<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>116. Instrumentum donationis inter vivos in favore della chiesa cattedrale di S. Gerardo</title>
        <respStmt>
          <name>Donatella Gerardi</name>
          <resp>transcription by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <name>Donatella Gerardi</name>
          <resp>mark-up by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition" />
          <bibl type="source-register" />
          <bibl type="primary-source">ASNa, Regia Camera della Sommaria, Diversi, 1a numerazione, Dip. Somm., I, 309, n. 4bis, cc. 26v-28v, n. 4 [S]</bibl>
          <bibl type="tradition" />
          <bibl type="bibliography">Rendina, Istoria della città di Potenza, ediz. Abbondanza, p. 274; ediz. Villani-Mariano-Caserta, p. 280; Pedìo, Cod. e cart. Potentino, p. 342; Id, Cartulario della Basilicata, III, p. 187.</bibl>
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>!-Instr</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>Angelo Conto detto Rosso, di Potenza, dichiara di aver eredidato dal defunto padre e dai suoi parenti, originari di Roma, alcune terre (fruttifere e infruttifere, con alberi di querce e di altro genere) e alcune fonti d’acqua site in Potenza, nella contrada detta la Thera, ultra flumen; per la salvezza dell’anima sua e dei suoi parenti, dona con effetto immediato alla chiesa di S. Gerardo di Potenza e al suo capitolo, rappresentati dai prevosti Guglielmo de Mallano e Guglielmo fratris Antonii, di Potenza, tutte le terre e un piccolo bosco (machia) compresi tra i seguenti confini: le terre del fu Aymario, nei pressi del vallone qui vocatur Mile Cutugne, nonché la via per la quale si va a Pietragalla, presso la via per la quale si va a Cancellara (ad terram Canzellarii) e la fontana de Ferramentis; contestualmente, il donatore chiede in cambio di ricevere le esequie nella chiesa suddetta di S. Gerardo, nonché di esservi sepolto nel medesimo sepolcro in cui sono stati tumulati il padre e la madre, senza ulteriori oneri a carico suo o dei suoi successori. In caso di violazione di quanto stabilito, è fissata una pena di dieci once d’oro.</p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="copy" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1421-12-01</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          (c. 26v) In nomine domini dominia nostri Iesu Christi amen. Anno a nativitate ipsius millesimo quatricentesimo vicesimo primo, regnante serenissima domina domina nostra
          <persName key="Giovanna II d'Angiò" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q236933">Ioanna secunda</persName>
          Dei gratia
          <placeName key="Ungheria" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q28">Ungarie</placeName>
          ,
          <placeName key="Gerusalemme" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1218">Hierusalem</placeName>
          ,
          <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilie</placeName>
          ,
          <placeName key="Dalmazia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q528042">Dalmatie</placeName>
          ,
          <placeName key="Croazia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q224">Croatie</placeName>
          ,
          <placeName key="Rama">Rame</placeName>
          ,
          <placeName key="Serbia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q403">Servie</placeName>
          ,
          <placeName key="Galizia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3908">Galitie</placeName>
          ,
          <placeName key="Volinia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q7530">Lodomanie</placeName>
          ‹sic›,
          <placeName key="Moldavia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q18366588">Comanie</placeName>
          ,
          <placeName key="Bulgaria" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q219">[B]ulgarieque regina,</placeName>
          ,
          <placeName key="Provenza, contea" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2991382">Provincie</placeName>
          ,
          <placeName key="Forcalquier" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q104431">Forcalquerii</placeName>
          ac
          <placeName key="Piemonte" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q1216">Pedimontis</placeName>
          comitissa, regnante vero eius anno sexto feliciter amen
          <ref target="#Nfbiqcgayc" type="integer" />
          , die primo mensis decembris, ottave indittionis, apud civitatem
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          .
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nfbiqcgayc" type="integer">All’anno 1421 non corrisposero né l’VIII indizione né il VI anno di regno di Giovanna II, sia che si computi per anni interi sia che si ipotizzino gli anni incipienti allungato o abbreviato. Non potendo fare confronti con l’originale, non è possibile stabilire se tali discrasie siano imputabili al trascrittore ovvero al notaio.</note>
        </span>
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          Nos
          <persName key="Gaspare de Ingannulo, giudice annuale di Potenza">
            Gaspar de Gannulo
            <ref target="#Nj00howjrk" type="alpha" />
          </persName>
          annalis iudex civitatis
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          ,
          <persName key="Tommaso Strambo, pubblico notaio regio per le province di Principato Citra e Ultra, Basilicata e Capitanata">Thomas Strambus</persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          publicus ubilibet per provincias
          <placeName key="Principato citra" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q15141466">Principatus citra</placeName>
          et
          <placeName key="Principato ultra" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q3403566">ultra fines Montorii</placeName>
          ‹sic›,
          <placeName key="Capitanata" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q384852">Capitinate</placeName>
          ac
          <placeName key="Basilicata" ref="https://www.wikidata.org/wiki/ Q1452">Basilicate</placeName>
          regia authoritate notarius et testes subscripti ad hoc specialiter vocati et rogati, presenti scripto puplico fatemur, notumfacimus et testamur quod preditto die, in nostri presentia constitutus ‹sic›
          <persName key="Angelo Conto, detto Rosso">Angelus Ch(on)t(us) dittus Russus</persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          , ex una parte, et dominus
          <persName key="Guglielmo de Mallano, prevosto di S. Gerardo">
            Gulielmus de Mallari
            <ref target="#Nxb91zh92y" type="alpha" />
          </persName>
          et dominus
          <persName key="Guglielmo fratris Antonii, prevosto di S. Gerardo">Gulielmus fratris Antonii</persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          , priosti ut ipsi disser(un)t
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentia</placeName>
          , tam nomine eorum quam nomine et pro parte dittorum priost[orum] et capituli ac
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Gerardi</placeName>
          presentium et futurorum in ditta ecclesia, ex parte altera, predittus quidem
          <persName key="Angelo Conto, detto Rosso">Angelus Contus</persName>
          asseruit coram nobis se ipsum habere, tenere et possidere iuxto titulo et bona fide, ex successione quondam patris sui et deg predecessorum suorum ex urbe
          <placeName key="Roma" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q220">Roma</placeName>
          oriundorum, certas terras fruttiferas et infruttiferas, arboratas arboribus quertium et aliis arboribus diversorum fruttuum et generis constistentium in predittis terris et aquarum fontes sitas intus tenimentum civitatis
          <placeName key="Potenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potentie</placeName>
          , in contrata ubi dicitur
          <placeName key="Tiera, contrada">
            la Terra
            <ref target="#Nhd2dw1hcg" type="alpha" />
          </placeName>
          ultra flumen; ditti terr(itorii) (con)fines: ab una parte iuxta terras quondam domini
          <persName key="Aymario">
            Armarii
            <ref target="#Njp6rntnxa" type="alpha" />
          </persName>
          , iuxta vallonum qui vocatur
          <placeName key="Meli Cotogni, vallone">Mile Cutugne</placeName>
          et viam per quam itur ad terras
          <placeName key="Pietragalla" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q52635">Petregalle</placeName>
          , iuxta viam per quam itur // (c. 27r) ad terram
          <placeName key="Cancellara" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q52548">Canzellarii</placeName>
          et fontanam que appellatur le
          <placeName key="Ferramentis (de), fontana">fontane de Ferramen[tis]</placeName>
          et alias fines. Igitur quidem assersione ‹sic› fatta coram nobis, dittus
          <persName key="Angelo Conto, detto Rosso">Angelus</persName>
          gerens non vi, dolo, metu duttus, sponte et voluntarie, habens et volens habere p(ri)mam intentionem et donationem aditam,
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Girardi</placeName>
          , ut Deus et gloriosus
          <persName key="San Gerardo della Porta" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3760950">Santus  Gerardus</persName>
          per eorum m(isericord)iam sibi et quondam parentibus ipsis indulgeat delitta et pe[ccata]k dudum (con)missa per predittum
          <persName key="Angelo Conto, detto Rosso">Angelum</persName>
          in hoc seculo et parentes ipsius, propter devotionem puram quam habet erga dittam ecclesiam et habere intendit futuro tempore, in nostra qui supra iudicis, notarii et testium subscriptorum presentia eisdem donno
          <persName key="Guglielmo de Mallano, prevosto di S. Gerardo">Gulielmo Mallone</persName>
          et do(n)no
          <persName key="Guglielmo fratris Antonii, prevosto di S. Gerardo">Gulilemo fratris Antonii</persName>
          depositis
          <ref target="#N81uwnlkab" type="alpha" />
          ut supra, presentibus et recipientibus tam nomine eorum quam nomine et pro parte ditte
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesie Santi Gerardi</placeName>
          et aliorum presbiterorum [et] capituli presentium et futurorum, ditte ecclesie et cap(itu)li iure proprio et in perpetuo tamquam boni meriti
          <ref target="#Nm0wmn9pvz" type="alpha" />
          et fruttuum debite terminerationis
          <ref target="#Nqfewj618s" type="alpha" />
          condigne
          <ref target="#Nvv3gp48yv" type="alpha" />
          dedit, donavit et concessit et traddidit donationis titulo inrevocabiliter inter vivos, perpetuo assignavit e[x] nunc prout ex tunc predittas omnes terras et machiam per fines et loca superius declaratas, cum omnibus iuribus et pertinentiis ad dittas terras et machiam spettantibus et pertinentibus quoquomodo. Cedens et transferens dittus
          <persName key="Angelo Conto, detto Rosso">Angelus Contus</persName>
          donator eisdem prepositis, nomine quo supra, et aliis successive futuris omne ius, omnemque attionem, seu omnia iura et attiones reales et personales et mistas, perhemptorias, petitorias, rei et iuris persequtorias, anormolas obligationes et promissiones quaslibet alias, tacitas et expressas quas et quelibet habere posset ac ei conpeterit et conpetere posset in hoc
          <ref target="#Nxats3nwpu" type="alpha" />
          supradittis terris et machia cum omnibus et singulis iuribus suis. Ita quidem quod libere scit
          <ref target="#Nrr2pj9pn8" type="alpha" />
          et licitum eisdem // (c. 27v) priostis, prepositis, nomine et pro parte ditte ecclesie, capituli et omnium clericorum presentium et futurorum, ex nunc in antea tenere, perpetuo et pacifice possidere terras et maclam predittas, illisque utifrui et utifrui facere nomine et ‹ad› opus ecclesie supraditte, omni tempore futurorum, absque contradittione et molestia ipsius donatoris seu alterius sui nomine et possessiones ipse semper sint et esse debeant in potestate, in vero dominio ecclesie supraditte ad habendum, tenendum et possidendum et faciendum in eis et de eis quicquid ecclesie et cap(itu)lo placuerit. Ex qua donatione idem
          <persName key="Angelo Conto, detto Rosso">Angelus</persName>
          donator nullum ius nullamque attionem spettantem vel dominium in ea et supradittis possessionibus sibi nec suis heredibus aut alicui alteri p(erson)e quomodolibet reservavit, exceptio
          <ref target="#Nz31dzddxq" type="alpha" />
          q(ui)a
          <ref target="#Nz3yu4qsui" type="alpha" />
          ditti clerici et capitulum ditte ecclesie teneantur expresse eidem
          <persName key="Angelo Conto, detto Rosso">Angelo donatori</persName>
          do(n)are et concedere libere sepulture
          <ref target="#Npyv8gsuoz" type="alpha" />
          cum exequiis intus
          <placeName key="S. Gerardo di Potenza, chiesa cattedrale" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2942757">ecclesiam Santi Girardi</placeName>
          et se addere corpus suum in illo sepulcro ubi reposita et cummulata
          <ref target="#Nb65snt8yc" type="alpha" />
          fuerint corpora patris et matris suorum, propter ditta sepultura et obsequio nulla sibi vel suis successoribus ulla ex inde solutione petita. Et promisit ipse donator ‹per› se et suos heredes et successores et bona eius omnia sollemniter obligavit per stipulationem sollempnem dittis do(n)no
          <persName key="Guglielmo de Mallano, prevosto di S. Gerardo">Gulielmo Mallone</persName>
          et do(n)no
          <persName key="Guglielmo fratris Antonii, prevosto di S. Gerardo">Gulielmo fratris Antonii</persName>
          prepositis ecclesie memorate, ut supra presentibus et stipulantibus pro se nomine et pro parte ditte ecclesie et clericorum presentium et successive futurorum, donationem ipsam inrevocabiliter fattam ac omnia et singula alia supraditta et infrascripta omni tempore ex nunc inperpetuum ratam, gratam et firmam habere, tenere et observare et in nullo contravenire, facere, opponere vel allegare, in iudicio vel extra, ‹de› iure vel de fatto ad penam et // (c. 28r) sub pena unciarum auri decem, solvendam per medietatem reginali curie vel alteri curie ubi ex inde fatta fuerit reclamatio seu querela et pro reliqua medietate dittis prepositis nomine quo supra vel aliis successive futuris prepositis ditte ecclesie, qui pro tempore [..]tati fuerint persolvendam quam penam, ego predittus notarius puplicus
          <ref target="#N94ez74o2j" type="alpha" />
          pro parte ditte curie et predittorum prepositorum nomine quo supra fuimus ‹sic› a ditto donatore sollempniter et legitime stipulantibus; et pena ipsa totiens conmittatur et exigatur cum effettu, quotiens contra fiet ipsaque pena soluta vel non, soluta aut forte gratiose remissa, presens contrattus nichilomunis cum omnibus que in se continet in sua semper maneat roboris firmitate, cum integra refettione dannorum omnium, interesse et expensarum litis et extra que fierent propterea quoquomodo. Et renuntiavit dittus
          <persName key="Angelo Conto, detto Rosso">Angelus</persName>
          donator, sponte, exceptioni doli mali, vis, metus ac in fantum
          <ref target="#Nurdla3w8z" type="alpha" />
          , preditti non sic celebrati contrattus et rei geste, legi Sansinus
          <ref target="#Nteqcjvv6d" type="alpha" />
          , ‹legi› Si convenerit, fori privilegio, legi
          <persName key="Senatoconsulto Velleiano" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q55517468">Velleani senatori consulto</persName>
          et generaliter omnibus aliis iuribus et capitulis ac civilibus privilegiis quibus seu proptereaque
          <ref target="#Nh8427xsgm" type="alpha" />
          posset se idem  et extra que fierent propterea quoquomodo. Et renuntiavit dittus
          <persName key="Angelo Conto, detto Rosso">Angelus</persName>
          donator defendere seu tueri in omni curia et foro ecclesiastico vel seculari. Et propterea dittis omnibus et singulis firmiter omni futuro tempore observandis et non contraveniendo, aliqua ratione vel causa, dittus  et extra que fierent propterea quoquomodo. Et renuntiavit dittus
          <persName key="Angelo Conto, detto Rosso">Angelus Contus</persName>
          donator ad santa Dei evangelia iuramentum prestitit corporalem, volenti
          <ref target="#No825iq4dh" type="alpha" />
          et statuenti
          <ref target="#Ntemdtmq1v" type="alpha" />
          expresse quod pena periurii et
          <ref target="#Na78mna6nx" type="alpha" />
          penam pecuniariam e converso una per aliam non tollatur, subspenciatur
          <ref target="#Nz3mijvnmk" type="alpha" />
          nec inpediatur set [....] simul et pariter intentari valeant et exigi cum effettu in uno iudicio vel diversiis. Unde ad futuram memoriam et omnibus eorum vel cuius interest et interesse poterit certitudinem et cautelam, presens puplicum donationis instrumentum ex inde fattum est // (c. 28v) per manus mei preditti notarii, signo meo solito signato, mei qui supra iudicis ac nostrum subscriptorum testium subscriptionibus roboratum.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nj00howjrk" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            Ingannulo
          </note>
          <note xml:id="Nxb91zh92y" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            Mallano
            <hi rend="italic">(da docc. coevi)</hi>
          </note>
          <note xml:id="Nhd2dw1hcg" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            Tiera
          </note>
          <note xml:id="Njp6rntnxa" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            Aymarii
            <hi rend="italic">(da docc. coevi)</hi>
          </note>
          <note xml:id="N81uwnlkab" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            prepositis
          </note>
          <note xml:id="Nm0wmn9pvz" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            benemeritis
          </note>
          <note xml:id="Nqfewj618s" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            remunerationis
          </note>
          <note xml:id="Nvv3gp48yv" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            condignis
          </note>
          <note xml:id="Nxats3nwpu" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            his
          </note>
          <note xml:id="Nrr2pj9pn8" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            sit
          </note>
          <note xml:id="Nz31dzddxq" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            excepto
          </note>
          <note xml:id="Nz3yu4qsui" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            quod
          </note>
          <note xml:id="Npyv8gsuoz" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            liberam sepulturam
          </note>
          <note xml:id="Nb65snt8yc" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            tumulata
          </note>
          <note xml:id="N94ez74o2j" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            me predicto notario puplico
          </note>
          <note xml:id="Nteqcjvv6d" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            Sancimus
          </note>
          <note xml:id="Nh8427xsgm" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            propterque
          </note>
          <note xml:id="No825iq4dh" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            volens
          </note>
          <note xml:id="Ntemdtmq1v" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            statuens
          </note>
          <note xml:id="Nz3mijvnmk" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            suspendiatur
          </note>
          <note xml:id="Na78mna6nx" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            per
          </note>
          <note xml:id="Nurdla3w8z" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così S per</hi>
            factum
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="escatocollo">
        <p>
          Quod scripsi ego
          <persName key="Tommaso Strambo, pubblico notaio regio per le province di Principato Citra e Ultra, Basilicata e Capitanata">Thomas</persName>
          puplicus ut supra notarius qui premissis omnibus rogatus et vocatus interfui ipsumque meo consueto signo signavi. (SN) 
  Ego qui supra
          <persName key="Gaspare de Ingannulo, giudice annuale di Potenza">iudex Gaspar de Inganulo</persName>
          preditta fateor ‹et› me subscrissi 
  Ego dominus
          <persName key="Antonio de Venusio">Antonius de Venusio</persName>
          testis sum 
  Ego
          <persName key="Gerardo de Girardo">Gerardus de Girardo</persName>
          testis interfui et me subsc(ripsi) 
  Ego
          <persName key="Rubulotta de Garbisio">Rubulotta de Garbisio</persName>
          testis sum 
  Ego
          <persName key="Ssto de Amico">Sisto de Amico</persName>
          testis sum
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>