<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>45. Instrumentum testamenti di Bertono Tarallo</title>
        <respStmt>
          <resp>transcription by</resp>
          <name>Donatella Gerardi</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <name>Donatella Gerardi</name>
          <resp>mark-up by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition" />
          <bibl type="source-register" />
          <bibl type="primary-source">ASNa, Regia Camera della Sommaria, Diversi, 1a numerazione, Dip. Somm., I, 309, n. 4bis, cc. 92r-93r, n. 32 [S].</bibl>
          <bibl type="tradition" />
          <bibl type="bibliography">Pedìo, Cartulario della Basilicata, III, p. 74.</bibl>
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>!-Instr</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>Bertono Tarallo di Potenza, nel possesso delle proprie facoltà  intellettuali e locutorie, pur giacendo ammalato nel letto, al fine di non morire intestato, fa il proprio testamento in scriptis (ovvero, qualora manchi qualche fomalità, il proprio codicillo), nel quale: istituisce quali suoi eredi i figli Giovanni Lorenzo, Nicola e Ludovico; lascia, a titolo di compensazione per i mali eventualmente commessi, sei carlini; fa un lascito di due carlini in favore dello zio paterno Lombardo; destina dodici tarì per le proprie esequie; lega alla chiesa di S. Michele di Potenza, come risarcimento per le decime non corrisposte, nonché in cambio di preghiere per l’anima sua e dei suoi parenti, un appezzamento di terra al Vallone de Pixulo ‹ovvero del Pisciolo›; lascia tre tarì alla chiesa di S. Michele; lascia ai figli un pezzo di terra in contrada de le Dragonare (stabilendo, in caso di premorienza dei figli prima della maggiore età, che detta terra dovrà essere assegnata alla chiesa di S. Michele); lascia al fratello Nicola, diacono, la terza parte della casa in cui lo stesso abita, da lui posseduta in comune con lo stesso Nicola e statuisce che alla di lui morte detto terzo debba passare nel possesso dei figli e, dopo la dipartita anche di questi ultimi, della chiesa di S. Michele; stabilisce che i figli si succedano nell’eredità l’uno all’altro. Da ultimo, nomina epitropi, distributori ed esecutori in solido Lombardo de Palma e Nicola magistri Laurentii.</p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="copy" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1342-08-06</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          (c. 92r) In nomine domini nostri Iesu Christi amen. Anno a nativitate eiusdem millesimo tricentesimo quatragesimo secundo, regnante domino nostro
          <persName key="Roberto d'Angiò" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q290720">Roberto</persName>
          Dei gratia inclito
          <placeName key="Gerusalemme" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1218">Hierusalem</placeName>
          et
          <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilie</placeName>
          rege,
          <placeName key="Puglia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1447">ducatus Apuleę</placeName>
          et
          <placeName key="Capua" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q1280122">principatus Capue</placeName>
          ,
          <placeName key="Provenza, contea" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2991382">Provincie</placeName>
          et
          <placeName key="Forcalquier" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q104431">Forcalquerii</placeName>
          ac
          <placeName key="Piemonte" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q1216">Pedimontis</placeName>
          comite, regnorum suorum anno tricesimo quarto feliciter amen, die sexto mensis augusti, decime indictionis, apud civitatem
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          .
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          Nos
          <persName key="Roberto de Madio, giudice di Potenza">Robertus de Madio</persName>
          iudex ipsius civitatis,
          <persName key="Giacomo de Ingannulo, pubblico notaio regio per le province di Basilicata, Terra di Bari, Capitanata, Principato citra e ultra, Terra di Lavoro e comitato di Molise">Iacobus de Ingannulo</persName>
          de eadem civitate puplicus ubilibet per provincias
          <placeName key="Basilicata" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1452">Basilicate</placeName>
          ,
          <placeName key="Terra di Bari" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q15141665">Terre Bari</placeName>
          ,
          <placeName key="Capitanata" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q384852">Capitinate</placeName>
          ,
          <placeName key="Principato ultra" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3403566">Principatus ultra</placeName>
          <placeName key="Principato citra" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q15141466">citraque serras Montorii</placeName>
          ac
          <placeName key="Terra di Lavoro" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q765893">Terre Laboris</placeName>
          et
          <placeName key="Comitato di Molise" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1443">
            comitatus Axelli
            <ref target="#N3uo7q0fue" type="alpha" />
          </placeName>
          regia auctoritate notarius et testes subscripti ad hoc specialiter vocati et rogati, presenti scripto puplico notumfacimus et testamur quod
          <persName key="Bertone Tarallo">Bertonus Tarallus</persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          , iacens in lecto eger corpore, sanus autem
          <ref target="#Nzzz3n59re" type="alpha" />
          sue mentis existens et recte loquens, cupiens, ut dixit, anime sue saluti proficere et successorum comode providere ne decederet intestatus, de bonis suis omnibus, tam mobilibus quam stabilibus seseque moventibus, presens suum quod in scriptis dicitur condidit testamentum, sed ‹sic› suam meram ultimam voluntatem quod voluit ‹valere iure testamenti› quod
          <ref target="#Nqnp637evr" type="alpha" />
          si iure testamenti non valeret, saltim valeat iure codicillorum et cuiuslibet alterius ultime voluntatis obtineat firmitatem; et voluit dictus testator quod lex Falsidia ‹sic› locum non habeat in dicto suo testamento. In quo quidem testamento suo sibi heredem
          <ref target="#Nan7ydezlg" type="alpha" />
          instituit in omnibus bonis suis tam mobilibus quam stabilibus seseque moventibus, preterquam ‹in› infrascriptis legatis et fidei commissis per eundem testatorem,
          <persName key="Giovanni Lorenzo, figlio di Bertone Tarallo">Ioannem Laurentium</persName>
          ,
          <persName key="Nicola, figlio di Bertone Tarallo">Nicolaum</persName>
          et
          <persName key="Ludovico, figlio di Bertone Tarallo">Ludovicum</persName>
          filios suos, ut dixit; item legavit dictus testator pro malo ablato car(lenos) sex; item // (c. 92v) legavit dopno
          <persName key="Lombardo de Palma, zio paterno di Bertone Tarallo">Lombardo</persName>
          patruo suo car(lenos) duos; item legavit pro cera, denariis et missis pro exequio ‹sic› suis tarenos duodecim; item dimisit et legavit
          <placeName key="S. Michele di Potenza, chiesa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3671306">ecclesie Sancti Michaelis</placeName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          petiam unam de terra sitam in tenimento
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          in
          <placeName key="Pisciolo, vallone">vallono de Pixulo</placeName>
          , suis finibus circumdatam, pro defraudatione decimarum et quod clerici ipsius ecclesie teneantur orare pro anima sua et parentum suorum; item legavit eidem ecclesie pro testamento tarenos tres. Item legavit et dimisit predictis filiis et heredibus suis, ut supra, aliam petiam unam de terra sitam in tenimento
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          in
          <placeName key="Dragonara, località">contrata dele Dragonare</placeName>
          suis sitam
          <ref target="#N89v8yn3zl" type="alpha" />
          finibus designatam. Etiam voluit et mandavit dictus testator quod si predicti filii sui decederent infra legitimam etatem, ipsa terra perveniat ad dictam
          <placeName key="S. Michele di Potenza, chiesa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3671306">ecclesiam Sancti Michaelis</placeName>
          pro anima sua et parentum suorum; item dimisit et legavit
          <persName key="Nicola Tarallo, diacono, fratello di Bertone Tarallo">diacono Nicolao Tarallo</persName>
          , fratri suo, tertiam partem unius domus in qua habitat ipse diaconus
          <persName key="Nicola Tarallo, diacono, fratello di Bertone Tarallo">Nicolaus</persName>
          in vita sua, qua pro indiviso tenebat cum ipso; post mortem vero ipsius
          <persName key="Nicola Tarallo, diacono, fratello di Bertone Tarallo">diaconi Nicolai</persName>
          voluit quod sit tertia pars dicte domus predictorum filiorum suorum; post mortem vero ipsorum voluit et mandavit dictus testator quod deveniat
          <ref target="#Nexb6mg55w" type="alpha" />
          tertia pars ipsius domus ad dictam
          <placeName key="S. Michele di Potenza, chiesa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3671306">ecclesiam Sancti Michaelis</placeName>
          pro anima sua ‹et› parentum suorum. Item voluit et mandavit dictus testator quod unus ipsorum filiorum et heredum suorum succedat alteri et alter alteri; item fecit, dimisit et ordinavit dictus testator suos et dicti sui testamenti epitropos, distributores et exequtores donnum
          <persName key="Lombardo de Palma, zio paterno di Bertone Tarallo">Lombardum de Palma</persName>
          predictum et
          <persName key="Nicola magistri Laurentii">Nicolaum magistri Laurentii</persName>
          quemlibet eorum in solidum; quibus epitropis, distributoribus et executoribus dicti // (c. 93r) sui testamenti et cuilibet ipsorum in solidum dictus testator dedit, concessit et tradidit liberam, plenariam et omnimodam potestatem tantum accipiendi et vendendi de bonis suis tam mobilibus quam stabilibus seseque moventibus prout eis et ipsorum cuilibet videbitur expedire quo usque dictum testamentum et legatum exsolverint et ‹plenarie› exequatur. Unde ad futuram memoriam et tam ad preces et requisitionem dicti
          <persName key="Bertone Tarallo">Bertoni</persName>
          testatoris quam ad cautelam perpetuam predictorum heredum et successorum suorum ac omnium quorum et cuius interest et interesse poterit in futurum et ad futuram rei memoriam ut de predictis ‹non› possit in posterum dubitari seu questio aliqua suboriri, factum est exinde presens puplicum instrumentum per manus mei predicti notarii, signo meo solito signatum, subscriptione mei qui supra iudicis ac nostrorum subscriptorum predictorum testium subscriptionibus roboratum.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="N3uo7q0fue" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            Molisii
          </note>
          <note xml:id="Nzzz3n59re" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            tamen
          </note>
          <note xml:id="Nqnp637evr" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            et
          </note>
          <note xml:id="Nan7ydezlg" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            heredes
          </note>
          <note xml:id="N89v8yn3zl" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            subscriptis
          </note>
          <note xml:id="Nexb6mg55w" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            perveniat
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="escatocollo">
        <p>
          Quod scripsi ego predictus
          <persName key="Giacomo de Ingannulo, pubblico notaio regio per le province di Basilicata, Terra di Bari, Capitanata, Principato citra e ultra, Terra di Lavoro e comitato di Molise">Iacobus</persName>
          puplicus ut supra notarius qui premissis omnibus rogatus interfui et meo signo solito signavi. (SN) 
  Ego
          <persName key="Roberto de Madio, giudice di Potenza">Robertus de Madio</persName>
          iudex civitatis
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          qui supra  	 
  Ego
          <persName key="Elia de Bello et Bono, prete">presbiter Elias de Bello et Bono</persName>
          testis interfui 
  Ego
          <persName key="Giovanni de Italia, suddiacono">subdiaconus Ioannes de Italia</persName>
          interfui 
  Ego
          <persName key="Angelo de Millarano, diacono">diaconus Angelus de M[ill]ariano</persName>
          interfui 
  Ego
          <persName key="Aurelio, suddiacono">subdiaconus Aurelius</persName>
          interfui
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>