<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>149. Instrumentum venditionis di Andrea de Balba in favore della chiesa di S. Michele</title>
        <respStmt>
          <resp>mark-up by</resp>
          <name>Donatella Gerardi</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <name>Donatella Gerardi</name>
          <resp>transcription by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition" />
          <bibl type="source-register" />
          <bibl type="primary-source">ASNa, Regia Camera della Sommaria, Diversi, 1a numerazione, Dip. Somm., I, 309, n. 4bis, cc. 149r-152v, n. 53 [S].</bibl>
          <bibl type="tradition">Originale: Napoli, Biblioteca della Società Napoletana di Storia Patria, Diplomatico, Pergamene del Fondo Fusco, (25-Potenza), segn. 10 BB I n. 46 [A].</bibl>
          <bibl type="bibliography">Regesto: Pedìo, Cod. e cart. Potentino, p. 347.</bibl>
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>!-Instr</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>Andrea de Balba di Potenza vende, al prezzo di sette once di carlini d’argento, alla chiesa di S. Michele di Potenza (nelle mani di Giovanni de Quatuor Oculis, suo arciprete e procuratore) e al convento di S. Francesco di Potenza (rappresentato da Pascarello Pagano, procuratore, e Vito Pagano, guardiano), pro comuni et indiviso, terre che furono del defunto Antonio de Lactis; appezzamenti di terra che furono del magister Angelo Migliarano, nonché appezzamenti di terreno, ubicati in tenimento di Potenza, nelle seguenti località: Gallitello; la Noce de Iacobo de Amore; Scarroni; Vallone dello Pissullo ‹ovvero del Pisciolo›  e Cassinali. In caso di violazione di quanto stabilito nella presente transazione, è fissata una pena pari al doppio del prezzo corrisposto.</p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="copy" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1445-11-05</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          (c. 149r) In nomine domini nostri Iesu Christi. Anno a nativitate ipsius millesimo quatricentesimo quatradesimo q(ui)nto, regnante ‹serenissimo et illustrissimo domino nostro domino›
          <persName key="Alfonso V d’Aragona" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q312304">Alfonso</persName>
          Dei gratia
          <placeName key="Aragona" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q4040">Aragonum</placeName>
          ,
          <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilie</placeName>
          citra et ultra farum rege,
          <placeName key="Valenzia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q8818">Valentie</placeName>
          ,
          <placeName key="Ungheria" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q28">Ungarie</placeName>
          ,
          <placeName key="Gerusalemme" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1218">Ierusalem</placeName>
          ,
          <placeName key="Maiorca" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q8828">Mayoricarum</placeName>
          ,
          <placeName key="Sardegna" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1462">Sardinie</placeName>
          et
          <placeName key="Corsica" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q14112">Corsice</placeName>
          , ‹comite
          <placeName key="Barcellona" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1492">Barchinone</placeName>
          , duce
          <placeName key="Atene" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1524">Athenarum›</placeName>
          et
          <placeName key="Ducato di Neopatria" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1520008">Neopatrie</placeName>
          ac etiam comite
          <placeName key="Rossiglione, contea" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1541813">Russilionis</placeName>
          et
          <placeName key="Cerdagna" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q15385">Ceritanie</placeName>
          , regnorum vero eius huius regni citra farum anno undecimo feliciter amen, ‹die› quinto mensis novembris, none indictionis, apud civitatem
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          .
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          Nos
          <persName key="Giacomo de Bono Ioanne, giudice annuale di Potenza">Iacobus de Bono Ioanne</persName>
          de eadem civitate ipsiusque civitatis annalis iudex pro dicto presenti anno dicte none indictionis,
          <persName key="Ruggero de Lauro, pubblico notaio regio per tutto il regno di Sicilia">Rogerius de Lauro</persName>
          de terra
          <placeName key="Atena Lucana" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q80586">Athene</placeName>
          , incola seu habitator civitatis nominate, puplicus ubilibet per totum
          <placeName key="Regno di Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q188586">regnum Sicilie</placeName>
          reginali autoritate notarius et testes subscripti, viri quidem licterati et inlicterati, ad hoc specialiter vocati et rogati, presenti scripto puplico venditionis instrumento fatemur, declaramus, notumfacimus atque testamur quod eodem predicto die in nostri presentia constitutus
          <persName key="Andrea de Balba">Andreas de Balba</persName>
          , de eadem civitate
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , asseruit coram nobis se ipsum habere, tenere et possidere iuste, realiter et rationabiliter, iusto titulo et bona fide, pacifice et quiete, pleno iure, tanquam verum dominum et patronem, subscriptas terras sitas et positas in tenimento eiusdem civitatis
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , in subscriptis locis, eorum finibus limitatas et designatas ut dixit et retulit, videlicet: petium unum terre situm et positum in dicto tenimento eiusdem civitatis
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          in loco ubi dicitur
          <placeName key="Gallitello, località">Gallitello</placeName>
          , designatum a superiori parte iuxta terras
          <placeName key="Ss. Trinità di Potenza, chiesa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q17624796">ecclesie Sancte Trinitatis</placeName>
          , a superiori parte limite // (c. 148v) comuni mediante, ab inferiori parte iuxta terras
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">Sancti Girardi</placeName>
          eiusdem civitatis, limite comuni mediante, ab uno latere iuxta terras
          <placeName key="S. Lorenzo, grancia in Potenza">Sancti Laurentii</placeName>
          de eadem civitate et alios fines; item petium unum aliud terre situm et positum in eodem tenimento in contrata ubi dicitur la
          <placeName key="Noce de Iacobo de Amore">Noce de Iacobo de Amore</placeName>
          , confinatum a superiori parte iuxta terras
          <placeName key="Ss. Trinità di Potenza, chiesa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q17624796">ecclesie Sancte Trinitatis</placeName>
          de eadem civitate, iuxta terras
          <persName key="Petruccio de Ansia">Petrucii de Ansia</persName>
          , limite comuni mediante, ab inferiori parte iuxta
          <placeName key="Vallone Iacobi de Amore">Vallonem Iacobi de Amore</placeName>
          iuxta terras donni
          <persName key="Giovanni de Quatuor Oculis, arciprete di S. Michele">Ioannis de Quatuor Oculis archipresbiteri</persName>
          <placeName key="S. Michele di Potenza, chiesa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3671306">Sancti Michaelis</placeName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          , quas tenet in beneficium, limite comuni mediante et alios fines; item petium unum aliud terre situm in eodem tenimento in
          <placeName key="Scarroni, contrada">contrata Scarroni</placeName>
          , limitatum iuxta terras
          <placeName key="Ss. Trinità di Potenza, chiesa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q17624796">ecclesie Sancte Trinitatis</placeName>
          , limite comuni mediante, ab inferiori parte iuxta viam puplicam et alios fines siqui sunt; item petium unum aliud situm in eodem tenimento in contrata ubi dicitur lo
          <placeName key="Pisciolo, vallone">Vallone a lo Pissulo</placeName>
          , confinatum ab uno latere iuxta terras ecclesie
          <placeName key="S. Michele di Potenza, chiesa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3671306">Sancti Michaelis</placeName>
          et ab alio latere iuxta terras
          <placeName key="S. Lorenzo, grancia in Potenza">ecclesie Sancti Laurentii</placeName>
          de eadem civitate et alios fines; item terram unam aliam sitam et positam in eodem tenimento in contrata ubi dicitur
          <placeName key="Cassinali (li), località">li Cassinali</placeName>
          , confinatam ab uno latere iuxta terras prefate
          <placeName key="S. Michele di Potenza, chiesa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3671306">ecclesie Sancti Michaelis</placeName>
          mediante quodam vallono et in capite limite comuni, ab inferiori parte iuxta vallonem
          <persName key="Antonio de Lacte">
            Antonii de Larte
            <ref target="#Nwcqprvj8p" type="alpha" />
          </persName>
          et alios fines; item terras alias que fuerunt quondam
          <persName key="Antonio de Lacte">Antonii de Larte</persName>
          , confinatas a superiori parte iuxta terras eiusdem
          <placeName key="S. Michele di Potenza, chiesa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3671306">ecclesie Sancti Michaelis</placeName>
          et iuxta terras
          <placeName key="S. Francesco, convento in Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3674379">ecclesie Sancti Francisci</placeName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          ; item certas alias terras que fuerunt quondam
          <persName key="Angelo Millarano, magister">magistri Angeli Migliarani</persName>
          , confinatas a superiori parte // (c. 150r) iuxta terras
          <placeName key="S. Michele di Potenza, chiesa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3671306">Sancti Michaelis</placeName>
          dicte civitatis, iuxta terras
          <placeName key="S. Eunofrio, chiesa">
            Sancti Eunufrii
            <ref target="#Nz3gfw38iw" type="alpha" />
          </placeName>
          dicte civitatis, iuxta terras
          <persName key="Tommaso Strambo, pubblico notaio regio per le province di Principato Citra e Ultra, Basilicata e Capitanata">notarii Thomasi Strambi</persName>
          , iuxta vallonem
          <placeName key="Tora, torrente">Tore</placeName>
          et iuxta viam qua itur ad terram
          <placeName key="Tito" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q52683">Titi</placeName>
          et alios fines; ac cum omnibus iuribus et pertinentiis eorundem dictis terris pertinentibus quoquomodo, francas, liberas et exemptas ab omni et a qualibet venditione, alienatione, hypotecatione, debito, legato et obligatione, censu, redditu, angaria et perangaria ac prestatione quacumque realis et personalis, ac nexu quocumque et nemini fore venditas, obligatas, ypothegatas seu pignori positas, tacite vel expresse. Idcirco sicut eidem
          <persName key="Andrea de Balba">Andreę</persName>
          melius visum fuit non vi, non dolo vel metu cohactus ad id vel aliter circumventus, sed eius mera, libera, gratuita et spontanea voluntate palam, pure, puplice et bona fide, sine aliquo colludio et vitio pravitatis, a presenti die vendidit, alienavit et ex ipsa venditionis et alienationis causa tradidit et assignavit iure proprio et inperpetuum donno
          <persName key="Giovanni de Quatuor Oculis, arciprete di S. Michele">Ioan(n)i de Quatuor Oculis</persName>
          de eadem civitate
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , archipresbitero et procuratori
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">ecclesie Sancti Michaelis</placeName>
          , loco et vice ipsius ecclesie prelibate et
          <persName key="Pascarello Pagano">Pascarello Pagano</persName>
          procuratori, ut dixit,
          <placeName key="S. Francesco, convento in Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3674379">ecclesie Sancti Francisci</placeName>
          de dicta civitate et fratri
          <persName key="Vito Pagano">Vito Pagano</persName>
          guardiano conventus ipsius
          <placeName key="S. Francesco, convento in Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3674379">ecclesie Sancti Francisci</placeName>
          , etiam loco et vice ipsius
          <placeName key="S. Francesco, convento in Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3674379">ecclesie Sancti Francisci</placeName>
          ibidem presentibus, ementibus et recipientibus, loco et vice prefatarum ecclesiarum, supradictas terras pro comuni et indiviso predictis membris, iuribus, loco et finibus limitatas et etiam omnes alias terras dicti
          <persName key="Andrea de Balba">Andreę</persName>
          ubique locorum sistentes in eodem tenimento // (c. 150v) civitatis
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          ad dominium dicti
          <persName key="Andrea de Balba">Andreę</persName>
          sistentes etiam dictis emptoribus prefatus venditor assignavit ut supra; et prefatus venditor prefatos emptores in corporalem poxessionem omnium supradictarum terrarum et aliorum ubique locorum sistentium in corporalem poxessionem per fustem induxit coram nobis ad verum dominium prefatarum ecclesiarum et proprietatem ad semper habendum, tenendum, poxidendum, vendendum, donandum, permutandum nec non et quocumque modo voluerint dicte ecclesie alienandum, cum viis eorum ad ipsas terras intrandi atque exeundi ac cum omnibus iuribus et pertinentiis eorundem eis pertinentibus quovis modo. Pro qua quidem venditione et alienatione dictus venditor coram nobis confexus fuit et contentus se vocavit se recepisse et manualiter habuisse a prefatis emptoribus nomine pretii de
          <ref target="#Nqy22oovv7" type="alpha" />
          carlenis argenti, sexaginta per unciam et duobus pro tareno quolibet computatis, usualis pecunie regni huius, uncias septem ponderis generalis, totum scilicet pretium venditionis ipsius. Promictens dictus venditor per se suosque heredes dictis emptoribus procuratoribus dictarum ecclesiarum et succesive futuris, loco et vice ut supra dicitur prenominatarum ecclesiarum stipulantibus, litem, controversiam vel questionem aliquam de omnibus supradictis terris ullo unquam tempore non inferre nec inferenti consentire vel assentire, sed dictam venditionem et omnia et singula supradicta et infrascripta firmam et firma ac ratam et rata habere, tenere et nunquam contrafacere vel // (c. 151r) venire, per se suosque heredes aut aliquos quovis modo, in iudicio vel extra iudicium, de iure vel de facto, modo, ingenio seu tractatu, sed dictas terras dictis ecclesiis ab omni homine et persona quacumque legitime defendere, guarentire, disbrigare et de evictione teneri, sub pena et ad penam dupli pretii supradicti, medietate ipsius pene regie curie vel alicui
          <ref target="#Nsyeltn2dg" type="alpha" />
          curie ubi exinde facta fuerit reclamatio seu querela, altera medietate dictis emptoribus vice ipsarum ecclesiarum et successive futuris persolvenda, me predicto notario tanquam persona puplica pro parte dicte curie et dictis emptoribus a prefato venditore sollemniter stipulanti penam ipsam; qua commissa vel non commissa, exacta vel non exatta seu gratiose remissa, presens nihilominus instrumentum cum omnibus que in se continet in suo semper robore et efficacia perseveret, cum refectione omnium damnorum interesse et expensarum litis et extra litem que fierent propterea quoquomodo, de quibus stari et credi debeat assertioni cum iuramento dictorum emptorum et subcessorum eorundem, nulla alia probatione quesita; et renuntiavit super hiis dictus venditor voluntarie et expresse, pro cautela dictorum emptorum et subcessorum eorundem, exceptioni doli mali, vis, metus et in factum, presentis non sic celebrati contractus, exceptioni deceptionis et fraudis reique predicto modo non geste vel aliter habite quam superius continetur et est expressum, exceptioni dicte non numerate pecunie, non solute, // (c. 151v) non habite et non recepte ac non boni argenti, legi rescissorie qua deceptis ultra dimidiam iuxti pretii subvenitur et generaliter omnibus aliis auxiliis et beneficiis omnium iurium atque legum et specialiter iuri dicenti generalem renuntiationem non valere et iuri per quod cavetur quod dicto iuri renuntiari non potest, quibus suffragantibus dicta venditio predictaque omnia possent in aliquo minui vel infringi. Pro quibus omnibus attendendis et inviolabiliter observandis et quod predicta omnia vera sunt, dictus venditor prefatis emptoribus corporaliter manu tacta prestitit ad sancta Dei evangelia iuramentum. Et voluerint partes ipse quod de predictis omnibus conficere deberemus dua puplica instrumenta consimilia idem continentia, unum videlicet pro cauthela dicte
          <placeName key="S. Michele di Potenza, chiesa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3671306">ecclesie Sancti Michaelis</placeName>
          de civitate predicta et aliud pro cauthela ecclesie prelibate
          <placeName key="S. Francesco, convento in Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3674379">Sancti Francisci</placeName>
          ; in eorum certitudinem et perpetuam cautelam actum est inter contrahentes prefatos quod si in presenti instrumento aliqua iuris clausula deficeret per quam posset in aliquo minui vel infringi, tacite et expresse intelligatur et totiens refici possit quotiens opus fuerit ad consilium sapientis, veritatis tamen substantia non mutata. Unde ad futuram memoriam et prefatarum ecclesiarum perpetuam cautelam, factum est exinde presens puplicum instrumentum per manus mei predicti notarii, signo meo solito signato, mei qui supra iudicis et nostrum predictorum testium subscriptorum // (c. 152r) subscriptionibus roboratum.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nwcqprvj8p" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Lacte
            <hi rend="italic">(qui e in seguito)</hi>
          </note>
          <note xml:id="Nz3gfw38iw" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Honufrii
          </note>
          <note xml:id="Nqy22oovv7" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            in
          </note>
          <note xml:id="Nsyeltn2dg" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            alteri
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="escatocollo">
        <p>
          Quod scripsi ego predictus
          <persName key="Ruggero de Lauro, pubblico notaio regio per tutto il regno di Sicilia">Rogerius de Lauro</persName>
          puplicus ut supra notarius qui premissis omnibus vocatus et rogatus interfui, ipsumque meo solito et consueto signo signavi; superius autem in vicesimo octavo virgulo ubi legitur «sistentes» abrasum et emendatum est per me prefatum notarium, non vitio sed errore quia in scribendo erravi, unde pro autentico habeatur. (SN) 
  Ego
          <persName key="Giacomo de Bono Ioanne, giudice annuale di Potenza">Iacobus de Bono Iohanne</persName>
          annalis iudexqui supra 
  Ego
          <persName key="Ruggero de Stella">Rogerius de Stella</persName>
          ad omnia et singula subscripta
          <ref target="#Nl7lxkg14b" type="alpha" />
          testis interfui 
  Signum crucis proprie manus
          <persName key="Angelillo Costante, suddiacono">
            subdiaconi Angelilli Cussiantis
            <ref target="#N1syf7t7qa" type="alpha" />
          </persName>
          testis idiote interfuit et scribere nescientis 
  Signum crucis proprie manus
          <persName key="Filippo de Grippo">Philippi de Grippo</persName>
          testis idiote interfuit et scribere nescientis 
  Signum crucis proprie manus
          <persName key="Urso de Abriola">Ursii de Abriola</persName>
          testis idiote interfuit et scribere nescientis 
  Signum crucis proprie manus
          <persName key="Giuliano de Magliano">Iuliani de Magliano</persName>
          testis idiote interfuit et scribere nescientis 
  Signum crucis proprie manus
          <persName key="Lionetto de Tarallo">Lionetti de Tarallo</persName>
          testis idiote interfuit et scribere nescientis // (c.152v) 
  Ego
          <persName key="Antonio Matteo Cirelli">Antonius Mattheus Cirelli</persName>
          de
          <placeName key="Venosa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q52691">Venusio</placeName>
          testis interfui
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nl7lxkg14b" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            suprascripta
          </note>
          <note xml:id="N1syf7t7qa" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Cusstantis
            <hi rend="italic">‹sic›</hi>
          </note>
        </span>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>