeli notarii Andree</persName>
          , sitam in dicta civitate
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , in parochia
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">Sancti Girardi</placeName>
          , suis loco et finibus limitatam, in qua quidem // (c. 480r) domo invenimus eundem domnum
          <persName key="Andrea de notario Andrea, chierico, canonico, procuratore della cattedrale di Potenza, arcidiacono di Potenza">Andream</persName>
          archidiaconum Potentinum, consentientem primo in nos prefatos iudicem et notarium ut in suos, cum sciret ex certa eius scientia nos suos iudicem et notarium in hac parte non esse, iurisdicionem suam nobis voluntarie prorogando, infirmum iacentem in lecto egrum et humana infirmitate gravatum, sanum tamen mente ac in recta locutione existentem, tantum considerans [..]volucro
          <ref target="#Nuff3fjs2s" type="alpha" />
          ‹in› sue mentis acie nature instabiliter naconem
          <ref target="#Nnatpti5kh" type="alpha" />
          et lugrulem ‹sic› sub qua in moriendo quisque mortalis e(st) a lege prostpetus ‹sic›, nec non et advertens mortis titulum
          <ref target="#N5n6auqmd2" type="alpha" />
          qua nil ipsa cercior reperitur et volens nempe proin(de) salute eius anime, expiata mente, providere, ne quod absit decederet intestatus rerum suarum distributione non facta de bonis suis omnibus, tam mobilibus quam stabilibus, hunc suum ordinavit, fecit et condidit testamentum, quod voluit esse ultimum et finale et quod si non valent ‹sic› iure testamenti, saltim valeat iure codicillorum et cuiuscumque ultime alterius voluntatis obtineat firmitatem; in quo quidem testamento heredem sibi instituit predictum
          <persName key="Angelo de notario Andrea, giudice annuale di Potenza">iudicem Angelum notare ‹sic› Andree</persName>
          // (c. 480v), fratrem suum carnalem in omnibus bonis suis mobilibus et stabilibus, preter quam infrascriptis legatis et fidei comissi ‹sic›; item sup(positu)m mori contingerit, elegit corpus suum sepelliri intus
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesiam Sancti Girardi</placeName>
          , in illo monumento in quo sepelliuntur clerici ecclesie supradicte; item legavit pro male ablato inertom tarenos decem; item legavit domno
          <persName key="Andrea notarii Roberti (lo stesso che Andrea de notario Roberto, cantore potentino?)">Andree notarii Ruberti</persName>
          , terras que suprao pro indiviso cum
          <persName key="Cominella de Lacupensuli">Cominella de Lacupensuli</persName>
          et similiter legavit eidem dopno
          <persName key="Andrea notarii Roberti (lo stesso che Andrea de notario Roberto, cantore potentino?)">Andrea notarii Roberti</persName>
          certas alias terras que vocantur
          <placeName key="Forragenale (lo), località">lo Forragenale</placeName>
          , quas habet pro indiviso cum
          <persName key="Taddeo, magister">magistro Tadeo</persName>
          , in vita tantum ipsius domni
          <persName key="Andrea notarii Roberti (lo stesso che Andrea de notario Roberto, cantore potentino?)">Andree</persName>
          et voluit testator ipse quod predictus domnus
          <persName key="Andrea notarii Roberti (lo stesso che Andrea de notario Roberto, cantore potentino?)">Andreas</persName>
          post mortem suam omnes predictas terras dimict[a]t uni presbitero dicte
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Sancti Girardi</placeName>
          , iuxta conscientiam suam, prout sibi melius visum erit; item legavit diacono
          <persName key="Nicola notarii Andree, diacono">Nicolao notarii Andree</persName>
          terras que vocant
          <placeName key="Petra de Sancto Francisco">Petra de Sancto Francisco</placeName>
          , durante tantum vita ipsius diaconis
          <persName key="Nicola notarii Andree, diacono">Nicolai</persName>
          , et voluit testator ipse quod post mortem ipsius
          <persName key="Nicola notarii Andree, diacono">diaconi Nicolai</persName>
          terre // (c. 481r) ipse revertantur et esse debeant luminarie dicte
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Sancti Girardi</placeName>
          ; item legavit domno
          <persName key="Domenico de [...]">Dome(ni)co de [.....]</persName>
          tarenos tres; item testator ipse ex nunc pro ut ex tunc revocavit omnia testamenta omnesque codicillos certansque
          <ref target="#Nzhyjpvsge" type="alpha" />
          ultimas voluntates forsitan olim facta per eum quodque voluit expresse presens suum testamentum ultimum esse et finale et quod rumpat et annullet seu irritet de certo
          <ref target="#Nczeix8lbd" type="alpha" />
          omne testamentum seu codicillum quod forsitan ipse testator fecerit tempore retrohacto; item idem testator fecit et ordinavit epitropos, distributores et exaptores
          <ref target="#Ncfegknlp2" type="alpha" />
          presentis sui testamenti prenominatos iudicem
          <persName key="Angelo de notario Andrea, giudice annuale di Potenza">Angelum</persName>
          ‹et› domnum
          <persName key="Andrea notarii Roberti (lo stesso che Andrea de notario Roberto, cantore potentino?)">Andream</persName>
          , quibus dedit liberam et plenariam potestatem capiendi, vendendi, ali[enandi], distribuendi tantum de bonis suis donec presens testamentum et legata in eo contenta plenarie exequantur. Unde ad futuram memoriam et dicti testatoris preces et omnium quorum et cuius interest et interesse poterit in futurum certitudinem et cautelam, factum est exinde presens publicum // (c. 481v) instrumentum per manus mei predicti notarii, signo et suboratione
          <ref target="#Nmqjvtwc0c" type="alpha" />
          mei qui supra iudicis et notarii, predictorum subscriptorum testium subscriptioni/bus roboratum.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nkygljkewx" type="alpha">
            <hi rend="italic">Una lacuna in S, per caduta della carta, impedisce la lettura integrale; in ogni modo, è ipotizzabile che si tratti del notaio</hi>
            Antonius de Marco Mordente de Laurino,
            <hi rend="italic">rogatario di documenti coevi</hi>
          </note>
          <note xml:id="Nuff3fjs2s" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S probabilmente per</hi>
            et volvens
          </note>
          <note xml:id="Nnatpti5kh" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S, con segni abbreviativi e punto di domanda nell’interlineo; si può ipotizzare che il dettato originale fosse</hi>
            quod nature instabilis sit humane status
          </note>
          <note xml:id="N5n6auqmd2" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S probabilmente per ?</hi>
            periculum
          </note>
          <note xml:id="Nzhyjpvsge" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            ceterasque
          </note>
          <note xml:id="Nczeix8lbd" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            de cetero
          </note>
          <note xml:id="Ncfegknlp2" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            executores
          </note>
          <note xml:id="Nmqjvtwc0c" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            subscriptione
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="escatocollo">
        <p>
          Quod scripsi ego prefatus notarius publicus ut supra notarius ‹sic› qui premissis omnibus vocatus et rogatus interfui ipsumque solito meo signo signavi. (S) 
  Ego qui supra
          <persName key="Francesco (Cicco) notarii Iacobi de Ingannulo, pubblico notaio regio per tutto il regno di Sicilia, giudice annuale di Potenza e giudice ai contratti">notarius Ciccus iudex</persName>
          subscrissi 
  Ego
          <persName key="Antonio de Lacupensuli, arcidiacono potentino">diaconus Antonius de Lacupensuli</persName>
          cavotus
          <ref target="#Nzvsnnrvjf" type="alpha" />
          Potentinus testis interfui 
  Ego
          <persName key="Adenolfo de Stampis (lo stesso che giudice annuale di Potenza?)">Adenolfus de Stampis</persName>
          testis sum 
  Ego
          <persName key="Manfredi de Centum Manibus, prete">presbiter Man[fridus de Centum Mani]bus</persName>
          testis sum 
  Ego
          <persName key="Masello Strambo, notaio">notarius Masellus Strambus</persName>
          interfui 
  Ego
          <persName key="Leonardo de Ochibile, prete">presbiter Leonardus de Ochebilis</persName>
          testis interfui 
  Ego
          <persName key="Galasio de Stampis">Galasius de Stampis</persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          testis sum 
  Ego
          <persName key="Comino de Balba">
            Cominus de Balbatesus
            <ref target="#Nllik9sryx" type="alpha" />
          </persName>
          testis sum
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nzvsnnrvjf" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S qui, in docc. coevi</hi>
            archidiaconus
          </note>
          <note xml:id="Nllik9sryx" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S qui, in nota testium</hi>
            Balba
          </note>
        </span>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>