<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>130. Instrumentum donationis di Nicola de Bertano e Leonarda de Gratiano, coniugi, in favore del capitolo potentino</title>
        <respStmt>
          <name>Donatella Gerardi</name>
          <resp>mark-up by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>transcription by</resp>
          <name>Donatella Gerardi</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition" />
          <bibl type="source-register" />
          <bibl type="primary-source">ASNa, Regia Camera della Sommaria, Diversi, 1a numerazione, Dip. Somm., I, 309, n. 4bis, cc. 239v-242r, n. 71 [S].</bibl>
          <bibl type="tradition" />
          <bibl type="bibliography" />
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>!-Instr</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>I coniugi Nicola de Bertano di Potenza e Leonarda de Gratiano della medesima città, iure Romano vivens, al fine di ottenere il perdono per i peccati commessi, nonché in ragione della devozione da loro nutrita verso Dio e il beato san Gerardo, donano con effetto immediato ai chierici del capitolo potentino, rappresentati dai procuratori ed economi Comino de Bono Pari, cantore, e Luca de Zoffo, canonico, due appezzamenti di terra da loro posseduti nel tenimento della città di Potenza, in contrada Putei Falexi, riservando per sé vita natural durante il godimento annuale dei frutti, redditi e proventi rivenienti da dette terre; in caso di violazione di quanto stabilito nella presente donazione, è fissata una pena pari a dieci once d’oro per ciascuno dei coniugi.</p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="copy" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1434-09-01</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          (c. 239v) In nomine domini nostri Iesu Christi amen. Anno a nativitate ipsius millesimo quatricentesimo tricesimo quarto, regnante serenissima domina domina nostra
          <persName key="Giovanna II d'Angiò" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q236933">Ioanna secunda</persName>
          Dei gratia
          <placeName key="Ungheria" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q28">Hungarie</placeName>
          ,
          <placeName key="Gerusalemme" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1218">Hierusalem</placeName>
          ,
          <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilie</placeName>
          ,
          <placeName key="Dalmazia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q528042">Dalmatie</placeName>
          ,
          <placeName key="Croazia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q224">Croatie</placeName>
          ,
          <placeName key="Rama">Rame</placeName>
          ,
          <placeName key="Serbia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q403">Servie</placeName>
          ,
          <placeName key="Volinia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q7530">Lodomerie</placeName>
          ,
          <placeName key="Moldavia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q18366588">Comanie</placeName>
          ,
          <placeName key="Bulgaria" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q219">Bulgarieque</placeName>
          regina,
          <placeName key="Provenza, contea" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2991382">Provincie</placeName>
          ,
          <placeName key="Forcalquier" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q104431">Forcalquerii</placeName>
          ac
          <placeName key="Piemonte" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q1216">Pedimontis</placeName>
          comitissa, regnorum vero eius anno vicesimo feliciter amen
          <ref target="#Nc4agcovzo" type="integer" />
          , die primo mensis settembris, tertie decime inditionis, apud civitatem iudex
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , in
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesia Santi Girardi</placeName>
          , matris ecclesie Potentine.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nc4agcovzo" type="integer">Il computo dell’era regni è espresso per anno incipiente allungato.</note>
        </span>
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          Nos
          <persName key="Giacomo de Aliduca, giudice annuale di Potenza">Iacobus de Aliduca</persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          annalis iudex civitatis preditte, in defettu aliorum iudicum annalium pro presenti anno tertie decime inditionis per curiam reginalem no(ndum) confirmatorum et per eandem universitatem creatorum,
          <persName key="Tommaso Strambo, pubblico notaio regio per le province di Principato Citra e Ultra, Basilicata e Capitanata">Tomasius de Strambo</persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          publicus ubilibet per provincias
          <placeName key="Principato citra" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q15141466">Principatus citra</placeName>
          et
          <placeName key="Principato ultra" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3403566">ultra serras Montorii</placeName>
          ,
          <placeName key="Capitanata" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q384852">Capitinate</placeName>
          et
          <placeName key="Basilicata" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q1452">Basilicate</placeName>
          regia autoritate notarius et testes subscripti ad hoc specialiter vocati et rogati, presenti scripto puplico fatemur atque testamur quod preditto die eiusdem ibidem et in ditto loco in nostri presentia constituti personaliter
          <persName key="Nicola de Bertano">Nicolaus de Bertano</persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          et
          <persName key="Leonarda de Gratiano">Leonarda, mulier, de Gratiano</persName>
          , de eadem civitate
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , pro se ipsis et eorum heredibus ex una parte et venerabiles viri domnus
          <persName key="Comino de Bonopari, procuratore del capitolo della cattedrale di Potenza (lo stesso che arciprete della cattedrale di Potenza?)">Cominus de Bono Pari</persName>
          , cantor Potentinus, et domnus
          <persName key="Luca de Zoffo, procuratore del capitolo della cattedrale di Potenza">Lucas de Zoffo</persName>
          , canonici et procuratores et yconomi capituli Potentini, agentibus tam nomine eorum quam nomine et pro parte clericorum ecclesie capituli Potentini, ex parte altera, ditta
          <persName key="Leonarda de Gratiano">Leonarda</persName>
          mulier et uxor ditti
          <persName key="Nicola de Bertano">Nicolai</persName>
          viri sui, mero iure Romano vivens, sicut ceteri homines et mulieres de ditta civitate ab antiquo vixerunt et vivunt, ipsa quidem
          <persName key="Leonarda de Gratiano">Leonarda</persName>
          cum // (c. 240r) plena et mera autoritate et licentia ditti
          <persName key="Nicola de Bertano">Nicolai</persName>
          viri sui, presentis ibidem et sibi in toto presenti contrattu autoritatem et licentiam annuentis et prestantis, preditti quidem
          <persName key="Nicola de Bertano">Nicolaus</persName>
          et
          <persName key="Leonarda de Gratiano">Leonarda</persName>
          coniuges asseruerunt coram nobis comuniter tam iure dotium quam aliorum iurium, se tenere et rationabiliter possidere quasdam terras sitas in tenimento civitatis
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , in contrata ubi dicitur
          <placeName key="Putei Falesii (ovvero Stalesii, Falexi), località">Putei Falexi</placeName>
          , confinatas ab una parte iuxta terras
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          mediante limite, inferiori parte iuxta terras
          <placeName key="S. Lazzaro, monastero in Potenza ">ecclesie Santi Lazari</placeName>
          mediante limite, ab alio latere iuxta terras
          <persName key="Gaspare domini Cicci de Ingannulo">Gasparis domini Cicci</persName>
          mediante limite, a superiori parte iuxta terras
          <persName key="Giacomo Curiale">Iacobi Curialis</persName>
          et
          <persName key="Giovanni Pite">
            Ioannis Pite
            <ref target="#Ngvtfwf9id" type="alpha" />
          </persName>
          mediante limite et alios fines. Qua quidem assertione fatta, coram nobis ditti coniuges, pari volo et consensu, sponte et voluntarie, habentes et volentes habere et puram intentionem et devotionem erga luminariam
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          , cum solertia et zelo purissimo et devotissimo, ut Deus et gloriosissimus beatus santus Girardus propter eorum santissimam misericordiam eis indulgeant reata co(m)missa et eorum animas ad eternam Paradisi gloriam perducant, propter dittam devotionem quam habent et habere, Domino concedente, intendunt de bono in melius futuro tempore, in ditta ecclesia in nostrum qui supra iudicis, notarii et testium subscriptorum presentia eisdem cantori et domno
          <persName key="Luca de Zoffo, procuratore del capitolo della cattedrale di Potenza">Luce</persName>
          procuratoribus, ut supra presentibus et ibidem recipientibus nomine et pro parte ditte luminarie et ecclesie supraditte, iure proprio et inperpetuum, tamquam benemerite et fruttuum // (c. 240v) debite renuntiationis condigne, dederunt, donaverunt, tradiderunt et concesserunt donationis titulo inrevocabiliter inter vivos, perpetuo assignaverunt ex nunc prout ex tunc terras predittas per fines et loca superius declaratas, cum omnibus iuribus, proprietatibus et pertinentiis ad dittas terras spettantibus et pertinentibus, quoquomodo cedentes et transferentes ditti
          <persName key="Nicola de Bertano">Nicolaus</persName>
          et
          <persName key="Leonarda de Gratiano">Leonarda</persName>
          , cum autoritate qua supra, donatores, eisdem procuratoribus, nomine quibus supra, omne ius omnemque attionem seu omnia iura et attiones reales et personales et mistas, peremptorias, petitorias, rei et iuris persecutorias, anormalas obligaciones et promissiones quaslibet alias, tacitas et expressas, quas et que habent et habere possent ac eis competunt et competere possunt in et super dittis terris donatis et concessis cum omnibus et singulis iuribus suis, ita quidem quod liber(e) sit licitum eisdem procuratoribus presentibus, futuris clericis pro parte ditte luminarie et ecclesie ex nunc in antea tenere perpetuo et pacifice possidere terras predittas illasque utifrui et utifrui facere nomine et ad opus luminarie et ecclesie preditte omni tempore futurorum, absque contraditione et molestia ipsorum coniugum aut alterius ipsorum seu alterius eorum parte, ad faciendum in eis et de eis quidquid ‹sic› dittis procuratoribus et successive futuris, presentibus // (c. 241r) et futuris, placuerit. Et quia ditti coniuges donatores nullum ius nullamque attionem, proprietatem vel dominium in et super terris ipsis eis nec eorum heredibus aut alicui alteri persone quomodolibet reservaverunt, excepto quod coniuges ipsi dum in humanis agerent, eorum vita durante, habeant et habere valeant recipere singulis annis fruttus, redditus et proventus dittarum terrarum provenientibus et recipi et recolligi facere a colentibus terras predittas, quibus decedentibus et post mortem ipsorum preditte terre inmediate perveniant ad luminariam supradittam, quia sic expresse fuit ‹conventum›, ditta reservatio reservata, celebrata, stipulata et acceptata inter contrahentes predittos; et promiserunt coniuges ipsi, scilicet ditta
          <persName key="Leonarda de Gratiano">Leonarda</persName>
          cum autoritate
          <persName key="Nicola de Bertano">Nicolai</persName>
          viri sui, se et suosque heredes et bona ipsarum omnia et dotes solemniter obligantes per stipulationem solemnem dittis procuratoribus ut supra presentibus, pro se et nominibus quibus supra pro parte ditte luminarie et ecclesie prelibate, donationem ipsam inrevocabiliter fattam ac omnia et singula infrascripta omni tempore ex nunc inperpetuum ratam, gratam et firmam habere, tenere et non contrafacere vel venire vel allegare, in iudicio vel extra iudicium, de iure vel de fatto, ad penam et sub pena unciarum auri decem pro quolibet ipsorum solvenda, // (c. 241v) pro medietate reginali curie vel alteri curie ubi de premissis fatta fuerit reclamatio seu querela et pro reliqua medietate dittis procuratoribus nomine quibus supra vel aliis successive futuris in ecclesia supraditta. Qua pena ego predittus notarius puplicus pro parte ditte curie et predittis procuratoribus nomine quo supra fuimus a dittis coniugibus legitime et solemniter stipulati et pena ipsa totiens (con)mittatur, exigatur cum effettu quotiens contra fiet; ipsaque pena soluta vel non soluta aut gratiose remissa, presens contrattus nihilominus cum omnibus que in se continet in suo semper robore remaneat ‹et› firmitate, cum integra refettione omnium dannorum interesse et expensarum litis et extra que fierent propterea quoquomodo. Renuntiaverunt coniuges ipsi donatores, cum ditta autoritate qua supra, sponte, exceptioni doli mali, metus et in fattum, presentis non sic celebrati contrattus et rei aliter geste, legi Sancimus, legi Si contraveniatur
          <ref target="#N4vdhcy81u" type="alpha" />
          , fori privilegio, legi
          <persName key="Senatoconsulto Velleiano" ref="https://wikidata.org/wiki/Q55517468">Velleyani consultus</persName>
          ‹sic› et generaliter omnibus aliis iuribus canonicis et civilibus, privilegio mulierum quibus seu propter que possent se defendere vel tueri in omni curia et foro ecclesiastico vel seculari; et pro predittis omnibus et singulis firmiter omni futuro tempore observandis et contra non veniendo aliqua ratione vel causa, ditti
          <persName key="Nicola de Bertano">Nicolaus</persName>
          et
          <persName key="Leonarda de Gratiano">Leonarda</persName>
          eius uxor cum autoritate preditta ad Santa Dei Evaneglia iuramentum // (c. 242r) prestiterunt corporale et renuntiaverunt expresse coniuges ipsi generalem renuntiationem et generaliter omnibus aliis auxiliis et iuribus quorumcumque et iuri dicenti generalem renuntiationem non valere et iuri per quod cavetur quod ditto iuri renuntiari non possit, quibus et propter quod ditta donatio et scripti huiusmodi tenor possent in aliquo munui vel infringi; certiorati prius ditti coniuges de iuribus et effettibus eorumdem. Unde ad futuram rei memoriam et omnium quorum et cuius inde interest et interesse poterit certitudinem et cautelam, presens puplicum donationis instrumentum exinde fattum est per manus mei preditti notarii, signo meo solito signatum, mei qui supra iudicis ac nostrum subscriptorum testium subscriptionibus roboratum.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Ngvtfwf9id" type="alpha">
            <hi rend="italic">Dubito della lettura</hi>
          </note>
          <note xml:id="N4vdhcy81u" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            convenerit
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="escatocollo">
        <p>
          Quod scripsi ego predictus
          <persName key="Tommaso Strambo, pubblico notaio regio per le province di Principato Citra e Ultra, Basilicata e Capitanata">Tomasius</persName>
          puplicus ut supra notarius qui premissis omnibus vocatus et rogatus interfui ipsumque meo solito et consueto signo signavi. 
  † Ego qui supra
          <persName key="Giacomo de Aliduca, giudice annuale di Potenza">iudex Iacobus de Aliduca</persName>
          † Ego
          <persName key="Gaspare domini Cicci de Ingannulo">Gaspar domini Cicci de Ingannulo</persName>
          testis interfui et me subscripsi 
  † Ego dominus
          <persName key="Luca de Gaudino">Lucas de Gaudino</persName>
          testis sum 
  † Ego
          <persName key="Giacomo de Bono Ioanne">Iacobus de Bono Ioanne</persName>
          testis sum 
  † Ego
          <persName key="Tommaso Sinaquara (ovvero Squarra)">Tomasius Sinaquara</persName>
          de
          <placeName key="Gaeta" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q12808">Gaieta</placeName>
          testis sum 
  † Ego
          <persName key="Matteo Cappello">Matheus Cappellus</persName>
          testis sum 
  † Ego
          <persName key="Antonio Capaccio">Antonius Capazo</persName>
          de
          <placeName key="Pozzuoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q72425">Puteolo</placeName>
          testis sum
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>