<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>135. Instrumentum venditionis dei coniugi Nicola de Bertono e Leonarda de Gratiano in favore della chiesa cattedrale di S. Gerardo</title>
        <respStmt>
          <name>Donatella Gerardi</name>
          <resp>mark-up by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <name>Donatella Gerardi</name>
          <resp>transcription by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition" />
          <bibl type="source-register" />
          <bibl type="primary-source">ASNa, Regia Camera della Sommaria, Diversi, 1a numerazione, Dip. Somm., I, 309, n. 4bis, cc. 403r-404r, n. 119 [S].</bibl>
          <bibl type="tradition">Originale: Napoli, Biblioteca della Società Napoletana di Storia Patria, Diplomatico, Pergamene del Fondo Fusco, (25-Potenza), segn. 10 BB I n. 32 [A].</bibl>
          <bibl type="bibliography">Pedìo, Cod. e cart. Potentino, p. 346; Id., Cartulario della Basilicata, III, p. 204.</bibl>
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>!-Instr</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>Nicola de Bertono di Potenza e Leonarda de Gratiano, sua moglie, mero iure Romano vivens, vendono in perpetuo a Luca de Zoffo, cantore, il quale agisce nelle vesti di procuratore ed economo della chiesa di S. Gerardo di Potenza, del suo capitolo e di tutti i chierici, i redditi e i proventi rivenienti da terre in passato vendute dagli stessi coniugi alla chiesa di S. Gerardo, riservandosi però vita natural durante l’usufrutto dei redditi e dei proventi; con questa transazione i coniugi in predicato cedono altresì i frutti e i redditi provenienti da dette terre, ubicate nel tenimento di Potenza in località Puzi Falesii, al prezzo di due once di carlini d'argento e stabilendo una pena pari a quattro once, per ciascuno dei coniugi, qualora uno dei due violi quanto statuito.</p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="copy" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1435-09-30</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          (c. 403r) In nomine domini domini nostri Iesu Christi amen. Anno a nativitate ipsius millesimo quatricentesimo tricesimo quinto, regnante serenissime ‹sic› et inclite ‹sic› domino nostro domino rege
          <persName key="Renato d’Angiò" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q170353">Regnato</persName>
          Dei gratia
          <placeName key="Gerusalemme" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1218">Hierusalem</placeName>
          et
          <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilie</placeName>
          ac
          <placeName key="Angiò, contea" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q107426">Andegavie</placeName>
          ,
          <placeName key="Ducato di Bar" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q706679">Bari</placeName>
          et
          <placeName key="Lotaringia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q6673921">Locorincie ‹sic›</placeName>
          duce,
          <placeName key="Provenza, contea" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2991382">Provincie</placeName>
          ,
          <placeName key="Pont-à-Mousson " ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q461413">Pontis</placeName>
          marchione et
          <placeName key="Le Mans" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q1476">Cenomanie</placeName>
          comite, regnorum vero eius anno primo feliciter, die ultimo mensis septembris, quartedecime indictionis, apud civitatem
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          .
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          Nos
          <persName key="Antonello de Roto, giudice ai contratti per tutto il regno di Sicilia">Antonellus de Roto</persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          reginalis iudex, per totum
          <placeName key="Regno di Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q188586">regnum Sicilie</placeName>
          iudex ad contractus, notarius
          <persName key="Tommaso Strambo, pubblico notaio regio per le province di Principato Citra e Ultra, Basilicata e Capitanata">Tomasius Strambus</persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          publicus ubilibet per provincias
          <placeName key="Principato citra" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q15141466">Principatus citra</placeName>
          et
          <placeName key="Principato ultra" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3403566">ultra serras Montorii</placeName>
          ,
          <placeName key="Capitanata" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q384852">Capitinate</placeName>
          et
          <placeName key="Basilicata" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q1452">Basilicate</placeName>
          regia autoritate notarius et testes subscripti ad hoc specialiter vocati et rogati, presenti scripto publico fatemur atque testamur quod in nostri presentia personaliter constituti
          <persName key="Nicola de Bertono">
            Nicolaus de Bertano
            <ref target="#Nhucbntaou" type="alpha" />
          </persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          et
          <persName key="Leonarda de Gratiano">Leonarda de Gratiano</persName>
          , mulier, de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          , uxor dicti
          <persName key="Nicola de Bertono">Nicolai</persName>
          , mero iure Romano vivente
          <ref target="#Ngy7ixjhtm" type="alpha" />
          sicut ceteri homines et mulieres de dicta civitate
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          ab antiquo vixerunt et vivunt, dicta
          <persName key="Leonarda de Gratiano">Leonarda</persName>
          cum consensu et authoritate et licentia dicti
          <persName key="Nicola de Bertono">Nicolai</persName>
          viri sui presentis, ibidem et in toto presenti contracto‹sic› autoritatem et licentiam predictis
          <ref target="#N6tp4zj7mi" type="alpha" />
          ‹et› concedente
          <ref target="#N9xdllmfqk" type="alpha" />
          , non vi, dolo, metu ducti nec aliquibus condicionibus
          <ref target="#Nn7xyvxyv5" type="alpha" />
          inducti, sed eorum mera ‹et› pura voluntate pro eorum utilitatibus exequendis, sicut eis gratum fuit, vendiderunt, alienaverunt et cesserunt iure proprio et inperpetuum dopno
          <persName key="Luca de Zoffo, procuratore della cattedrale di Potenza">
            Luce de Cioffo
            <ref target="#N3o0hd23wt" type="alpha" />
          </persName>
          , cantori maioris // (c. 403v) ecclesie Potentine ‹et› procuratori et yconomi ‹sic› eiusdem ecclesie, ut dixit, presenti et recipienti nomine eiusdem ecclesie et predicti capituli et clericorum eiusdem ecclesie, redditus et proventus provenientes ex terris venditis per ipsos coniuges ecclesie memorate, quos redditus
          <ref target="#Nf2ufuwpor" type="alpha" />
          et proventus ipsarum terrarum venditarum reservaverunt dicti coniuges pro alimentis eorum vita durante nullaque reservaverunt
          <ref target="#Nokelqhaa3" type="alpha" />
          et proprietate deinceps reservando in dictis terris, sed denique renunciando nunc prout ex tunc et tunc prout ex nunc investiendo presencialiter dictum procuratorem ‹per› stipulantem
          <ref target="#Noyjt4lmch" type="alpha" />
          de fructibus et obventionibus et reditibus dictarum terrarum ad habendum, tenendum et possidendum, percipiendum predictos fructus et obventiones terrarum ipsarum ‹sitarum› in tenimento civitatis
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , in loco ubi dicitur
          <placeName key="Putei Falesii (ovvero Stalesii, Falexi), località">Puzo Falese</placeName>
          , eorum finibus limitatarum. Et pro quidem alienatione, refutatione et cessione dictorum fructuum et venditione predicti
          <persName key="Nicola de Bertono">Nicolaus</persName>
          et
          <persName key="Leonarda de Gratiano">Leonarda</persName>
          , eius uxor, coram nobis a dicto dopno
          <persName key="Luca de Zoffo, procuratore della cattedrale di Potenza">Luce</persName>
          procuratorio nomine et pro parte dicti capituli emptore, confexi fuerunt se recepisse et manualiter recepisse et habuisse in carlenis argenti, sexaginta per unciam et duobus pro tareno quolibet computatis, usualis regni pecunie et ponderis generalis, uncias duas, totum silicet precium vendicionis ipsius. Promittentes dicti coniuges per se et eorum heredes et subcessores dicto domno
          <persName key="Luca de Zoffo, procuratore della cattedrale di Potenza">Luce</persName>
          procuratori, ut supra, pro se et nomine dicti capituli et clericorum dicte // (c. 404r) ecclesie presenti et recipienti, litem, controversiam vel questionem aliquam de dicta cessione, venditione et alienatione dictorum fructuum ullo unquam tempore non inferre nec inferenti consentire vel absentire, sed ipsam venditionem, alienationem, cessionem, refutationem et omnia et singula supradicta et infrascripta ratam et firmam ac rata et firma habere, tenere et perpetuo observare et contra ea non facere vel venire, per se et suos heredes, in iudicio vel extra iudicium, de iure vel de fatto, aliqua occasione, modo, ingenio seu tractatu, sub pena ‹et› ad penam per quemlibet ipsorum unciarum quatuor, pro medietate ipsius pene regie curie vel alteri conpetenti curie ubi exinde facta fuerit recla[m]atio seu querela et alia medietate ipsius pene dicto emptori pro parte dicti capituli et clericorum eiusdem ecclesie persolvenda, me [pre]ditt[o] notario tamquam persona publica pro parte dicte curie et di[cto] emptore pro se et nomine dicti capituli et clericorum eiusdem capituli a venditoribus et coniugibus ipsis sollepniter stipulantibus penam ipsam. Qua commissa vel non conmissa, exapta vel non seu exapta seu gratiose remissa, predicta venditio, ratificatio, cessio dictorum fructuum s(icu)t predictos et predicta omnia et singula in suo ‹semper› robore et efficacia perseverent, cum refe(ct)ione omnium dapnorum interesse et expresarum litis et extra que fieret propterea quoquomodo; et renunciaverunt venditores et coniuges ipsi ex certa // (c. 404v) eorum scientia super hiis voluntarie et expresse, pro cautela dicti emptoris et subcessorum suorum, exceptioni doli mali, vix, metus et in factum, presentis non sic celebrati contractus, exceptioni deceptionis et fraude ‹sic› reique predicte modo non geste vel aliter habite quam superius continetur et est expressum, exceptioni dicte vero pecunie non habite, modo
          <ref target="#Ny3watycrm" type="alpha" />
          solute ac non boni argenti, beneficium restituendis
          <ref target="#Nc38oddued" type="alpha" />
          in integrum in favorem mulierum introducto et generaliter omnibus aliis auxiliis et beneficiis omnium iurium atque ‹legum› et specialiter iuri dicenti generalem renunciationem non valere et iuri per quod cavetur quod dicto iuri renunciari non pot(est), quibus sufragantibus dicta vendicio, cessio, renunciando et ratificando
          <ref target="#Npv00a5zxl" type="alpha" />
          possent in totum vel in parte predictaque omnia in aliquo minui vel infringi; pro quibus omnibus et singulis actendendis et inviolabiliter observandis et quod predicta omnia vera sunt, dicti vendictoris
          <ref target="#Nq7igttycn" type="alpha" />
          coniuges pref[a]to emptori coram nobis corporaliter tacta ad Sancta Dei evangelia prestiterunt ‹iuramentum› presenti et recipienti. Unde ad futuram memoriam et dictorum vendictorum ‹sic› preces ac prefati emptoris et subcessorum suorum cautelam factum est exinde presens publicum instrumentum per manus mei predicti notarii, signo meo solito signatum, mei qui supra iudicis ac nostrum subscriptorum testium subscriptionibus roboratum.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nhucbntaou" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Bertono
          </note>
          <note xml:id="Ngy7ixjhtm" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            vivens
          </note>
          <note xml:id="N6tp4zj7mi" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            prebentis
          </note>
          <note xml:id="N9xdllmfqk" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            concedentis
          </note>
          <note xml:id="Nn7xyvxyv5" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            monicionibus
          </note>
          <note xml:id="N3o0hd23wt" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Zoffo
          </note>
          <note xml:id="Nf2ufuwpor" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            fructus
          </note>
          <note xml:id="Nokelqhaa3" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            reservatio
          </note>
          <note xml:id="Noyjt4lmch" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            stipulam
          </note>
          <note xml:id="Ny3watycrm" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            non
          </note>
          <note xml:id="Nc38oddued" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            restitutionis
          </note>
          <note xml:id="Npv00a5zxl" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            renunciatio et ratificatio
          </note>
          <note xml:id="Nq7igttycn" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            venditor(e)s
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="escatocollo">
        <p>
          Quod scripsi ego predictus
          <persName key="Tommaso Strambo, pubblico notaio regio per le province di Principato Citra e Ultra, Basilicata e Capitanata">Thomasius</persName>
          publicus ut supra notarius qui premissis omnibus rogatus et vocatus interfui, ipsumque meo consueto signo signavi. 
  Ego
          <persName key="Antonello de Roto, giudice ai contratti per tutto il regno di Sicilia">Antonellus de Roto</persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          qui supra ad contractus iudex interfui 
  Ego frater
          <persName key="Roberto, abate di S. Angelo del Bosco (di Avigliano)">Roberto</persName>
          ‹sic› abbas dicti
          <ref target="#N7jvl96b79" type="alpha" />
          <placeName key="S. Angelo del Bosco, monastero in Avigliano">Angeli de Bosco</placeName>
          testis sum 
  Ego dompnus
          <persName key="Guglielmo de Mallano, arcidiacono potentino">
            Guellelmus
            <ref target="#Nhasac24k3" type="alpha" />
            de Magliano
          </persName>
          ‹archidiaconus› Pot(entinus) testis interfui // (c. 405r) 
  Ego diaconus
          <persName key="Bertono de Tarallo, diacono">
            Berthonis de Tatallo
            <ref target="#Nualo30uzx" type="alpha" />
          </persName>
          testis sum
          <persName key="Francesco de Asthis">Franciscus de Astis</persName>
          testis interfui 
  Ego
          <persName key="Antonio de Puteolo">
            Antonius de Capicale
            <ref target="#N0xbug9a40" type="alpha" />
          </persName>
          testis sum
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="N7jvl96b79" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            sancti
          </note>
          <note xml:id="Nhasac24k3" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Guillelmus
          </note>
          <note xml:id="Nualo30uzx" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Bertonus de Tarallo
          </note>
          <note xml:id="N0xbug9a40" type="alpha">
            <hi rend="italic">A</hi>
            Puteolo
          </note>
        </span>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>