<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>26. Instrumentum venditionis di Francesca del fu Guglielmo de Mansella in favore della sorella Mengarda</title>
        <respStmt>
          <resp>transcription by</resp>
          <name>Donatella Gerardi</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>mark-up by</resp>
          <name>Donatella Gerardi</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition" />
          <bibl type="source-register" />
          <bibl type="primary-source">ASNa, Regia Camera della Sommaria, Diversi, 1a numerazione, Dip. Somm., I, 309, n. 4bis, cc. 344r-345r, n. 105 [S].</bibl>
          <bibl type="tradition">ASDPz, Pergamene della chiesa della Ss. Trinità di Potenza, n. 16 [A].</bibl>
          <bibl type="bibliography">Pedìo, Cod. e cart. Potentino, pp. 330-331; Id., Cartulario della Basilicata, III, p. 9; Scalise, La diocesi potentina nel Medioevo: riflessioni su vescovi e patrimonio del clero, p. 75.</bibl>
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>!-Instr</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>Francesca figlia del fu Guglielmo de Mansella, abitante ad Abriola, agendo con l’autorità e  il consenso del proprio figlio Francesco in qualità di legittimo mundualdo, vende a Mengarda, sua sorella, la metà di tutte le terre loro spettanti in qualità di lascito ereditario del padre Guglielmo, site nel tenimento di Potenza nelle contrade Sancti Ianuarii e Mundanellorum, al prezzo di due once d’oro; per garantire la presente transazione è fissata una pena di venti augustali d’oro ed è posto un fideiussore de evitione nella persona di Francesco, figlio della venditrice.</p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="copy" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1311-11-08</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          (c. 344r) Anno dominice incarnationis millesimo trecentesimo undecimo, regnante domino nostro
          <persName key="Roberto d'Angiò" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q290720">Roberto</persName>
          Dei gratia gloriosissimo
          <placeName key="Gerusalemme" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1218">Hierusalem</placeName>
          et
          <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilie</placeName>
          rege
          <placeName key="Puglia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1447">ducatus Apulie</placeName>
          et
          <placeName key="Capua" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q1280122">principatus Capue</placeName>
          ,
          <placeName key="Provenza, contea" ref="https://www.wikipedia.org/wiki/Q2991382">Provincie</placeName>
          et
          <placeName key="Forcalquier" ref="https://www.wikipedia.org/wiki/Q104431">Forcalquerii</placeName>
          ac
          <placeName key="Piemonte" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q1216">Pedimontis</placeName>
          comite, regnorum eius anno tertio, die ottavo novembris, decime inditionis, apud
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentiam</placeName>
          .
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          In presentia
          <persName key="Giacomo de domino Guillielmo de David, giudice di Potenza">Iacobi de domino Guillemo de David</persName>
          olim in anno proximo preterite none inditionis regii civitatis
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          iudicis, in defettu aliorum iudicum nondum in eadem civitate pro preditto presenti anno decime inditionis per curiam creatorum,
          <persName key="Bernardo de Comestabulo, pubblico notaio di Potenza">
            Vernardi de Connistabulo
            <ref target="#Nyrrlb8z0v" type="alpha" />
          </persName>
          publici eiusdem civitatis notarii et testium subscriptorum litteratorum ad hoc specialiter vocatorum et rogatorum,
          <persName key="Francesca del fu Guglielmo de Mansella">Francisca</persName>
          mulier, filia condam
          <persName key="Guglielmo de Mansella">Guillelmi de Mansella</persName>
          , habitatrix
          <placeName key="Abriola" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q52510">Abriole</placeName>
          , cum authoritate et consensu
          <persName key="Francesco, figlio di Francesca de Mansella">Francisci</persName>
          filii et legitimi mundualdi sui, de ditta terra
          <placeName key="Abriola" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q52510">Abriole</placeName>
          , consentiens in predittos iudicem et notarium tamquam in suos cum sciret ex certa scientia ipsos suos iudicem competentem et notarium non esse, cum authoritate qua supra vendidit et tradidit
          <persName key="Mengarda, sorella di Francesca de Mansella">
            Mongarde
            <ref target="#Nseyhcx9en" type="alpha" />
          </persName>
          sorori sue, filie condam ditti
          <persName key="Guglielmo de Mansella">Guillelmi de Mansella</persName>
          de eadem terra
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , medietatem omnium terrarum que remanserunt eisdem
          <persName key="Francesca del fu Guglielmo de Mansella">Francisce</persName>
          et
          <persName key="Mengarda, sorella di Francesca de Mansella">Mongarde</persName>
          sororibus ex successione patris, sitarum in tenimento ditte terre
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , in contrata
          <placeName key="Sancti Genuarii (ovvero Ianuarii), località">Santi Ianuarii</placeName>
          et
          <placeName key="Mondanelli, contrada">Mundanellorum</placeName>
          , hiis finibus circumdatas ‹sic›: ab una parte est
          <placeName key="Vallone Aque Frigide">Vallonus Aque Frigide</placeName>
          usque ad aream
          <persName key="Giovanni de Aviliano">Ioannis de Aviliano</persName>
          , a secunda parte est demanium ditte terre
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , // (c. 344v) quod dicitur
          <placeName key="Piano de Ponete">
            Planum de Poneto
            <ref target="#Nl2e1eqxfy" type="alpha" />
          </placeName>
          usque ad viam publicam
          <placeName key="Picerno" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q52634">
            P(er)itrini
            <ref target="#Nys1thme7p" type="alpha" />
          </placeName>
          , a tertio latere tenent
          <placeName key="S. Michele di Potenza, chiesa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3671306">ecclesia Santi Michaelis</placeName>
          et
          <persName key="Matteo de Comestabulo, diacono">diaconus Matheus de Connestabulo</persName>
          , a quarto latere tenent
          <persName key="Giacomo de Eldeza, prete">
            presbiter Iacobus de Elza
            <ref target="#N2salownqz" type="alpha" />
          </persName>
          et
          <persName key="Guglielmo Gactilla">
            Guillemus Gacilla
            <ref target="#Njgqldjrlz" type="alpha" />
          </persName>
          et si qui alii sunt confines. Hanc autem medietatem dittarum terrarum prescriptis finibus circumdatam per designata latera quatuor, una cum omnibus accessionibus et ingressionibus suis, ditte
          <persName key="Mengarda, sorella di Francesca de Mansella">Mongarde</persName>
          vendidit et tradidit, ut dittum est; pro qua medietate dittarum terrarum ditta
          <persName key="Francesca del fu Guglielmo de Mansella">Francisca</persName>
          confexa est se recepisse et habuisse ab eadem
          <persName key="Mengarda, sorella di Francesca de Mansella">Mongarda</persName>
          sorore sua presente, nomine pretii, uncias auri duas ponderis generalis, totum silicet pretium venditionis ipsius, renuntians ditta
          <persName key="Francesca del fu Guglielmo de Mansella">Francisca</persName>
          eidem sorori sue exceptioni non numerate pecunie, non ponderati et eletti auri et omni alio iuris ‹sic› et legum auxilio. Quapropter cum authoritate qua supra dedit et tradidit tam ditte
          <persName key="Mengarda, sorella di Francesca de Mansella">Mongarde</persName>
          quam suis heredibus net successoribus suis liberam et omnimodam potestatem tenendi, possidendi, vendendi, donandi, permutandi nec non et quocumque modo voluerint alienandi dittam medietatem dittarump terrarum. Insuper, cum authoritate qua supra, repromisit ei et heredibus suis eam defendere et guarentire contra omnes homines qui eam vel heredes suos de ditta medietate terrarum ipsarum molestare vel inquietare temtaverintq more // (c. 345r) iudiciorum. Et si ditta
          <persName key="Francesca del fu Guglielmo de Mansella">Francisca</persName>
          vel heredes sui vel aliquis per eam vel per suos heredes contra predittam
          <persName key="Mengarda, sorella di Francesca de Mansella">Mongardam</persName>
          vel suos heredes de ditta medietate terrarum ipsarum aliquo tempore venerint vel eam sibi deinceps calumniati fuerint seu per quodlibet ingenium eam ab eis repetere vel subtrahere quesierint aut eam eis defendere et guarentire ab omnibus hominibus, ut supra dittum est, noluerint more iudiciorum, debeant componere augustales auri viginti nomine pene, medietatem ditte
          <persName key="Mengarda, sorella di Francesca de Mansella">Mongarde</persName>
          vel heredibus suis et reliquam medietatem regali curie, ditta
          <persName key="Mengarda, sorella di Francesca de Mansella">Mongarda</persName>
          pro se et suis heredibus, me preditto notario publico pro parte curie penam ipsam legitime stipulantibus, venditione preditta rata nihilominus perpetuo permanente. Preterea, cum authoritate qua supra, gaudiam
          <ref target="#Nyfotkostw" type="alpha" />
          sibi dedit et fideiubsorem de evitione et
          <ref target="#Nc2biahddv" type="alpha" />
          posuit pro ditta medietate predittarum terrarum predittum
          <persName key="Francesco, figlio di Francesca de Mansella">Franciscum</persName>
          filium suum, presentem et sponte fideiubentem; et ad maiorem cautelam ditta
          <persName key="Francesca del fu Guglielmo de Mansella">Francisca</persName>
          sponte ei iuravit ad santa Dei evangelia numquam contra presentem venditionem venire, de iure vel de fatto, sed illam semper illibatam custodire.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nyrrlb8z0v" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Bernardi de Comestabulo
          </note>
          <note xml:id="Nseyhcx9en" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Mengarde
            <hi rend="italic">(qui e in seguito</hi>
            Mengarde
          </note>
          <note xml:id="Nl2e1eqxfy" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Ponete
          </note>
          <note xml:id="Nys1thme7p" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Picerni
          </note>
          <note xml:id="N2salownqz" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Eldeza
          </note>
          <note xml:id="Njgqldjrlz" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Gactilla
          </note>
          <note xml:id="Nyfotkostw" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            guadiam
          </note>
          <note xml:id="Nc2biahddv" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            ei
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="escatocollo">
        <p>
          Et taliter ego qui supra
          <persName key="Bernardo de Comestabulo, pubblico notaio di Potenza">Bernardus de Connistabulo</persName>
          puplicus ditte civitatis
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          notarius hoc instrumentum venditionis ad ‹rogatum et› requisitionem dittorum contrahentium scripsi quia predittis interfui et meo signo signavi. 
  † Ego
          <persName key="Giacomo de domino Guillielmo de David, giudice di Potenza">Iacobus de domino Guillemo de David</persName>
          olim in anno ‹proxime› preterite none inditionis regius iudex
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          qui supra 
  † Ego
          <persName key="Guglielmo, arciprete della Ss. Trinità di Potenza">presbiter Guillelmus archipresbiter</persName>
          <placeName key="Ss. Trinità di Potenza, chiesa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q17624796">Sante Trinitatis</placeName>
          interfui 
  † Ego
          <persName key="Giovanni, prete canonico potentino">presbiter Ioannes</persName>
          canonicus Potentinus interfui 
  † Ego
          <persName key="Giacomo Strambo">Iacobus Strambus</persName>
          testis interfui 
  ‹† Ego
          <persName key="Demetrio, prete della Ss. Trinità">presbiter Demetrius</persName>
          <placeName key="Ss. Trinità di Potenza, chiesa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q17624796">ecclesie Sancte Trinitatis</placeName>
          interfui›
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>