<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>152. Instrumentum venditionis dei frati del convento di S. Francesco in favore della chiesa cattedrale  di S. Gerardo</title>
        <respStmt>
          <resp>mark-up by</resp>
          <name>Donatella Gerardi</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <name>Donatella Gerardi</name>
          <resp>transcription by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition" />
          <bibl type="source-register" />
          <bibl type="primary-source">ASNa, Regia Camera della Sommaria, Diversi, 1a numerazione, Dip. Somm., I, 309, n. 4bis, cc. 206r-208v, n. 62 [S].</bibl>
          <bibl type="tradition" />
          <bibl type="bibliography" />
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>!-Instr</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>Pascarello Pagano di Potenza, procuratore del convento di S. Francesco di Potenza, e Vito Pagano, guardiano di detto convento, agendo in nome e per parte di tutti i frati del convento di S. Francesco, volendo provvedere ad alcune riparazioni alla chiesa di S. Francesco, ma non avendo pro manibus il denaro necessario, deliberano di vendere un’isca ovvero una terra coltivabile, considerata poco utile e proficua per detto convento, sita e posita nel tenimento di Potenza, in località detta lo Molino de Santo Luca, a Giovanni Patitario, procuratore della chiesa di S. Gerardo di Potenza, agente in nome di detta chiesa, al prezzo convenuto di quattro once di carlini d’argento; qualora una delle parti dovesse violare quanto stabilito nella presente transazione, è fissata una pena pari al doppio del prezzo corrisposto.</p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="copy" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1453-10-03</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          (c. 206r) In nomine domini nostri Iesu Christi amen. Anno a nativitate ipsius millesimo quadrigentesimo quinquagesimo tertio, regnante serenissimo et illustrissimo domino nostro domino
          <persName key="Alfonso V d’Aragona" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q312304">Alfonso</persName>
          Dei gratia
          <placeName key="Aragona" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q4040">Aragonum</placeName>
          ,
          <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilie</placeName>
          citra et ultra farum rege,
          <placeName key="Valenzia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q8818">Valentie</placeName>
          ,
          <placeName key="Ungheria" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q28">Ungarie</placeName>
          ,
          <placeName key="Gerusalemme" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1218">Ierusalem</placeName>
          ,
          <placeName key="Maiorca" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q8828">Maioricarum</placeName>
          ,
          <placeName key="Sardegna" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1462">Sardinie</placeName>
          et
          <placeName key="Corsica" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q14112">Corsice</placeName>
          , comite
          <placeName key="Barcellona" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1492">Barchinone</placeName>
          , duce
          <placeName key="Atene" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1524">Athenarum</placeName>
          et
          <placeName key="Ducato di Neopatria" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1520008">Neopatrie</placeName>
          ac etiam comite
          <placeName key="Rossiglione, contea" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1541813">Rossilionis</placeName>
          et
          <placeName key="Cerdagna" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q15385">Ceritanie</placeName>
          , regnorum vero eius huius regni citra farum anno decimo ottavo feliciter amen
          <ref target="#Nx9f9yj60h" type="integer" />
          , die tertio mensis ottobris, secunde indictionis, apud civitatem
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          .
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nx9f9yj60h" type="integer">Il computo dell’era regni è per anno incipiente allungato.</note>
        </span>
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          Nos
          <persName key="Mattia Cappello, giudice annuale di Potenza">
            Matheus
            <ref target="#N43k4af8wi" type="alpha" />
            Cappellan(us)
            <ref target="#Nx09hc7ys9" type="alpha" />
          </persName>
          de eadem civitate ipsiusque civitatis annalis iudex pro ditto presenti anno ditte secunde inditionis,
          <persName key="Ruggero de Lauro, pubblico notaio regio per tutto il regno di Sicilia">Rogerius de Lauro</persName>
          de terra
          <placeName key="Atena Lucana" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q80586">Athene</placeName>
          provincie
          <placeName key="Principato citra" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q15141466">Principatus</placeName>
          , incola seu habitator civitatis nominate, puplicus ubilibet per totum
          <placeName key="Regno di Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q188586">regnum Sicilie</placeName>
          reginali autoritate notarius et testes subscripti ad hoc specialiter vocati et rogati, presenti scripto puplico venditionis instrumento fatemur, declaramus, notumfacimus et testamur quod nobis quibus supra iudice, notario et testibus infrascriptis, accessitis et convocatis ad
          <placeName key="S. Francesco, convento in Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3674379">ecclesiam Santi Francisci</placeName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          ad instantiam providi viri
          <persName key="Pascarello Pagano, procuratore di S. Francesco">Pascarelli Pagani</persName>
          de ditta civitate
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , procuratoris, ut dixit,
          <placeName key="S. Francesco, convento in Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3674379">conventus Santi Francisci</placeName>
          preditti, et venerabilis viri fratris
          <persName key="Vito Pagano, guardiano di S. Francesco">Viti Pagani</persName>
          , guardiani ditti conventus, ad sonum campanelle in unum ibidem pariter congregati, asseruerunt ditti
          <persName key="Pascarello Pagano, procuratore di S. Francesco">Pascarellus</persName>
          procurator ut supra // (c. 206v) et guardianus se velle oportune in aliquibus partibus dittam
          <placeName key="S. Francesco, convento in Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3674379">ecclesiam Santi Francisci</placeName>
          reparare et reparationem aliqualem facere efficaciter, in comodum et utilitatem ecclesie supraditte, et asserentes proinde pro dittis reparationibus pecuniam pro manibus non habere, sed velle vendere et alienare quamdam po(ssession)em ditte ecclesie minus utilem et dapnosam ecclesie supraditte; considerantes ad invicem efficaciter dittam ecclesiam habere quandam yscam seu terram laboratoriam sitam et positam in tenimento civitatis
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , in loco ubi vulgariter dicitur
          <placeName key="Mulino (lo) di S. Luca">lo Molino de Santo Luca</placeName>
          , minus utilem et profiquam ecclesie supraditte et causa reparationis ecclesie memorate, ipse procurator et guardianus predittus, una cum omnibus fratribus coram nobis in eadem ecclesia congregati ad sonum campanelle et ipsorum nemine discrepante, ex una parte, et venerabilis vir dominus
          <persName key="Giovanni Patitario, ">Ioannes Patitarius</persName>
          , procurator
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Gerardi</placeName>
          , ex parte altera, dittus quidem
          <persName key="Pascarello Pagano, procuratore di S. Francesco">Pascarellus Paganus</persName>
          procurator ut supra ditte
          <placeName key="S. Francesco, convento in Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3674379">ecclesie Santi Francisci</placeName>
          , cum voluntate prefatorum fratris
          <persName key="Vito Pagano, guardiano di S. Francesco">Viti</persName>
          guardiani et omnium fratrum ut supra, non vi, dolo, metu coathus ‹sic›, nec aliquali suasione induttus seu aliter circumventus, sed sua pura, mera et spontanea voluntate, sicut sibi pro parte ditte ecclesie utile, congruum et expediens fuit visum, pro reparatione et // (c. 207r) et utilitate ditte ecclesie commode faciendis, vendidit, alienavit et tradidit et per fustim corporaliter assignavit iure proprio et inperpetuum, eidem domno
          <persName key="Giovanni Patitario, procuratore della cattedrale di Potenza">Ioanni Patitario</persName>
          procuratori, proprio nomine et pro parte ipsius
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Gerardi</placeName>
          ac nomine et vice ipsius ecclesie presenti, ementi, recipienti, prefatam yscam seu terram positam in eodem tenimento civitatis
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          ut supra, suis loco et finibus designatam, videlicet: ab inferiori parte iuxta flumen, iuxta corsectum
          <placeName key="S. Luca, monastero in Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3860496">monasterii Santi Luce</placeName>
          ; ab alio latere iuxta dittum flumen, iuxta terram
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          et alios fines. Et dittus venditor nomine ditte
          <placeName key="S. Francesco, convento in Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3674379">ecclesie Santi Francisci</placeName>
          et fratrum conventus eiusdem prefatum emptorem, nomine et pro parte ipsius
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          , in corporalem possessionem ditte isce seu terre coram nobis per fustem induxit ad verum dominium et proprietatem ipsius
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          , ad habendum, donandum, vendendum, alienandum, possidendum, permutandum, nec non et quocumque modo voluerit dittus emptor vel ipsa
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesia Santi Girardi</placeName>
          et successores eiusdem ecclesie alienandum, cum viis suis ad dittam terram intrandi et exeundi, francam, liberam et exemptam ab omni redditu sive censu atque cum omnibus aliis pertinentiis et iuribus suis sibi pertinentibus quovis modo; pro qua quidem venditione dittus procurator // (c. 207v) venditor ut supra coram nobis confexus fuit se manualiter recepisse et habuisse a ditto domino
          <persName key="Giovanni Patitario, procuratore della cattedrale di Potenza">Ioanne</persName>
          emptore, nomine quo supra et tamquam plus dante et offerente, observatis et reservatis sollemnitatibus singulis que in talibus requiruntur et de iure observari consueverunt et debent, nomine pretii, in carlenis argenti ponderis generalis usualis pecunie regni huius, uncias quatuor, totum silicet pretium venditionis ipsius, promittens dittus venditor tam pro se quam procuratorio nomine et pro parte totius
          <placeName key="S. Francesco, convento in Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3674379">conventus Santi Francisci</placeName>
          ditto donno
          <persName key="Giovanni Patitario, procuratore della cattedrale di Potenza">Ioanni</persName>
          emptori, ut supra, ipsius
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie santi Girardi</placeName>
          vel ipsi ecclesie et successoribus suis stipulanti, litem, controversiam vel questionem aliquam de ditta terra sive ischa ullo umquam tempore non inferre, nec inferenti consentire vel assentire, sed dittam iscam eidem emptori, nomine quo supra, vel ipsi
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          ab omni homine et persona quacumque legitime defendere, guarentire et disbrigare et de evictione teneri et dittam venditionem et omnia et singula supraditta et infrascripta rata et firma habere, tenere et numquam contrafacere seu venire, per se vel aliquos quovis modo, in iudicio vel extra, de iure vel de fatto, aliqua occasione, ingenio seu trattatu, sub pena et ad penam duppli pretii preditti, pro qua pena dittus venditor obligavit bona ipsius
          <placeName key="S. Francesco, convento in Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3674379">ecclesie Santi Francisci</placeName>
          , medietate ipsius pene // (c. 208r) regie vel episcopali curie vel alteri curie ubi reclamatio fatta fuerit seu querela et altera medietate ditto emptori, nomine quo supra ditte
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          et successoribus persolvenda, totiens quotiens fuerit exinde quomodolibet contrafattum, me preditto notario tamquam persona publica pro parte dittarum curiarum et
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Gerardi</placeName>
          a ditto venditore penam ipsam solemniter et legitime stipulanti; qua commissa vel non commissa, exatta vel non exatta seu gratiose remissa presens nihilominus instrumentum, cum omnibus que in se continet, in suo semper robore et efficacia perseveret, ad refettionem ‹sic› omnium dannorum interesse et expensarum litis et extra litem que fierent propterea quoquomodo, de quibus stari et credi debeat assertioni cum iuramento ditti domini
          <persName key="Giovanni Patitario, procuratore della cattedrale di Potenza">Ioannis</persName>
          emptoris et successorum ipsius
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          , nulla alia probatione quesita. Et renuntiavit super hiis dittus venditor nomine ipsius
          <placeName key="S. Francesco, convento in Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3674379">ecclesie Santi Francisci</placeName>
          , exceptioni doli mali, vis, metus et in fattum presentis non sic celebrati contrattus, exceptioni deceptionis et fraudis, legi ressisorie qua deceptis ultra dimidiam iusti pretii subvenitur et omnibus aliis auxiliis et beneficiis canonicis et civilibus et beneficiis omnium legum et specialiter iuri dicenti generalem renuntiationem non valere // (c. 208v) et iuri per quod cavetur quod ditto iuri renuntiari non possit, quibus et propter que ditta venditio possit in aliquo minui vel infringi; pro quibus omnibus et singulis attendendis et inviolabiliter observandis, quodque preditta omnia et singula vera sint, dittus venditor, nomine quo supra ipsius
          <placeName key="S. Francesco, convento in Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3674379">ecclesie Santi Francisci</placeName>
          , prefato domino
          <persName key="Giovanni Patitario, procuratore della cattedrale di Potenza">Ioanni</persName>
          , nomine ipsius
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          , ad santa Dei evangelia iuramentum prestitit corporaliter. Unde ad futuram rei memoriam ac ditti procuratoris venditoris preces et ditti domini
          <persName key="Giovanni Patitario, procuratore della cattedrale di Potenza">Ioannis</persName>
          emptoris et ditte
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          et successorum eius cautelam perpetuam, fattum est exinde hoc presens puplicum venditionis instrumentum per manus mei preditti notarii, signo meo solito signatum, subscriptionibus mei qui supra iudicis et nostrum subscriptorum testium signis et subscriptionibus roboratum.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="N43k4af8wi" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S qui, in docc. coevi</hi>
            Mathias
          </note>
          <note xml:id="Nx09hc7ys9" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S qui, in docc. coevi</hi>
            Cappellus
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="escatocollo">
        <p>
          Quod ego predittus
          <persName key="Ruggero de Lauro, pubblico notaio regio per tutto il regno di Sicilia">Rogerius de Lauro</persName>
          puplicus ut supra notarius qui premissis omnibus vocatus et rogatus interfui ipsumque meo consueto signo signavi. (SN) 
  † Ego
          <persName key="Mattia Cappello, giudice annuale di Potenza">Matheus Cavellus</persName>
          iudex annalis qui supra 
  † Ego dominus
          <persName key="Angelo Grosso, arciprete di S. Michele">Angelus Grossus</persName>
          archipresbiter
          <placeName key="S. Michele di Potenza, chiesa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3671306">Santi Michaelis</placeName>
          testis sum  
  † Ego dominus
          <persName key="Angelo de Caputo">Angelus de Caputo</persName>
          testis sum 
  † Ego frater
          <persName key="Nicola de Tito, abate di S. Angelo del Bosco (di Avigliano)">Nicolaus de Tito</persName>
          abbas
          <placeName key="S. Angelo del Bosco, monastero in Avigliano ">Santi Angeli de Bosco</placeName>
          de civitate
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          testis sum  
  † Ego
          <persName key="Giovanni Nicola de Ingannulo">Ioannes Nicolaus de Ingannulo</persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          testis sum
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>