<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>AULUS GELLIUS</title>
        <author>Noctes Atticae</author>
        <respStmt>
          <name>Chiara Telesca</name>
          <resp>transcription by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2026</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition">Aulu-Gelle, Les nuits Attiques Tome 1: Livres 1.-4, texte établi et traduit par René Marache. - Paris : Les belles lettres, 1967</bibl>
          <bibl type="bibliography">1) I 10, 1 = D. Caiazza, Gli Italici e il mare. Volsci, Aurunci, Sanniti, Lucani, Brezi, Piceni, Safini adriatici, Frentani, Piceni, Umbri, popoli “sul mare” o anche popoli “del mare”?, in: G. De Benedittis (ed.), Realtà medioadriatiche a confronto. Contatti e scambi tra le due sponde, Atti del Convegno, Termoli, 22 – 23 luglio 2016, Campobasso 2018, 23-34</bibl>
          <bibl type="bibliography">1) I 10, 1 = A. Pagliara, Silloge delle testimonianze letterarie greche e latine sugli Ausoni e gli Aurunci, in: M. Cavalier – M. Bernabò Brea (eds.), In memoria di L. Bernabò Brea, Palermo 2002, 195-246</bibl>
          <bibl type="bibliography">3) X 3, 18-19 = P. G. Guzzo, Storia e cultura dei Brettii, Soveria Mannelli 2019</bibl>
          <bibl type="bibliography">3) X 3, 18-19 = L. Cappelletti, The Bruttii, in: G. D. Farney – G. Bradley (eds.), The Peoples of Ancient Italy, Boston – Berlin 2017, 321-336</bibl>
          <bibl type="bibliography">3) X 3, 18-19 = G. De Sensi Sestito, I Brettii fra Pirro, Roma e Annibale. Forme di organizzazione politico-territoriale e processi di interazione economica e culturale, in: G. De Sensi Sestito – S. Mancuso (eds.), Enotri e Brettii in Magna Grecia. Modi e forme di interazione culturale, II.1, Soveria Mannelli 2017, 171-220</bibl>
          <bibl type="bibliography">3) X 3, 18-19 = G. F. La Torre, Reflections on the Lucanians and Bruttians in Calabria between Hannibal and the Principate. Coloniae, civitates foederatae, municipia, in: F. Colivicchi (ed.), Local cultures of South Italy and Sicily in the late republican period. Between Hellenism and Rome, Portsmouth 2011, 139-159</bibl>
          <bibl type="bibliography">3) X 3, 18-19 = T. J. Cornell, Hannibal’s Legacy: The effects of the Hannibalic War on Italy, in: T. J. Cornell – B. Rankov – P. Sabin (eds.), The Second Punic War. A Reappraisal, London 1996, 97- 117</bibl>
          <bibl type="bibliography">3) X 3, 18-19 = T. J. Cornell, The Beginnings of Rome. Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars (c. 1000 – 264 B.C.), London 1995</bibl>
          <bibl type="source-register" />
          <bibl type="primary-source" />
          <bibl type="tradition" />
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>7_Source</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="modern_print" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="la">Latin</language>
      </langUsage>
      <textClass>
        <keywords>
          <term type="form">prose</term>
          <term type="genre" />
          <term type="function" />
          <term type="source">literary</term>
        </keywords>
      </textClass>
    </profileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>130-180 ca. d.C.</date>
      </docDate>
      <div type="text">
        <p>1) I 10, 1 - Aurunci, Sicani e Pelasgi, prima abitanti dell'Italia.
                    
  Curius, inquit, (scil. Favorinus) et Fabricius et Coruncanius, antiquissimi viri, et his antiquiores Horatii illi trigemini,  plane ac dilucide cum suis fabulati sunt neque Auruncorum aut Sicanorum aut Pelasgorum, qui primi coluisse Italiam  dicuntur, sed aetatis suae verbis locuti sunt</p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="text">
        <p>
          1) I 10, 1 - Traduzione. 
                    
  (Favorinus dit, „Curius Fabricius et Coruncianus, hommes de la plus haute antiquité, et, plus anciens qu’eux, les Horaces, les trois jumeaux, s’entretenaient simplement et clairement avec les leurs, et, sans emprunter leur vocabulaire aux
          <persName key="Aurunques" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q777462">Aurunques</persName>
          , aux
          <persName key="Sicanes" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q952123">Sicanes</persName>
          ou aux
          <persName key="Pélages" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q107822">Pélages</persName>
          qui, dit-on, furent les premiers habitants de l’
          <placeName key="Italie" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q913582">Italie</placeName>
          , ils parlèrent la langue de leur temps“
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="text">
        <p>2) II 19, 7 - Inganno dei Lucani (327-326 a.C.) 
  Claudius Quadrigarius in primo ‚Annali’: «Ea Lucani ubi resciverunt, sibi per fallacias verba data esse».</p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="text">
        <p>
          2) II 19, 7 - Traduzione.
          <persName key="Claudius Quadrigarius" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q445928">Claudius Quadrigarius</persName>
          dans le premier livre de ses Annales: «Lorsque les
          <persName key="Lucaniens" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1264391">Lucaniens</persName>
          apprirent (resciuerunt) qu’on les avait trompés et qu’on leur avait menti ».
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="text">
        <p>3) X 3, 18-19 - I Brettii primi alleati italici di Annibale (214-213 a.C.)
                     
  Quod Cato dixit: «Bruttiani verberavere», ne qui fortasse de ‚Bruttianis‘ requirat, id significat: Cum Hannibal Poenus cum exercitu in Italia esset et aliquot pugnas populus Romanus adversas pugnavisset, primi totius Italiae Bruttii ad Hannibalem deseiverunt. Id Romani aegre passi, postquam Hannibal Italia decessit superatique Poeni sunt, Bruttios ignominiae causa non milites scribebant nec pro sociis habebant, sed magistratibus in provincias euntibus parere et praeministrare servorum vicem iusserunt.</p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="text">
        <p>
          3) X 3, 18-19 - Traduzione.
  Caton a dit : « Les
          <persName key="Bruttiens" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q994847">Bruttiens</persName>
          fouettèrent »; pour qu’on ne s’interroge pas sur les
          <persName key="Bruttiens" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q994847">Bruttiens,</persName>
          en voici l’explication : alors que les
          <persName key="Carthaginois" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q4383747">Carthaginois</persName>
          <persName key="Hannibal" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q36456">Hannibal</persName>
          était avec son armée en
          <placeName key="Italie" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q913582">Italie</placeName>
          et que le peuple romain avait livré quelques batailles malheureuses, les
          <persName key="Bruttiens" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q994847">Bruttiens,</persName>
          , les premiers de toute l’
          <placeName key="Italie" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q913582">Italie,</placeName>
          passèrent à
          <persName key="Hannibal" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q36456">Hannibal</persName>
          . Les
          <persName key="Romains" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1747689">Romains</persName>
          s’en offensèrent et, quand
          <persName key="Hannibal" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q36456">Hannibal</persName>
          eut quitté l’
          <placeName key="Italie" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q913582">Italie</placeName>
          et que les
          <persName key="Carthaginois" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q4383747">Carthaginois</persName>
          furent vaincus, pour les humilier ils n'inscrivaient pas les
          <persName key="Bruttiens" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q994847">Bruttiens</persName>
          comme soldats et ne les tenaient pas pour des alliés mais ils leur firent obéir aux magistrats qui allaient dans leur province et les servir comme des esclaves“
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>