<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Instrumentum sententiae a favore della chiesa cattedrale di San Gerardo</title>
        <respStmt>
          <resp>transcription by</resp>
          <name>Giuseppe Russo</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <name>Giuseppe Russo</name>
          <resp>mark-up by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition" />
          <bibl type="source-register" />
          <bibl type="primary-source">BSNSP, Diplomatico, pergamene fondo Fusco 25, Potenza, segn. 10-BB-I-44 [A].</bibl>
          <bibl type="tradition">ASNa, Regia Camera della Sommaria, Diversi, 1a numerazione, Volume di istrumenti, cc. 22v-24v, n. 2.</bibl>
          <bibl type="bibliography">FORTUNATO, Badie, feudi e baroni della valle di Vitalba, vol. III, Cartulario e Codice Potentino, p. 352 (regesto)</bibl>
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>BSNSP, Diplomatico, pergamene fondo Fusco (25, Potenza)</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>
                In seguito alla controversia insorta tra il clero della chiesa cattedrale di San Gerardo di Potenza e i frati del convento di San Francesco, circa il possesso di un territorio paludoso sito a Potenza nella contrada Piano della Massaria, dove i chierici della cattedrale erano soliti raccogliere il fieno e la biada, motivo per il quale l’anno precedente i chierici e i frati erano venuti alle mani, Monaco de Tarcasio
                <hi rend="italic">de Campanea</hi>
                , viceconte della città di Potenza, agente in nome del conte Antonio
                <hi rend="italic">de Guevara</hi>
                , portatosi sul luogo dove insiste il territorio, visti gli inventari della chiesa di San Gerardo e quelli del convento di San Francesco, presentati per verificare i confini, ed esaminati alcuni testimoni, sancisce che il possesso della predetta terra paludosa, che è sotto la fonte delle Calere, spetti alla chiesa cattedrale di San Gerardo.
              </p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="original">
              <p>Pergamena (mm 250x650) in mediocre stato di conservazione. Infiltrazioni di umidità hanno causato il generale scolorimento dell’inchiostro e lasciato macchie scure diffuse su tutta la superficie del supporto, più accentuate lungo il margine superiore di destra.</p>
            </objectDesc>
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1479 maggio 22</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          † In nomine domini nostri Iesu Cristi, amen. Anno a nativitate ipsius millesimo quatricentesimo septuagesimo nono, regnante inclito et serenissimo domino nostro domino
          <persName key="Ferdinando I di Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q437838">Ferdinando</persName>
          , Dei gratia rege
          <placeName key="Sicilia" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilie</placeName>
          ,
          <placeName key="Gerusalemme" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1218">Hierusalem</placeName>
          et
          <placeName key="Ungheria" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q28">Hungarie</placeName>
          , regnorum vero eius anno vicesimo primo, feliciter, amen, die vicesimo secundo mensis maii, duodecime indictionis, apud civitatem
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencie</placeName>
          .
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          Nos notarius
          <persName key="Francesco de Padua, giudice">Franciscus de Padua</persName>
          habitator civitatis
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencie</placeName>
          et ipsius civitatis
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencie</placeName>
          pro presenti anno duodecime indictionis predicte annalis iudex,
          <persName key="Antonello Arcerio, notaio">Antonellus Arcerius</persName>
          de
          <placeName key="Tito" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q52683">Tito</placeName>
          , predicte civitatis
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencie</placeName>
          incola, puplicus ubilibet per totum predictum regnum regia auctoritate notarius, notumfacimus
          <ref target="#Nv198747l2" type="alpha" />
          et testamur quod nobis intervenientibus pro notario puplico et actorum magistro fuimus cum instancia requisiti quod in puplicam formam reducere deberemus omnia actitata coram magnifico et eximio legum doctore domino
          <persName key="Monaco de Tarcasio, di Campagna, viceconte di Potenza">Monacho de Tarcasio</persName>
          de
          <placeName key="Campagna" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q80734">Campanea</placeName>
          <ref target="#Nx2lz1uw8m" type="integer" />
          , civitatis
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencie</placeName>
          , vicecomite eiusque comitatus, nomine et pro parte excellentis domini domini
          <persName key="Antonio de Guevara, conte di Potenza">Antonii de Guevara</persName>
          <ref target="#No4ewrhji3" type="integer" />
          , civitatis
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencie</placeName>
          dignissimi comitis. Nos vero considerantes prius officium nostrum est puplicum et nemini possumus illud de iure denegare, revolventes ideo actitata coram dicto domino
          <persName key="Monaco de Tarcasio, di Campagna, viceconte di Potenza">Monacho</persName>
          et ipsis actitatis discussis invenimus quamdam causam comuniter factam per introscriptas partes tenoris et continencie subsequentis: «Nos
          <persName key="Monaco de Tarcasio, di Campagna, viceconte di Potenza">Monachus de Tarcasio</persName>
          de
          <placeName key="Campagna" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q80734">Campanea</placeName>
          , legum doctor civitatis
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencie</placeName>
          et eius comitatus vicecomes et cetera, harum seriem declaramus quod cum fuisset pridie quedam questio inter fratres et conventus
          <placeName key="Potenza, chiesa di S. Francesco">Sancti Francisci</placeName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencia</placeName>
          ex parte una, et presbiteros
          <placeName key="Potenza, chiesa di S. Gerardo">Sancti Girardi</placeName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencia</placeName>
          de quodam territorio sito et posito in pertinentiis et territorio dicte civitatis
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencie</placeName>
          et proprie ubi dicitur la contrata
          <placeName key="Potenza, contrada Piano della Massaria">Plani de Massaria</placeName>
          , taliter quod olim in anno undecime indictionis venerunt ad manus, quia dicebant dicti presbiteri quod quedam terra aquatica sive padule, ubi solitum est facere fenum et bladum, esse ecclesie
          <placeName key="Potenza, chiesa di S. Gerardo">Sancti Girardi</placeName>
          et fratres dicti conventus dicebant esse prefati conventus
          <placeName key="Potenza, chiesa di S. Francesco">Sancti Francisci</placeName>
          et ne peiora prioribus subcessissent quia de presenti mense maii instantis anni duodecime indictionis, quia utraque pars asserebat dictam terram possidere, fuit conclusum, quia questio erat de confinibus et dicta terra etiam non stabat subiecta oculis, quod nos personaliter contulissemus ad dictam contratam et padulam quo ivimus personaliter et super facie dicte terre legimus et inspeximus ventarium
          <placeName key="Potenza, chiesa di S. Gerardo">Sancti Girardi</placeName>
          ibidemque examinavimus subscriptos testes
          <persName key="Giancola Centomani">Iohancolam de Centumanibus</persName>
          ,
          <persName key="Giovanni di Pignola">Iohannem de Vineola</persName>
          ,
          <persName key="Antonio de Colocto">Antonium de Colocto</persName>
          <ref target="#Nkyezvcgon" type="alpha" />
          et
          <persName key="Fiorentino de Lavanca">Florentinus de Lavanca</persName>
          , postquam reversi fuimus ad dictam civitatem
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencie</placeName>
          et vidimus instrumenta
          <placeName key="Potenza, chiesa di S. Francesco">Sancti Francisci</placeName>
          coram nobis presentata, et designatis nobis confinibus dicte padule et predite terre per supradictos testes et inventarium predictum, in presencia reverendi et venerabilis viri domni
          <persName key="Stefano de Pergula, arcidiacono">Stefani de Pergula</persName>
          , archidiaconi et vicarii Potentini, et presbiteri domni
          <persName key="Clerico Zappa, cantore">Clerici Zappe</persName>
          , cantoris dicte ecclesie Potentine, presbiteri
          <persName key="Gerardo de Cannillo, prete">Girardi de Cannillo</persName>
          , presbiteri
          <persName key="Bartolomeo de Lauro, prete">Bartholomei de Lauro</persName>
          , presbiteri domni
          <persName key="Gregorio di Pignola, prete">Gregorii de Vineola</persName>
          et nonnullorum clericorum et presbiterorum qui venerunt pro parte dicte ecclesie et in presencia venerabilis et religiosi viri magistri
          <persName key="Leonardo di Avigliano, monaco">Leonardi de Aviliano</persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencia</placeName>
          , sacre pagine profexoris, et fratris
          <persName key="Ruggero de Caporella, monaco">Rogerii de Caporella</persName>
          et fratris
          <persName key="Gerardo de Balba, monaco">Gerardi de Balba</persName>
          et nonnullorum aliorum fratrum qui venerunt pro parte dicti conventus
          <placeName key="Potenza, chiesa di S. Francesco">Sancti Francisci</placeName>
          , actento quod per inspectionem instrumentorum dicti conventus ipse non extendit se nisi usque ad vallonum qui dicitur
          <placeName key="Potenza, vallone della Rossa">de la Rossa</placeName>
          et usque ad quemdam salicem qui est in dicto vallone et sic tenet dictus conventus que sunt ultra dictum vallonum versum viam
          <placeName key="Pietragalla" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q52635">Petragalle</placeName>
          et iuxta bona illorum de Contestabulo et per depositionem dictorum testium quia fuit conventum inter partes easdem stare decisioni et determinationi nostre, visa facie loci et iuribus dictarum partium. Ideo Cristo nomine invocato de cuius vultu recta iudicia prodeunt et oculi iudicantium respiciunt veritatem, declaramus
          <ref target="#Nso5un2qul" type="alpha" />
          , sententiamus et determinamus quod dicta terra sive padula que est suctus fontem
          <placeName key="Potenza, fonte Calere">Calerarum</placeName>
          , sicut procedit dictus vallonus, et est situata iuxta bona et terras luminarie et alios confines, sit et esse debeat prefate venerabilis ecclesie
          <placeName key="Potenza, chiesa di S. Gerardo">Sancti Girardi</placeName>
          ecclesie catredalis
          <ref target="#Nvjihocr2o" type="alpha" />
          Potentine, hanc nostram sententiam in hiis scriptis proferentes nobis pro tribunali sedentibus singulis conquerentibus iusticiam ministrando, sedente nobiscum nobili et egregio viro notario
          <persName key="Antonello Arcerio, notaio">Antonello Arciero</persName>
          de
          <placeName key="Tito" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q52683">Tito</placeName>
          , incola dicte civitatis
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencie</placeName>
          , actorum magistro et notario, in presencia prefati domni
          <persName key="Gerardo de Cannillo, prete">Gerardi de Cannillo</persName>
          et domni
          <persName key="Filippo de Cremona, prete">Filippi de Cremona</persName>
          , yconomorum et procuratorum dicte ecclesie Potentine, et in absentia religiosi et venerabilis viri fratris
          <persName key="Antonelli de Diana, monaco">Antonelli de Diana</persName>
          , guardiani dicti conventus, et fratris
          <persName key="Antonio de Dario, monaco">Antonii de Dario</persName>
          , yconomi et procuratoris dicti conventus
          <placeName key="Potenza, chiesa di S. Francesco">Sancti Francisci</placeName>
          , vocatorum et comparentium et se contentantium de dicta determinatione. Lecta lata extitit hec presens sententia et determinatio die, mense et indictione predictis, presentibus dicto domno
          <persName key="Gerardo de Cannillo, prete">Girardo</persName>
          et domno
          <persName key="Filippo de Cremona, prete">Filippo</persName>
          yconomis et procuratoribus dicte ecclesie
          <placeName key="Potenza, chiesa di S. Gerardo">Sancti Girardi</placeName>
          et ipsam sententiam et determinationem laudantibus, et predicti guardianus et frater
          <persName key="Antonio de Dario, monaco">Antonius</persName>
          vocati comparuerunt et se contentantium
          <ref target="#Nl8x31i72y" type="alpha" />
          de dicta determinatione et sententia ac presentibus et pro testibus nobili viro magistro
          <persName key="Guglielmo de Gaudiano, magister fisico">Gulielmo de Gaudiano</persName>
          fisico,
          <persName key="Ottino de Caris">Ottino de Caris</persName>
          ,
          <persName key="Francesco de Abrucio">Francisco de Abrucio</persName>
          ,
          <persName key="Guglielmo Cappello">Gulielmo Cappello</persName>
          et
          <persName key="Mariano domini Cicci de Inganulo">Mariano domini Cicci de Inganulo</persName>
          ». Qui domnus
          <persName key="Gerardo de Cannillo, prete">Girardus</persName>
          et domnus
          <persName key="Filippo de Cremona, prete">Filippus</persName>
          , yconomi et procuratores dicte ecclesie
          <placeName key="Potenza, chiesa di S. Gerardo">Sancti Girardi</placeName>
          , nos predictos iudicem, notarium predictos
          <ref target="#N9vdt5gthy" type="alpha" />
          et testes infrascriptos requisiverunt actente quod prefatam decisionem, determinationem atque sententiam reducere deberemus in puplicam formam et quia officium nostrum puplicum est et nemimi illud denegare possumus, ideo ad cautelam dictorum domni
          <persName key="Gerardo de Cannillo, prete">Gerardi</persName>
          et domni
          <persName key="Filippo de Cremona, prete">Filippi</persName>
          , ut supra procuratorum.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nv198747l2" type="alpha">
            Predictum~notumfacimus
            <hi rend="italic">su rasura</hi>
            .
          </note>
          <note xml:id="Nx2lz1uw8m" type="integer">Campanea, oggi Campagna (Salerno).</note>
          <note xml:id="No4ewrhji3" type="integer">
            Antonio de Guevara, conte di Potenza, viceré tra il 1503 e il 1509, era figlio secondogenito di Innico (C. DE LELLIS,
            <hi rend="italic">Discorsi delle famiglie nobili del Regno di Napoli</hi>
            , I, Napoli, 1654, p. 74). Alla morte del padre, avvenuta nel 1471, ereditò il titolo comitale e nel 1483 ottenne il mero e misto imperio sulle terre di Potenza, Vignola, Anzi e Vietri. Fu molto legato all’Ordine minorita al punto che, nel 1488, fece ricostruire il convento e della chiesa di Santa Maria del Sepolcro sul preesistente impianto del XII-XIII secolo, che divenne anche luogo di sepoltura della loro famiglia (MASINI,
            <hi rend="italic">La città dei de Guevara e il ruolo dei francescani</hi>
            , p. 38; M. DE CUNTO,
            <hi rend="italic">La città di Potenza tra i Guevara e i Loffredo</hi>
            , Manduria-Bari-Roma 2019, pp. 58, 63).
          </note>
          <note xml:id="Nkyezvcgon" type="alpha">
            de Colocto
            <hi rend="italic">aggiunto nell’interlineo</hi>
            .
          </note>
          <note xml:id="Nso5un2qul" type="alpha">
            <hi rend="italic">La parola è su rasura</hi>
            .
          </note>
          <note xml:id="Nvjihocr2o" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così A</hi>
            .
          </note>
          <note xml:id="Nl8x31i72y" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così A, si intenda</hi>
            contentantes.
          </note>
          <note xml:id="N9vdt5gthy" type="alpha">
            Notarium predictos
            <hi rend="italic">su rasura</hi>
            .
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="escatocollo">
        <p>
          Et omnium quorum et cuius inde interest et interesse poterit in futurum, factum est exinde hoc presens puplicum instrumentum per manus mei predicti notarii
          <persName key="Antonello Arcerio, notaio">Antonelli</persName>
          qui pro actorum magistro et pro notario, ut supra, interfui et meo solito signo signavi, superius autem in quinto virgulo ubi legitur «predictum regnum regia auctoritate notarium notumfacimus» et in vicesimo virgulo ubi legitur «de Colocto» et in tricesimo secundo virgulo ubi legitur «declaramus, sententiamus» et in quatracesimo sexto virgulo ubi legitur «notarium predictos» abrasi intervirgulavi quia scribendo casualiter erravi, pro autentico habeatur. (SN) Antonellus
  † Ego notarius
          <persName key="Francesco de Padua, giudice">Franciscus Paduanus</persName>
          qui supra annalis iudex interfui et me subscripsi.
  † Ego
          <persName key="Guglielmo Cappellus">Guillelmus Cappellus</persName>
          testis interfui et me proprie manus subscripsi.
  † Ego magister
          <persName key="Guglielmo de Gaudiano">Gulielmus de Gaudiano</persName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencia</placeName>
          phisicus testis interfui.
  † Ego
          <persName key="Francesco de Abrucio">Franciscus de Abrucio</persName>
          testis sum.
  † Ego
          <persName key="Mariano domini Cicci de Inganulo">Marianus domini Cicci de Inganulo</persName>
          testis sum.
  † Ego
          <persName key="Ottino de Caris">Ottynus de Caris</persName>
          testis sum.
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>