<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Doc. 8</title>
        <respStmt>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
          <resp>transcription by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>mark-up by</resp>
          <name>Cristiano Amendola</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne; Roberto Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>FedOA Press</publisher>
        <pubPlace>Napoli</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition">Ed. di riferimento: Delle Donne 2010, doc. 7 pp. 102-104</bibl>
          <bibl type="edition">Ed. precedenti: Carcani, p. 264; Origlia, pp. 96-97 (dal ms. R); HB, V, pp. 495-496 (dal ms. R, ma ritoccando protocollo ed escatocollo); Carbonetti, n. 157, pp. 148-149 (dal ms. R)</bibl>
          <bibl type="edition">Regesto: BF 2557</bibl>
          <bibl type="primary-source" />
          <bibl type="source" />
          <bibl type="tradition">Ms.: R, cc. 20v-21r (che nel marg. sup. delle cc. 20v e 21r scrive: «Novenbre in Lauda»; e sul marg. sin. di c. 20v: «Pro eisdem»)</bibl>
          <bibl type="bibliography" />
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>8</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>
                <persName key="Federico II" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q130221">Federico II</persName>
                informa
                <persName key="Andrea de Cicala">Andrea de Cicala</persName>
                di aver concesso, su richiesta dei docenti e degli studenti dello
                <hi rend="italic">Studium</hi>
                di
                <placeName key="Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2634">Napoli</placeName>
                , la possibilità ai regnicoli e ai sudditi fedeli di recarsi presso lo
                <hi rend="italic">Studium</hi>
                di
                <placeName key="Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2634">Napoli</placeName>
                e dimorarvi; ordina al contempo di far sì che tutte le autorità rispettino le immunità e i privilegi da lui già concessi agli studenti.
              </p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="copy" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1239 novembre 14, Lodi</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          Item eodem die. De eodem mandato scripsit idem ad
          <persName key="Andrea de Cicala">Andream de Cicala</persName>
          <ref target="#N9kdydhvr8" type="integer" />
          .
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="N9kdydhvr8" type="integer">
            <persName key="Andrea de Cicala">Andrea de Cicala</persName>
            , nel 1239, era capitano del regno da
            <placeName key="Porta Roseti">Porta Roseti</placeName>
            fino al
            <placeName key="Tronto" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q14087">Tronto</placeName>
            ; nel 1240 era maestro giustiziere. Sul personaggio cfr. N. Kamp,
            <hi rend="italic">Cicala Andrea</hi>
            , in
            <hi rend="italic">Dizionario Biografico degli Italiani</hi>
            , 25, Roma 1981, pp. 290-293.
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          Cum scolas in urbe nostra
          <placeName key="Napoli" ref="v">Neapolis</placeName>
          dudum indixerimus generales ac propter presentis temporis qualitatem easdem [non]
          <ref target="#N6gwwg9hpp" type="integer" />
          dissolvi mandaverimus, ne tantum opus manuum nostrarum laudabile penitus deperiret, ad supplicationes magistrorum et scolarium
          <placeName key="Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2634">Neapolis</placeName>
          nec minus pro commodo nostrorum fidelium celsitudo nostra providit ad presens, ut omnibus fidelibus nostris regnorum nostrorum
          <placeName key="Gerusalemme" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3761342">Ierusalem</placeName>
          et
          <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilie</placeName>
          ad scolas predictas licitus sit accessus et mora. Ultramontanos etiam et
          <placeName key="Italia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q38">Italicos</placeName>
          de terris, que nobis et imperio famulantur, presenti gratia nostra gaudere volumus studendi gratia
          <placeName key="Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2634">Neapolim</placeName>
          venientes;
          <placeName key="Milano (Milanesi)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q490">Mediolanensibus</placeName>
          ,
          <placeName key="Brescia (Bresciani)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q16144">Brixiensibus</placeName>
          ,
          <placeName key="Piacenza (Piacentini)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q13329">Placentinis</placeName>
          ,
          <placeName key="Alessandria (Alessandrini)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q6088">Alexandrinis</placeName>
          ,
          <placeName key="Bologna" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1891">Bononiensibus</placeName>
          ,
          <placeName key="Faenza (Faentini)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q52981">Faventinis</placeName>
          ,
          <placeName key="Ravenna (Ravennati)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q13364">Ravennatibus</placeName>
          ac
          <placeName key="Treviso (Trevigiani)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q5475">Trevesinis</placeName>
          nostris et imperii rebellibus exceptis omnino, quibus omnem nostram gratiam denegamus.
          <placeName key="Tuscia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q695728">Tuscis</placeName>
          autem,
          <placeName key="Marche (Marchigiani)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1279">Marchesanis</placeName>
          et omnibus de
          <placeName key="Ducato di Spoleto" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2829270">ducatu Spoleti</placeName>
          et etiam
          <placeName key="Campania (Campani, Campanini)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1438">Campaninis</placeName>
          de terris illis, que
          <persName key="Enrico re di Sardegna, figlio di Federico" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q704892">
            H. filio nostro regi
            <placeName key="Torres" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q391316">Turrium</placeName>
            et
            <placeName key="Gallura" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q962651">Gallure</placeName>
          </persName>
          <ref target="#N6u5ma87og" type="integer" />
          etc.
          <ref target="#N0cldfiqut" type="integer" />
          fideliter adheserunt, hoc etiam licere volumus volentibus studiorum
          <placeName key="Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2634">Neapolitanorum</placeName>
          limina visitare; illis omnibus, qui eidem infideliter restiterunt et papam quoquomodo sequuntur factorem sismatis et erroris, presenti gratia denegata.
        </p>
        <p>Quare fidelitati tue precipiendo mandamus, quatinus iuxta provisionem et mandatum nostrum predictum studiosus et sollicitus existens, scolares ad prefatum studium venientes et ad honorem et fidelitatem nostram morantes ibidem contra immunitates et privilegia nostra ipsis dudum indulta in regno non permictas ab officialibus nostris in aliquo temere et contra iustitiam impediri nec ipsorum turbari quietem, presertim super exactione pedagiorum eorum, que ad victum et necessitatem scolarium specialiter spectare noscuntur.</p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="N6u5ma87og" type="integer">
            Si tratta di
            <persName key="Enrico re di Sardegna, figlio di Federico" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q704892">Enrico</persName>
            , noto anche col nome di
            <persName key="Enrico re di Sardegna, figlio di Federico" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q704892">Enzio (o Enzo)</persName>
            .
          </note>
          <note xml:id="N0cldfiqut" type="integer">Cfr. doc. 6 dove segue «misso de latere nostro generali legato in Italiam».</note>
          <note xml:id="N6gwwg9hpp" type="integer">
            L’integrazione sembra essere imposta dal contesto della frase, che rende
    assolutamente impossibile pensare che
            <persName key="Federico II" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q130221">Federico II</persName>
            avesse ordinato di chiudere lo
            <hi rend="italic">Studium</hi>
            : con un’ipotetica chiusura contrasta anche l’inizio del documento precedente, col quale ci sono collegamenti nell’uso di alcune espressioni. L’omissione è spiegabile con la cattiva interpretazione di un’abbreviazione, che potrebbe essere stata confusa con il finale della parola precedente.
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="escatocollo">
        <p>Datum et cetera.</p>
        <span type="notes" />
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>