<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>49. Instrumentum venditionis dei fratelli Nicola e Ioannotto de  Actareno in favore di Nicola de Riccardo</title>
        <respStmt>
          <resp>mark-up by</resp>
          <name>Donatella Gerardi</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>transcription by</resp>
          <name>Donatella Gerardi</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition" />
          <bibl type="source-register" />
          <bibl type="primary-source">ASNa, Regia Camera della Sommaria, Diversi, 1a numerazione, Dip. Somm., I, 309, n. 4bis, cc. 441v-444r, n. 135 [S].</bibl>
          <bibl type="tradition" />
          <bibl type="bibliography" />
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>!-Instr</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>Nicola e Ioannotto Actareno di Potenza, fratelli, vendono a Nicola de Riccardo, della stessa città, un appezzamento di terra sito nel territorio di Potenza, in contrada le Planchette, al prezzo di due once di carlini d’argento; per i contravventori, è stabilita un’ammenda pecuniaria pari al doppio della somma versata; alla transazione prende altresì parte Ducata de Alieucala Pobena ‹ovvero de Aliduca de Potentia›, moglie di Nicola venditore, la quale presta il proprio consenso, rinunciando contestualmente a qualsivoglia diritto a lei spettante in ragione della dote ovvero del dotario.</p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="copy" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1353-03-01</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          (c. 441v) In nomine domini nostri Iesu Christi amen. Anno a nativitate eiusdem millesimo trecentesimo quinquagesimo tertio, regnantibus dominis nostris domino
          <persName key="Luigi di Taranto" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q738040">Ludovico</persName>
          et ‹domina›
          <persName key="Giovanna I d'Angiò" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q235381">Iohanna</persName>
          Dei gratia inclitis
          <placeName key="Gerusalemme" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1218">Hierusalem</placeName>
          et
          <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilie</placeName>
          rege et regina,
          <placeName key="Puglia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1447">ducatus Apulie</placeName>
          et
          <placeName key="Capua" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q1280122">principatus Capue</placeName>
          ,
          <placeName key="Provenza, contea" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2991382">Provincie</placeName>
          et
          <placeName key="Forcalquier" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q104431">Forcalquerii</placeName>
          ac
          <placeName key="Piemonte" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q1216">Pedimontis</placeName>
          comitibus, regnorum dicti domini nostri regis anno quinto et prefate domine nostre regine anno undecimo feliciter amen, die primo mensis marcii, sexte indicionis, apud
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentiam</placeName>
          .
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          Nos
          <persName key="Tommaso de David, giudice di Potenza">Thomasius de David</persName>
          iudex ipsius civitatis
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          ,
          <persName key="Giacomo de Ingannulo, pubblico notaio regio per le province di Basilicata, Terra di Bari, Capitanata, Principato citra e ultra, Terra di Lavoro e comitato di Molise">Iacobus de Ingannulo</persName>
          de eadem civitate puplicus ubilibet per provincias
          <placeName key="Basilicata" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1452">Basilicate</placeName>
          ,
          <placeName key="Terra di Bari" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q15141665">Terre Bari</placeName>
          ,
          <placeName key="Capitanata" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q384852">Capitinate</placeName>
          ,
          <placeName key="Principato citra" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3403566">Principatus ultra</placeName>
          <placeName key="Principato citra" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q15141466">citraque serras Montorii</placeName>
          ac
          <placeName key="Terra di Lavoro" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q765893">Terre Laboris</placeName>
          et ac
          <placeName key="Comitato di Molise" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1443">comitatus Molisii regia autoritate notarius</placeName>
          et testes subscripti ad hoc specialiter vocati et rogati, presenti scripto publico notumfacimus et testamur quod in nostri presentia constituti
          <persName key="Nicola de Actareno">Nicolaus</persName>
          et
          <persName key="Giovannotto de Actareno">
            Iohannoctus de Accareno
            <ref target="#N9geklr5oa" type="alpha" />
          </persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          , fratres, ipse tam(en)
          <persName key="Giovannotto de Actareno">Iohannoctus</persName>
          maior quatuordecim annis asseru[it coram] nobis et per [sui] corporis aspectum nobis etiam visum fuit, eorum gratuita, libera et spontanea voluntate vendiderunt, alienaverunt et per fustis tradditionem assignaverunt iure proprio, inperpetuum
          <persName key="Nicola de Riccardo">Nicolao de Riccardo</persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          , ibidem presenti pro ‹se› et suis heredibus recipienti et ementi, peciam unam terre eorum site in territorio Potentie
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , in contrata que dicitur
          <placeName key="Planchette (Chianchetta), contrada">le Planchette</placeName>
          , cuius terre dicti venditores hos dixerunt esse fines: ab una parte tenet heres quondam domini
          <persName key="Angelo de Madio">Angeli de Madio</persName>
          , ab alia parte tenet
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">maior ecclesia Potentina</placeName>
          , ab alia parte est strata seu via publica et siqui alii sunt confines, ad habendum, tenendum, possidendum, vendendum, donandum, permutandum, nec non quocumque modo dictus emptor et sui heredes voluerint alienandum, cum accessibus et egressibus suis et cum // (c. 442v) viis suis in dicta terra intrandi et exeundi atque cum omnibus aliis diversis iuribus et pertinentiis suis dicte terre et eisdem venditoribus pro ea vel ex ea pertinentibus quovismodo. Pro qua venditione dicti fratres venditores confexi et contenti fuerunt coram nobis se habuisse et manualiter recepisse a prefato emptore nomine precii in [ca]rlenis argenti, sexaginta per unciam conputatis, uncias duas ponderis generalis, totum scilicet precium venditionis ipsius, renunciantes propterea dicti venditores super hiis exceptioni doli mali, vis et metus, exceptioni  dicte non numerate peccunie, non solute et non assignate ac non boni seu bene ponderati argenti, legi ressissorie qua deceptis ultra dimidiam iusti precii subvenerunt
          <ref target="#N034topc4q" type="alpha" />
          et omnibus aliis auxiliis et beneficiis omnium iurium atque legum et speciale ‹sic› iuri dicenti generalem renunciacionem non valere, quibus vel ipsorum aliquo suffragantibus dicta p(remi)ss(a) venditor
          <ref target="#N3atx5y1dx" type="alpha" />
          et confexio seu huius subscripti
          <ref target="#N87c4c5o8w" type="alpha" />
          tenor ‹posset› in aliquo minui vel infringi. Permittentes
          <ref target="#Noenq9exkp" type="alpha" />
          dicti fratres venditores pro se suisque heredibus ‹sic› prefato emptori pro se et suis heredibus stipulanti, litem vel controversiam // (c. 443r) de dicta terra ullo unquam tempore non inferre nec inferenti consentire, sed ipsam terram predicto emptori et suis heredibus ab omni homine et persona quacumque legitime defendere, antestare, guarire
          <ref target="#Nw289v076s" type="alpha" />
          et disbrigare et dicta venditione et omnia et singula supradicta et infrascripta rata et firma habere, perpetuo tenere et nunquam contradicere vel venire, per se vel suos heredes aud aliquos loco eorum
          <ref target="#N7qz2vo4a8" type="alpha" />
          atque ingenio seu tractatu, sub pena dupli precii supradicti, medietate ipsius pene regie et reginali curie et altera dicto emptori vel suis heredibus persolvenda, me predicto notario publico pro parte dicte curie et predicto emptore pro se et suis heredibus a predictis fratribus venditoribus solemniter stipulantibus penam ipsam. Qua soluta vel non soluta seu gratiose remissa, predicta et subscripta omnia in suo nichilominus robore perseverent; insuper
          <persName key="Ducata de Aliduca">Ducata de Alieucala</persName>
          Pobena
          <ref target="#N2342kcrp4" type="alpha" />
          , uxor dicti
          <persName key="Nicola de Actareno">Nicolai</persName>
          venditoris, moren iure Romano vivens sicut ceteri homines et mulieres ipsius civitatis ab antiquo vixerunt et vivunt, presens coram vel dicti venditores
          <ref target="#Ni9np27sh0" type="alpha" />
          sponte consensit eamque ratificavit et acceptavit et renunciavit supra dicta terra vendita omni iuri omniumque // (c. 443v) actionum ‹sic› quod et que sibi competerent et possent in futurum competere, tam ratione docium suarum et dodarii quam alium iurium quibuscumque ‹sic›. Pro quibus omnibus actendendis et inviolabiliter observandis, ‹tam› dicti fratres venditores quam predicta
          <persName key="Ducata de Aliduca">Ducata</persName>
          , dicto emptori et coram nobis corporalia prestiterunt ad sancta Dei evangelia iuramenta. Unde ad futuram memoriam dictorum fratrum vendictorumd preces et prefati
          <persName key="Nicola de Riccardo">Nicolai de Riccardo</persName>
          emptore ‹sic› ibidemque
          <ref target="#Nj7yn9m10w" type="alpha" />
          suorum factum est exinde presens publicum instrumentum per manus mei qui supra notarii, signo meo solito signatum, mei qui supra iudicis ac nostrorum predictorum subscriptorum testium signis et subscriptionibus roboratum.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="N9geklr5oa" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            Actareno
            <hi rend="italic">(da docc. coevi)</hi>
          </note>
          <note xml:id="N034topc4q" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            subvenitur
          </note>
          <note xml:id="N3atx5y1dx" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            venditio
          </note>
          <note xml:id="N87c4c5o8w" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            scripti
          </note>
          <note xml:id="Noenq9exkp" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            promictentes
          </note>
          <note xml:id="Nw289v076s" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            guarentire
          </note>
          <note xml:id="N7qz2vo4a8" type="alpha">
            <hi rend="italic">Possibile salto di una intera riga dell’originale, risarcibile come segue in base al formulario coevo:</hi>
            in iudicio vel extra, de iure vel de facto, aliqua occasione, modo
          </note>
          <note xml:id="N2342kcrp4" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            de Potentia
            <hi rend="italic">(da docc. coevi)</hi>
          </note>
          <note xml:id="Ni9np27sh0" type="alpha">
            <hi rend="italic">Possibile salto di una intera riga dell’originale, cui si appaiano errori nelle concordanze; risarcibile ed emendabile come segue in base al formulario coevo:</hi>
            dittam vendictionem per eumdem virum suum fattam ditto emptori
          </note>
          <note xml:id="Nj7yn9m10w" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            heredumque
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="escatocollo">
        <p>
          Quod scripsi ego predictus
          <persName key="Giacomo de Ingannulo, pubblico notaio regio per le province di Basilicata, Terra di Bari, Capitanata, Principato citra e ultra, Terra di Lavoro e comitato di Molise">Iacobus</persName>
          publicus ut supra notarius qui premissis rogatus interfui et meo signo solito signavi; superius autem ubi legitur «quatuordecim» abrasum, item ubi legitur «aliquo ingenio seu tractatu» interlineatum, abrasum et inter/lineatum ac emendatum est per me predictum notarium, non vitio sed errore. Quod scripsi ut supra. (SN) 
  Ego
          <persName key="Tommaso de David, giudice di Potenza">Thomasius de David</persName>
          iudex
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          qui supra 
  Ego
          <persName key="Bernardo de Episcopo, diacono">diaconus Bernardus de Episcopo</persName>
          testis interfui 
  Ego
          <persName key="Giacomo de Rubo, prete">
            presbiter Iacobus de Perubo
            <ref target="#Nlnwgx4666" type="alpha" />
          </persName>
          testis interfui // (c. 444r) 
  Ego
          <persName key="Nicola Tarallo, prete">
            presbiter Nicolaus Tetrallus
            <ref target="#N21svi0tsl" type="alpha" />
          </persName>
          interfui 
  Ego
          <persName key="Angelo de Pantaleo, prete">
            presbiter Angelus de Pontalto
            <ref target="#N6pg9olmdb" type="alpha" />
          </persName>
          testis interfui
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nlnwgx4666" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S qui, nella nota testium</hi>
            Rubo
          </note>
          <note xml:id="N21svi0tsl" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S qui, nella nota testium</hi>
            Tarallus
          </note>
          <note xml:id="N6pg9olmdb" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S qui, nella nota testium</hi>
            Pantaleno;
            <hi rend="italic">in docc. coevi</hi>
            Pantaleo
          </note>
        </span>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>