<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Instrumentum venditionis di Matteo de Abraam, di Marsico, a favore di Gerardo di Picerno</title>
        <respStmt>
          <name>Giuseppe Russo</name>
          <resp>mark-up by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>transcription by</resp>
          <name>Giuseppe Russo</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition" />
          <bibl type="source-register" />
          <bibl type="primary-source">BSNSP, Diplomatico, pergamene fondo Fusco 25, Potenza, segn. 10-BB-I-25 [A]</bibl>
          <bibl type="tradition">ASNa, Regia Camera della Sommaria, Diversi, 1a numerazione, Volume di istrumenti, cc. 38r-39v, n. 8</bibl>
          <bibl type="bibliography">PEDIO, La vita a Potenza dai Normanni agli Aragonesi attraverso una inedita cronaca del sec. XVII ed un inedito codice diplomatico, doc. XXV, p. 149, riprodotto in ID., Potenza dai Normanni agli Aragonesi. Note ed appunti, doc. XXV, p. 42 (regesto)</bibl>
          <bibl type="bibliography">PEDIO, La vita a Potenza dai Normanni agli Aragonesi attraverso una inedita cronaca del sec. XVII ed un inedito codice diplomatico, doc. XXV, p. 149, riprodotto in ID., Potenza dai Normanni agli Aragonesi. Note ed appunti, doc. XXV, p. 42 (notizia)</bibl>
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>BSNSP, Diplomatico, pergamene fondo Fusco (25, Potenza)</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>
                Il nobile Matteo
                <hi rend="italic">de Abraam</hi>
                , di Marsico, abitante in Potenza, vende a Gerardo di Picerno, della stessa città, un pezzo di terra sito nel territorio di Potenza nella contrada
                <hi rend="italic">de li Gactulini</hi>
                presso il varco chiamato
                <hi rend="italic">de Cotinella</hi>
                , per il prezzo di quindici tarì.
              </p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="original">
              <p>Pergamena (mm 275x475) in buono stato di conservazione. Lungo il margine di sinistra della membrana mancano alcuni brani a causa di rosicature.</p>
            </objectDesc>
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1385 marzo 10</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          † In nomine domini nostri Iesu Cristi, amen. Anno a nativitate ipsius millesimo trecentesimo octuagesimo quinto, regnante serenissimo domino domino nostro
          <persName key="Luigi II d'Angiò" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q453529">Lodovico secundo</persName>
          , Dei gratia rege
          <placeName key="Gerusalemme" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1218">Ierusalem</placeName>
          et
          <placeName key="Sicilia" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilie</placeName>
          , ducatus
          <placeName key="Puglia" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q1447">Apulie</placeName>
          ,
          <placeName key="Angiò" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q107426">Andegavie</placeName>
          et
          <placeName key="Tours" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q288">Turonie</placeName>
          duce, comitatum
          <placeName key="Provenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q101081">Provincie</placeName>
          ,
          <placeName key="Forcalquier" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q104431">Forcalquerii</placeName>
          ac
          <placeName key="Piemonte" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1216">Pedimontium</placeName>
          ac
          <placeName key="Le Mans" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q1476">Cenomanie</placeName>
          comite, regnorum suorum anno primo, feliciter, amen, die decimo mensis marcii, octave indictionis, apud civitatem
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencie</placeName>
          .
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          Nos
          <persName key="Nicola di Lagopesole, giudice">Nicolaus</persName>
          de
          <placeName key="Castel Lagopesole" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1131792">Lacupensuli</placeName>
          de
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencia</placeName>
          annalis iudex ipsius civitatis,
          <persName key="Francesco di notar Giacomo, notaio">Franciscus notarii Iacobi</persName>
          de eadem civitate puplicus ubilibet per totum regnum
          <placeName key="Sicilia" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilie</placeName>
          reginali auctoritate notarius et testes subscripti ad hoc specialiter vocati et rogati presenti scripto puplico fatemur atque testamur quod in nostri presencia constitutus vir nobilis dominus
          <persName key="Matteo de Abraam">Matheus de Abraam</persName>
          de
          <placeName key="Marsicovetere" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q52600">Marsico</placeName>
          , civis et habitator dicte civitatis
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencie</placeName>
          , non vi, non dolo, non metu ductus, ut dixit, nec aliquibus suasionibus circumventus, set sua gratuyta et spontanea voluntate, sicut sibi utile et expediens visum fuit, vendidit, alienavit et per fustis traddicionem assignavit, iure proprio et imperpetuum,
          <persName key="Gerardo di Picerno">Girardo de Picerno</persName>
          de eadem civitate
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencie</placeName>
          , ibidem presenti, pro se et suis heredibus recipienti et ementi, peciam unam terre quam dictus venditor habere, tenere et possidere se dixit in territorio dicte civitatis
          <placeName key="Potenza" ref=" https://www.wikidata.org/wiki/Q3543">Potencie</placeName>
          in contrata
          <placeName key="Potenza, contrada de li Gactulini">de li Gactulini</placeName>
          in varco qui dicitur
          <placeName key="Potenza, varco de Cotinella">de Cotinella</placeName>
          , iuxta terras Angeli Falifoci ab una parte, ab alia parte iuxta terras ecclesie
          <placeName key="Potenza, chiesa di S. Luca">Sancti Luce</placeName>
          <ref target="#Nk67j51jsu" type="integer" />
          , mediante quodam valloncello, ab alia parte iuxta flumen et ab alia parte iuxta viam per dictum flumen et siqui alii sunt confines. Et dictus venditor prefatum emptorem in corporalem possessionem dicte terre coram nobis per fustem induxit ad verum dominium et proprietatem ipsius emptoris et heredum suorum ad habendum, tenendum, possidendum, vendendum, donandum, permutandum, nec non et quocumque modo voluerint dictus emptor et sui heredes alienandum, cum viis suis in dicta pecia terre intrandi et exeundi atque cum omnibus aliis iuribus et pertinentiis suis sibi pertinentibus quovis modo. Pro qua venditione dictus venditor coram nobis confexus et contentus fuit se habuisse et manualiter recepisse a dicto emptore nomine precii in carlenis argenti duobus pro tareno quolibet computatis, tarenos quindecim, ponderis generalis, totum silicet precium venditionis ipsius. Promictens dictus venditor per se suosque heredes dicto emptori pro se et suis heredibus stipulanti litem, controversiam vel questionem aliquam de dicta pecia terre ullo unquam tempore non inferre, nec inferenti consentire vel assentire, sed dictam peciam terre eidem emptori et suis heredibus ab omni homine et persona quacumque legitime defendere, guarentire et disbrigare et de evictione teneri et dictam venditionem et omnia et singula supradicta et infrascripta firmam et firma ac ratam et rata habere et tenere et numquam contrafacere vel venire per se et suos heredes aud aliquos quovis modo, in iudicio vel extra iudicium, de iure vel de facto, aliqua occasione, modo, ingenio seu tractatu, sub pena dupli precii supradicti, medietate ipsius pene curie regie vel alteri curie ubi exinde facta fuerit reclamatio seu querela, et altera medietate dicto emptori vel suis heredibus persolvenda totiens quotiens fuerit exinde quomodolibet contrafactum, me predicto notario tanquam persona puplica pro parte dicte curie et dicto emptore a prefato venditore penam ipsam sollepniter et legitime stipulantibus. Qua commissa vel non commissa, exacta vel non exacta seu gratiose remissa presens nichilominus instrumentum cum omnibus que in se continet in suo semper robore et efficacia perseveret, cum refectione dampnorum, interesse et expensarum litis et extra litem que fierent propterea quoquomodo de quibus stari et credi debeat assertioni cum iuramento dicti emptoris et eius heredum nulla alia probatione quesita. Et renunciavit super hiis dictus venditor voluntarie et expresse pro cautela dicti emptoris et heredum suorum exceptioni doli mali, vix, metus et in factum, presentis non sic celebrati contractus, exceptioni deceptionis et fraudis reique predicto modo non geste vel aliter habite, quam superius continetur et est expressum, exceptioni dicte non numerate pecunie, non solute, non habite et non recepte ac non boni argenti, legi ressissorie qua deceptis ultra dimidiam iusti precii subvenitur, et generaliter omnibus aliis auxiliis et beneficiis omnium iurium atque legum, ac privilegiis et licteris quibuscumque et specialiter iuri dicenti generalem renunciationem non valere et iuri per quod cavetur quod dicto iuri renunciari non possit, quibus et propter que dicte venditio et confexio et scripti huius tenor possent in aliquo minui vel infringi. Pro quibus omnibus et singulis actendendis et inviolabiliter observandis quodque predicta omnia et singula vera sunt, dictus venditor prefato emptori presenti et recipienti coram nobis corporaliter per eum tactis sacrosanctis evangeliis prestitit sacramentum. Unde ad futuram memoriam et dicti domini
          <persName key="Matteo de Abraam">Mathei</persName>
          venditoris preces et prefati
          <persName key="Gerardo di Picerno">Girardi</persName>
          i emptoris et heredum suorum cautelam, factum est exinde presens puplicum instrumentum per manus mei predicti notarii, signo meo solito signatum, mei qui supra iudicis ac nostrum predictorum subscriptorum testium subscriptionibus roboratum.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nk67j51jsu" type="integer">
            Il monastero benedettino femminile di San Luca di Potenza era posto nella circoscrizione della parrocchia di San Gerardo. Era un monastero extraurbano, che tra la fine del XIII e l'inizio del secolo seguente fu inglobato nella cinta muraria a seguito dell'espansione della città (PELLETTIERI,
            <hi rend="italic">Le mura di Potenza in età angioina</hi>
            , pp. 23-24). La sua badessa per le decime dell'anno 1324 versò alla camera apostolica la somma di ventiquattro tarì (
            <hi rend="italic">Rationes decimarum Italiae nei secoli XIII e XIV. Apulia-Lucania-Calabria</hi>
            , a cura di D. VENDOLA, p. 171, n. 2188). Una prima menzione del monastero di San Luca si ha in un documento del 1253: Riccardo, figlio del defunto sire Teodoro, vende a Guglielmo Sammala alcune terre site a Potenza nel tenimento di Poggio Pilato, confinanti con terre del monastero di San Luca e dell'ospedale di San Giovanni (RENDINA,
            <hi rend="italic">Istoria della città di Potenza</hi>
            , ediz. Abbondanza, p. 248; ediz. Villani-Mariano-Caserta, p. 240). Nel 1313 il prete Guglielmo de Luntro donò a Scolastica, badessa del monastero, alcune terre che possedeva nella contrada Tora (ivi, ediz. Abbondanza, pp. 262-263; ediz. Villani-Mariano-Caserta, p. 264). Il monastero è ricordato in un contratto di assegnazione di beni fatta il 15 settembre del 1358 da Francesco de Madio, arciprete della chiesa di San Gerardo di Potenza, e Giannone de Madio a Francesca de Lacupensuli (GIGANTI,
            <hi rend="italic">Le pergamene dell’archivio arcivescovile di Acerenza secoli XIII-XIV</hi>
            , doc. 11, pp. 135-139). Il 25 settembre del 1426 il prete Mazza de Gaudiano, del clero della chiesa della Santa Trinità di Potenza, lasciò del denaro per la riparazione della chiesa del monastero di San Luca e a quella del monastero di San Lazzaro (ASDPz, fondo Trinità, perg. n. 75). Per l'anno 1324 la sua badessa versava alla camera apostolica la somma di ventiquattro tarì (
            <hi rend="italic">Rationes decimarum Italiae nei secoli XIII e XIV. Apulia-Lucania-Calabria</hi>
            , p. 171, n. 2188). Sul monastero di San Luca si vedano VIGGIANO,
            <hi rend="italic">Memorie delle città di Potenza</hi>
            , pp. 184-185;
            <hi rend="italic">P</hi>
            Monasticon Italiae, III, Puglia e Basilicata, a cura di G. Lunardi, H. Houben, G. Spinelli, Centro Storico Benedettino Italiano, Cesena 1986, p. 194, n. 67.
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="escatocollo">
        <p>
          Quod scripsi ego predictus
          <persName key="Francesco di notar Giacomo, notaio">Franciscus</persName>
          puplicus ut supra notarius, qui premissis omnibus vocatus et rogatus interfui ipsumque meo consueto signo signavi. SN Franciscus 
  † Ego
          <persName key="Nicola di Lagopesole">Nicolaus de Lacupensuli</persName>
          iudex qui supra.
  † Ego dyaconus
          <persName key="Antonio di Lagopesole, arcidiacono">Antonius de Lacupensuli</persName>
          archidiaconus Potentinus testis interfui.
  † Ego presbiter
          <persName key="Manfredi Centomani, prete">Manfridus de Centum Manibus</persName>
          <ref target="#Ne7mibmv6b" type="integer" />
          testis interfui.
  † Ego
          <persName key="Comino de Balba">Cominus de Balba</persName>
          testi
          <ref target="#Nn0f1pclm9" type="alpha" />
          sum.
  † Ego dyaconus
          <persName key="Antonius de Gaeta, diacono">Antonius de Gaeta</persName>
          <ref target="#Nxfyivcs2e" type="integer" />
          testis interfui.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Nn0f1pclm9" type="alpha">
            <hi rend="italic">Così A</hi>
            .
          </note>
          <note xml:id="Ne7mibmv6b" type="integer">
            Nel 1413 a Potenza imperversò la peste che causò la morte di molte persone: a farne le spese fu anche il canonico Manfredi Centomani (RENDINA,
            <hi rend="italic">Istoria della città di Potenza</hi>
            , ediz. Abbondanza, p. 273; ediz. Villani-Mariano-Caserta, p. 278(. Egli, infatti, ammalatosi di peste delle ghiandole, fece rogare il suo testamento il 22 settembre di quell'anno e chiese di essere sepolto nel sepolcro comune dei presbiteri della chiesa di San Gerardo (
            <hi rend="italic">Volume de istrumenti</hi>
            , cc. 219r-221v, n. 65).
          </note>
          <note xml:id="Nxfyivcs2e" type="integer">
            Antonio Gaeta morì nel 1417 e lasciò molti beni alla cattedrale, nonché denaro per acquistarci un calice d'argento e un martirologio. Nominò suo epitropo Pietro Stella, arciprete di San Gerardo (RENDINA,
            <hi rend="italic">Istoria della città di Potenza</hi>
            , ediz. Abbondanza, p. 273; ediz. Villani-Mariano-Caserta, p. 278).
          </note>
        </span>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>