<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>4. Instrumentum venditionis di Saracena e il figlio Alessandro in favore di Pietro de Saxo</title>
        <respStmt>
          <resp>mark-up by</resp>
          <name>Donatella Gerardi</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>transcription by</resp>
          <name>Donatella Gerardi</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition">Pellettieri, Le pergamene di Potenza di età normanno-sveva, n. pp. 79-80 n. 4.</bibl>
          <bibl type="source-register" />
          <bibl type="primary-source">ASNa, Regia Camera della Sommaria, Diversi, 1a numerazione, Dip. Somm., I, 309, n. 4bis, cc. 142r-142v, n. 48 [S].</bibl>
          <bibl type="tradition">Originale: Napoli, Biblioteca della Società Napoletana di Storia Patria, Diplomatico, Pergamene del Fondo Fusco, (25-Potenza), segn. 10 BB I n. 4 [A].</bibl>
          <bibl type="bibliography">Pedìo, Cod. dipl. pot., pp. 142-143 n. IV; Id., Cod. e cart. Potentino, p. 325; Id., Cartulario della Basilicata, I, p. 219; Vitale, Potenza tra Svevi ed Angioini, p. 141.</bibl>
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>!-Instr</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>
                Saracena e Alessandro di Potenza, madre e figlio, vendono a Pietro
                <hi rend="italic">de Saxo</hi>
                , abitante a Potenza, una piccola vigna e un campicello ubicati in contrada
                <hi rend="italic">Taure</hi>
                ‹Tora?›, al prezzo di quattro solidi; per garantire la presente transazione nominano un fideiussore
                <hi rend="italic">de evictione</hi>
                nella persona di Ruggero
                <hi rend="italic">de presbitero Riccardo</hi>
                e fissano una ammenda pari a venti regali in caso di violazione di quanto stabilito.
              </p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="copy" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1207-04</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          (c. 142r) In nomine sancte ac individue Trinitatis amen. Anno ab incarnatione
          <ref target="#Nnfrg8cslh" type="alpha" />
          millesimo ducentesimo septimo, mense aprelis, decime indictionis, regnante domino nostro
          <persName key="Federico II di Svevia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q130221">Frederico</persName>
          Dei gratia excellentissimo rege
          <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilie</placeName>
          ,
          <placeName key="Puglia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1447">ducatus Apuleę</placeName>
          et
          <placeName key="Capua" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1280122">principatus Capue</placeName>
          , nono anno regni eius feliciter amen.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nnfrg8cslh" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            dominice incarnac(ionis)
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          In presentia bonorum hominum et subscriptorum testium nos
          <persName key="Saracena">Saracina</persName>
          et
          <persName key="Alessandro">Alexander</persName>
          , de civitate
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , vendimus et tradimus tibi
          <persName key="Pietro de Saxo">Petro de Saxo</persName>
          civi et habitatori
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/Q3543">Potentie</placeName>
          , unam nostram vineolam et terrulam sitam in contrata
          <placeName key="Tora, contrada?">
            Caure
            <ref target="#Ncjpqlttt4" type="alpha" />
          </placeName>
          , hiis finibus circumdatam: ab oriente rivus, a meridie tenet
          <persName key="Roberto de Satriano">
            Robertus de Satiis
            <ref target="#Nutxljqu50" type="alpha" />
          </persName>
          , ab occidente tenet
          <persName key="Gerardo de Sancta Maria">
            Girardus de Scam(m)utia
            <ref target="#Ng6uua9ud2" type="alpha" />
          </persName>
          et a septentrione tenet
          <persName key="Giovanni de Vineola">
            Io(s)settus
            <ref target="#Nm94jo61my" type="alpha" />
          </persName>
          de
          <placeName key="Pignola" ref="https://www.wikidata.org/Q52639">Vineola</placeName>
          . Hanc autem vineolam et terrulam qualiter sunt hiis prescriptis finibus circumdatas per designata latera quatuor, una cum omnibus accessionibus et ingressionibus suis tibi dicto
          <persName key="Pietro de Saxo">Petro</persName>
          vendimus et tradimus insolutum pro quatuor solidis, quos ‹iam› a te recepimus nomine totius pretii. Quapropter damus et tradimus tam tibi prenominato
          <persName key="Pietro de Saxo">Petro</persName>
          quam tuis heredibus liberam et omnimodam potestatem tenendi, possidendi, vendendi, donandi, permutandi nec non et quocumque modo volueritis alienandi predictam vineolam et terrulam. Insuper repromictimus tibi et heredibus tuis defendere et guarentire contra omnes homines qui te vel tuos heredes molestare vel inquietare temptaverint supra dictam vineolam et terrulam
          <ref target="#Nbf9pz0x8y" type="alpha" />
          more iudiciorum. Et si nos prenominati mater et filius vel nostri heredes aut aliquis per nos vel nostros heredes super te vel super tuos heredes venire temptaverimus vel eam deinceps aliquo modo calumniati fuerimus seu per quodlibet (c. 142v) ingenium repetere vel subtrahere vobis quesierimus aut defendere et guarentire eam vobis ab omnibus hominibus, ut supradictum est, voluerimus
          <ref target="#Ns7wqnm8le" type="alpha" />
          more iudiciorum, debeamus componere viginti regales aureos ‹nomine pene›, medietatem tibi et heredibus tuis et alteram medietatem regali curie, venditione prefata rata perpetuo permanente. Preterea guadiam tibi dedimus et fideiussorem de evictione posuimus
          <persName key="Ruggero de presbitero Riccardo">
            Rogerium de presbitero Perro
            <ref target="#Ng8yp8ooxc" type="alpha" />
          </persName>
          ; ad maiorem cauthelam iuravit dictus
          <persName key="Alessandro">Alexander</persName>
          , presente dicta
          <persName key="Saracena">Saracina</persName>
          matre eius, super Sancta Dei Evangelia comuniter
          <ref target="#N37lqptuqr" type="alpha" />
          presentem venditionem per se aut per supradictam
          <ref target="#N61xr0yjtu" type="alpha" />
          personam se nunquam venire
          <ref target="#N9ep7l52vd" type="alpha" />
          , sed ipsa omni tempore inviolabilem observare
          <ref target="#Nne71tnqi8" type="alpha" />
          .
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Ncjpqlttt4" type="alpha">
            <hi rend="italic">A e Pellettieri</hi>
            Taure;
            <hi rend="italic">trattasi molto probabilmente del toponimo Tora, in una variante grafica con il dittongo, come suggerisce la presenza di un</hi>
            rivus
            <hi rend="italic">tra i confini</hi>
          </note>
          <note xml:id="Nutxljqu50" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Satriano
          </note>
          <note xml:id="Ng6uua9ud2" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Sancta Maria
          </note>
          <note xml:id="Nm94jo61my" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Iohannes
          </note>
          <note xml:id="Nbf9pz0x8y" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            de predicta vineola et terrula
          </note>
          <note xml:id="Ns7wqnm8le" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            noluerimus
          </note>
          <note xml:id="Ng8yp8ooxc" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Ricc(ardo)
          </note>
          <note xml:id="N37lqptuqr" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            contra
          </note>
          <note xml:id="N61xr0yjtu" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            subpiectam
          </note>
          <note xml:id="N9ep7l52vd" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            ventur(us)
          </note>
          <note xml:id="Nne71tnqi8" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            conservatur(us)
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="escatocollo">
        <p>
          Et taliter ego
          <persName key="Sallustio, notaio pubblico">
            Salustius puplicus
            <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/Q3543">Potentie</placeName>
            notarius
          </persName>
          hoc instrumentum scripsi quia interfui. (SN) 
  Signum manus
          <persName key="Giovanni de Baraiano">
            Iohannis de Barabario
            <ref target="#Nlaakeizwn" type="alpha" />
          </persName>
          qui interfuit 
  Signum manus
          <persName key="Matteo Calderario, magister">
            magistri Mathei Caldaratii
            <ref target="#Npqvijm5zf" type="alpha" />
          </persName>
          qui interfuit 
  Signum manus
          <persName key="Andrea Calderario">
            Andreę Caldaratii
            <ref target="#Nf0w9wh3fl" type="alpha" />
          </persName>
          qui interfuit 
  Signum manus
          <persName key="Cono, magister">
            magistri Gorii
            <ref target="#N5cg0p5xfi" type="alpha" />
          </persName>
          qui interfuit
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nlaakeizwn" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Baraiano
          </note>
          <note xml:id="Npqvijm5zf" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Calderarii
          </note>
          <note xml:id="Nf0w9wh3fl" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Calderarii
          </note>
          <note xml:id="N5cg0p5xfi" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Coni
          </note>
        </span>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>