<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>127. Instrumentum venditionis di Giacomo de Bono Ioanne in favore della chiesa cattedrale di S. Gerardo</title>
        <respStmt>
          <name>Donatella Gerardi</name>
          <resp>transcription by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <name>Donatella Gerardi</name>
          <resp>mark-up by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition" />
          <bibl type="source-register" />
          <bibl type="primary-source">ASNa, Regia Camera della Sommaria, Diversi, 1a numerazione, Dip. Somm., I, 309, n. 4bis, cc. 209r-212v, n. 63 [S].</bibl>
          <bibl type="tradition" />
          <bibl type="bibliography" />
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>!-Instr</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>Giacomo de Bono Ioanne di Potenza vende al chierico Comino de Bono Pari, cantore, e a Luca de Zoffo, i quali agiscono in qualità di economi e procuratori della chiesa di S. Gerardo di Potenza, la metà di terre colte e incolte da lui possedute pro indiviso con la luminaria della chiesa di S. Gerardo, precisando che dette terre sono a lui pervenute a titolo di lascito da parte di Nicola notarii Andreę, canonico, il quale le aveva donate per metà al predetto venditore e per l’altra metà alla luminaria della chiesa di S. Gerardo; specifica altresì che dette terre erano appartenute ad Andrea, cantore della predetta chiesa, nonché fratello del legatario Nicola. Le terre in questione, site nel tenimento della città di Potenza in contrada Rivi Frigidi (Rifreddo), nel luogo detto le Pontare ‹ovvero Pontate›, sono vendute al prezzo al prezzo di un’oncia di carlini d'argento; è stabilita, in caso di violazione di quanto stabilito nella transazione, una pena pari al doppio del prezzo corrisposto.</p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="copy" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1432-09-15</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          (c. 209r) In nomine domini nostri Iesu Christi amen. Anno nativitatis eiusdem millesimo quadrigentesimo tricesimo tertio
          <ref target="#Nd2g0xhbmx" type="integer" />
          , regnante serenissima domina nostra regina
          <persName key="Giovanna II d'Angiò" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q236933">Ioanna secunda</persName>
          Dei gratia
          <placeName key="Ungheria" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q28">Ungarie</placeName>
          ,
          <placeName key="Gerusalemme" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1218">Hierusalem</placeName>
          ,
          <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilie</placeName>
          ,
          <placeName key="Dalmazia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q528042">Dalmatie</placeName>
          ,
          <placeName key="Croazia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q224">Croatie</placeName>
          ,
          <placeName key="Rama">Rame</placeName>
          ,
          <placeName key="Serbia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q403">Servie</placeName>
          ,
          <placeName key="Galizia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3908">Galitie</placeName>
          ,
          <placeName key="Moldavia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q18366588">Comanie</placeName>
          ,
          <placeName key="Bulgaria" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q219">Bulgarieque</placeName>
          regina,
          <placeName key="Puglia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1447">ducatus Apulie</placeName>
          et
          <placeName key="Capua" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q1280122">principatus Capue</placeName>
          ,
          <placeName key="Provenza, contea" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2991382">Provincie</placeName>
          ,
          <placeName key="Forcalquier" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q104431">Forcalquerii</placeName>
          ac
          <placeName key="Piemonte" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q1216">Pedimontis</placeName>
          comitissa, regnorum vero eius anno decimo ‹nono›
          <ref target="#Nx8wcwt4f9" type="alpha" />
          feliciter amen, die vero quintodecimo mensis (settem)bris, undecime indictionis,
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          et intus
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesiam Santi Girardi</placeName>
          civitatis eiusdem.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nd2g0xhbmx" type="integer">Il documento, sotto l’anno 1433 in S, va ricondotto al 1432 in ragione del computo indizionale, espresso in stile bizantino; quanto all’era regni, si ipotizza una omissione in S del secondo numero (sopra nota a), giacché il decimo anno di regno della regina Giovanna II coincise con il 1423; poiché il notaio Matteo de Sacco è solito computare l’era regni per anni interi, la proposta di integrazione è stata fatta tenendo conto di tale calcolo. È necessario rilevare che nei doc. successivi qui editi, a firma del medesimo rogatario, tali aporie sono del tutto assenti e i dati cronici sono sempre concordanti; al momento, non disponendo di originali, non si può stabilire con certezza se le oscillazioni testé rilevate siano iscrivibili al rogatario ovvero – come pare più probabile - a difetti nella trascrizione.</note>
          <note xml:id="Nx8wcwt4f9" type="alpha">
            <hi rend="italic">Integrazione per salto in S, ipotizzando il computo per anni interi</hi>
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          Nos
          <persName key="Giacomo Curiale, giudice annuale di Potenza">Iacobus Curialis</persName>
          annalis iudex civitatis ipsius,
          <persName key="Matteo de Sacco, pubblico notaio regio per tutto il regno di Sicilia">Matheus de Sacco</persName>
          de civitate
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          puplicus ubilibet per
          <placeName key="Regno di Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q188586">regnum Sicilie</placeName>
          reginali autoritate notarius et testes subscripti ad hoc vocati specialiter et rogati, presenti scripto puplico venditionis instrumento notumfacimus et testamur quod eodem die eiusdem ibidem constitutis in nostri presentia
          <persName key="Giacomo de Bono Ioanne">Iacobo de Bono Ioanne</persName>
          de ditta civitate
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , agente pro se et suis heredibus et successoribus universabilibus et singularibus, ex una parte, et venerabilibus clericis domno
          <persName key="Comino de Bonopari, procuratore della cattedrale di Potenza (lo stesso che arciprete della cattedrale di Potenza?)">Comino de Bono Pari</persName>
          , cantor
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          preditte ac domno
          <persName key="Luca de Zoffo, procuratore della cattedrale di Potenza">Luca de Zoffo</persName>
          , yconomis et veris procuratoribus, ut dixerunt, eiusdem
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          preditti, agentibus similiter procuratorio nomine et pro parte eiusdem
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          ex parte altera, prefatus vero
          <persName key="Giacomo de Bono Ioanne">Iacobus de Bono Ioanne</persName>
          coram nobis // (c. 209v) asseruit, presentibus ipsis domno
          <persName key="Comino de Bonopari, procuratore della cattedrale di Potenza (lo stesso che arciprete della cattedrale di Potenza?)">Comino</persName>
          et domno
          <persName key="Luca de Zoffo, procuratore della cattedrale di Potenza">Luca</persName>
          ut supra procuratoribus audientibus et intelligentibus, nomine quo supra se habere, tenere et possidere iuste et rationabiliter ac legitime et pleno iure, tamquam verum dominum et patronum, iusto titulo et bona fide, iure legati, comuniter et pro indiviso cum illuminaria ‹sic› eiusdem
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          , medietatem terrarum cultarum et incultarum, cum introitibus et exitibus et pertinentiis omnibus quibuscumque ad dittas terras spettantibus et pertinentibus quovis modo, sitarum et positarum in tenimento civitatis eiusdem, in
          <placeName key="Rifreddo, contrada">contrata Rivi Frigidi</placeName>
          , in loco ubi dicitur vulgariter
          <placeName key="Pontare (le)">
            le Pontare
            <ref target="#Nndoqqhv2v" type="alpha" />
          </placeName>
          ; que terre fuerunt condam domini
          <persName key="Nicola notarii Andreę">Nicolai notarii Andreę</persName>
          , ut dixit, canonici eiusdem ecclesie preditte; quarum terrarum prefatus idem dominus
          <persName key="Nicola notarii Andreę">Nicolaus</persName>
          medietatem legavit p(refa)to
          <persName key="Giacomo de Bono Ioanne">Iacobo de Bono Ioanne</persName>
          et aliam medietatem, ut dixit, legavit luminarie preditte
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">‹ecclesie› Santi Girardi</placeName>
          comuniter et pro indiviso, s(ci)l(ic)et ut dixit ipse
          <persName key="Giacomo de Bono Ioanne">Iacobus</persName>
          terre preditte fuerunt prius condam domini
          <persName key="Andrea notarii Andreę, cantore">Andreę cantoris</persName>
          ecclesie preditte ac fratris eiusdem condam domini
          <persName key="Nicola notarii Andreę">Nicolai</persName>
          legitimis et naturalis, quas terras omnes integras prefatus // (c. 210r) idem dominus
          <persName key="Andrea notarii Andreę, cantore">Andreas</persName>
          legavit eidem condam dopno
          <persName key="Nicola notarii Andreę">Nicolao</persName>
          preditto fratri suo, ut dixit; quarum terrarum predittarum hos dixit esse fines: ab inferiori parte iuxta
          <placeName key="Rifreddo, torrente">flumen Rivi Frigidi</placeName>
          preditti, iuxta terras luminarie
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">Santi Girardi</placeName>
          preditti mediante
          <placeName key="Auda (de), vallone">vallone de Auda</placeName>
          ; a superiori parte ut
          <ref target="#N9nc0pw7jh" type="alpha" />
          dicitur
          <placeName key="Serra (la) de li Fontanili">la Serra deli Fontanili</placeName>
          , iuxta terras ditti episcopi Potentini mediante via puplica, iuxta terras demanii
          <ref target="#N7ydms0sn8" type="alpha" />
          mediante via qua itur ad vallonem predittum de
          <placeName key="Auda (de), vallone">Auda</placeName>
          ; item ultra vallonem predittum a tribus partibus tenet preditta luminaria limitibus mediantibus, ab uno latere iuxta terras domini episcopi preditti mediante decursu aque stagnatibus; item in eodem latere ubi dicitur
          <placeName key="Lago (lo) grande">
            lo Lagno
            <ref target="#Nse3xl6dgw" type="alpha" />
            grande
          </placeName>
          a tribus lateribus preditte terre tenet dominus episcopus predittus mediantibus limitibus et si qui sunt confines. Predittam quidem medietatem ipsarum terrarum, liberam et exemptam ab omni venditione, alienatione, donatione, obligatione, hipotecatione reali et personali, onere redditu, censu, servitio et prestatione quacumque et nemini venditam, alienatam, obligatam aut alicui oneri vel obligationi summissam, qua(m) prefatus
          <persName key="Giacomo de Bono Ioanne">Iacobus de Bono Ioanne</persName>
          predittus non vi, malo, metus duttus, ut dixit, nec aliquibus suasionibus circumventus, sed sua gratuita, libera, propria et spontanea voluntate, sicut // (c. 210v) sibi utile et expediens visum fuit, vendidit, alienavit et per fustis traditionem assignavit iure proprio et inperpetuum eisdem procuratoribus ibidem presentibus pro luminaria prefate
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          preditte et pro prefata ecclesia presentibus et successoribus recipientibus et ementibus medietatem predictarum terrarum eidem
          <persName key="Giacomo de Bono Ioanne">Iacobo</persName>
          legatam, ut predicitur, per prefatum condam dominum
          <persName key="Nicola notarii Andreę">Nicolaum notarii Andreę</persName>
          , francam medietatem ipsam ab omni onere reditus, servitii sive census, cum omnibus proprietatibus, introitibus et exitibus ac iuribus et rationibus quibuscumque ad dittam medietatem terrarum predittarum spettantibus et pertinentibus quoquomodo, cum integro statu suo prout consistit et consistere consuevit. Et dittus venditor voluntarie et gratanter prefatos procuratores emptores in corporalem possessionem medietatis dittarum terrarum coram nobis per fustem induxit ad verum dominium et proprietatem eiusdem luminarie ditte
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          et eiusdem ecclesie presentium et successorum ad habendum, tenendum, possidendum, vendendum, donandum, permutandum ac faciendum quidquidi ditti procuratores, nomine quo supra emptores, voluerint et eidem ecclesie et successores cum viis suis atque cum omnibus iuribus et pertinentiis suis med(ieta)ti dittarum terrarum pertinentibus et spettantibus quoquo modo. Pro qua quidem venditione prefatus
          <persName key="Giacomo de Bono Ioanne">Iacobus de Bono Ioanne</persName>
          // (c. 211r) venditor coram nobis confexus et contentatus fuisse ‹sic› ‹se› habuisse et manualiter recepisse a dittis domno
          <persName key="Comino de Bonopari, procuratore della cattedrale di Potenza (lo stesso che arciprete della cattedrale di Potenza?)">Comino de Bono Pari</persName>
          et domno
          <persName key="Luca de Zoffo, procuratore della cattedrale di Potenza">Luca de Zoffo</persName>
          , ut supra procuratoribus ac nomine et pro parte eiusdem ecclesie solventibus et emptoribus, nomine ultimi et finalis pretii conventi inter partes easdem in carlenis argenti, sexaginta per unciam et duobus pro tareno quolibet computatis, totum s(ci)l(ic)et pretium venditionis ipsius, unciam unam usualis pecunie regni ponderis generalis, promittens dittus
          <persName key="Giacomo de Bono Ioanne">Iacobus</persName>
          venditor per stipulationem legitimam et solemnem per se et suos heredes et successores dittis emptoribus, ut supra procuratoribus, pro se et eiusdem ecclesie presentibus et successoribus sollemniter et legitime stipulantibus, litem, controversiam vel questionem aliquam de medietate dittarum terrarum vendita ullo umquam tempore non inferre nec inferenti consentire vel assentire, sed medietatem dittarum terrarum eisdem nomine quo supra procuratoribus et eiusdem ecclesie presentibus et successoribus, ab omni homine et persona quacumque legitime defendere, guarentire, disbrigare et de evitione teneri et dittam venditionem et omnia et singula supradicta et infrascripta firmam et firma ac ratam et rata semper habere, tenere et numquam contrafacere vel venire, dicere vel opponere per se et suos heredes et successores aut aliquos quovis modo, in iudicio // (c. 211v) vel extra iudicium, de iure vel de fatto, aliqua occasione, modo, ingenio seu trattatu, sub obligatione sui ipsius heredum et successorum suorum ac bonorum omnium mobilium et stabilium presentium et futurorum, quocumque nomine nuncupatorum et pena dupli pretii supraditti, medietate ipsius pene reginali curie vel alteri curie ubi fuerit exinde fatta reclamatio seu querela et altera medietate dittis procuratoribus nomine et pro parte eiusdem ecclesie et eiusdem ecclesie successoribus persolvenda, totiens quotiens fuerit exinde quomodolibet contrafattum, me preditto notario tamquam persona publica pro parte ditte curie et dittis emptoribus nomine quo supra procuratoribus a prefato venditore penam ipsam solemniter stipulantibus; qua commissa vel non commissa, exatta vel non exatta aut gratiose remissa, presens nihilominus instrumentum cum omnibus in eo contentis in suo semper robore et efficacia perseveret, cum refettione dapnorum interesse et expensarum litis et extra que fierent propterea quoquomodo, de quibus stari et credi debeat assertioni cum iuramento dittorum procuratorum et eiusdem ecclesie successorum, nulla alia probatione quesita. Et renuntiaverunt ‹sic› super his predittis et quolibet predittorum dittus venditor voluntarie, legitime et expresse, // (c. 212r) pro cautela dittorum emptorum nomine quo supra procuratorum et eiusdem ecclesie successorum, exceptioni doli mali, vis, metus et infattum, presentis non sic celebrati contrattus, exceptioni deceptionis et fraudis et rei preditto modo non geste vel aliter habite quam superius et inferius continetur et est expressum, exceptioni ditte pecunie non numerate, non solute, non habite et non recepte ac non boni argenti, legi ressissorie qua deceptis ultra dimidiam ‹iusti pretii› subvenitur et generaliter omnibus aliis auxiliis et beneficiis omnium iurium atque legum et specialiter iuri dicenti generalem renuntiationem non valere et iuri per quod cavetur quod ditto iuri renuntiari non possit quibus et quod
          <ref target="#Nkns7hjmvd" type="alpha" />
          que ditta venditio et confexio et scripti huius tenor possent in aliquo minui vel infringi; pro quibus omnibus et singulis attendendis et inviolabiliter observandis, quodque predita omnia et singula vera sint et ut in nullo vacillent, dittus venditor prefatis emptoribus nomine et pro parte ditte ecclesie preditte presentibus et recipientibus, coram nobis ad Santa Dei Evangelia prestitit iuramentum corporaliter, tattis per eum litteris; et voluerunt partes ipse predicte quod si in presenti instrumento aliqua iuris solemnitas deficeret, tacite et // (c. 212v) expresse intelligantur in eo et totiens refici possit quotiens opus fuerit per me predittum notarium semel bis et ter ad consilium sapientis, veritatis substantia non mutata. Unde ad futuram rei memoriam et ditti
          <persName key="Giacomo de Bono Ioanne">Iacobi</persName>
          venditoris preces et preditte luminarie
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesiam Santi Girardi</placeName>
          preditti et eiusdem ecclesie procuratorum et successorum certitudinem et cautelam, fattum est exinde presens puplicum instrumentum per manus mei preditti notarii, signo meo solito signatum et ditti iudicis et subscriptorum testium subscriptionibus subsignationibus roboratum.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="N9nc0pw7jh" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            ubi
          </note>
          <note xml:id="N7ydms0sn8" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S, altrove</hi>
            domini episcopi
          </note>
          <note xml:id="Nndoqqhv2v" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S, altrove</hi>
            Pontate
          </note>
          <note xml:id="Nse3xl6dgw" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S, altrove</hi>
            Lago
          </note>
          <note xml:id="Nkns7hjmvd" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="escatocollo">
        <p>
          Quod scripsi ego ibidem predittus
          <persName key="Matteo de Sacco, pubblico notaio regio per tutto il regno di Sicilia">Matheus</persName>
          puplicus ut supra notarius qui premissis omnibus vocatus et rogatus interfui ipsumque meo solito et consueto signo signavi; supradittis autem refusis ‹sic› emendavi ubi legitur «in iudicio» usque ad illam partem «et successorum» quod accidit non vitio, sed quia scribendo casualiter erravi, unde pro authentico habeatur. Quod scripsi ego idem qui supra notarius. (SN) 
  † Ego
          <persName key="Giacomo Curiale, giudice annuale di Potenza">Iacobus Curialis</persName>
          qui supra annalis iudex 
  † Ego
          <persName key="Ruggero de Lauro">Rogerius de Lauro</persName>
          testis rogatus interfui 
  † Ego
          <persName key="Antonello de Roto (lo stesso che Antonello de Roto, ai contratti per tutto il regno di Sicilia?)">Antonellus de Roto</persName>
          testis interfui 
  † Ego domnus
          <persName key="Urso">Ursus</persName>
          testis interfui  
  † Ego
          <persName key="Coluccio de Aprutio">Coluttius de Abrutio</persName>
          testis sum
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>