<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Doc. 7</title>
        <respStmt>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
          <resp>transcription by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <name>Cristiano Amendola</name>
          <resp>mark-up by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne; Roberto Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>FedOA Press</publisher>
        <pubPlace>Napoli</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition">Ed. di riferimento: Delle Donne 2010, doc. 6 pp. 99-102</bibl>
          <bibl type="edition">Ed. precedenti: Carcani, pp. 263-264 (dal ms. R); Origlia, pp. 94-96 (dal ms. R); HB, V, pp. 493-495 (dal ms. R, ma ritoccando protocollo ed escatocollo); WActa, I, pp. 649-650, n. 842 (dal ms. E); Carbonetti, n. 156, pp. 146-147 (dal ms. R)</bibl>
          <bibl type="edition">Regesti: BF 2556; Z 2556</bibl>
          <bibl type="primary-source" />
          <bibl type="source" />
          <bibl type="tradition">Mss: E, cc. 31v-32r; R, c. 20r-v (che riporta sul marg. sup. della c. 20r e 20v: «Novenbre in Lauda»; e sul marg. sin. della c. 20r: «Lictere ad magistros et scolares Neapolis de reformatione studii ibidem»)</bibl>
          <bibl type="bibliography" />
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>7</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>
                Accogliendo le richieste del maestro
                <persName key="G. di Antiochia">G. di Antiochia</persName>
                e di
                <persName key="T. di Cremona">T. di Cremona</persName>
                , inviati dei professori e degli studenti di
                <placeName key="Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2634">Napoli</placeName>
                ,
                <persName key="Federico II" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q130221">Federico II</persName>
                dispone la libera ammissione allo
                <hi rend="italic">Studium</hi>
                di
                <placeName key="Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2634">Napoli</placeName>
                di tutti i regnicoli e degli altri abitanti d’
                <placeName key="Italia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q38">Italia</placeName>
                , eccettuati quelli delle città ribelli e i sudditi del papa; raccomanda inoltre ai docenti e agli studenti di convivere con i Napoletani in maniera conveniente.
              </p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="copy" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1239 novembre 14, Lodi</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          XIIII novembris XIII indictionis. De mandato imperiali facto per magistrum
          <persName key="Pier della Vigna" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1394860">P. de Vinea</persName>
          scripsit
          <persName key="Pietro di Capua, notaio">
            P. de
            <placeName key="Capua" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q58477">Capua</placeName>
          </persName>
          <ref target="#N4ct5xxs5e" type="integer" />
          ad magistros et scolares
          <placeName key="Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2634">Neapolis</placeName>
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="N4ct5xxs5e" type="integer">
            Su
            <persName key="Pietro di Capua, notaio">
              Pietro di
              <placeName key="Capua" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q58477">Capua</placeName>
            </persName>
            cfr. Schaller,
            <hi rend="italic">Die Kanzlei</hi>
            cit., 3 (1957), pp. 277 s.;
    W. Heupel,
            <hi rend="italic">Schriftuntersuchungen zur Registerführung in der Kanzlei Kaiser
    Friedrich II.</hi>
            , «Quellen und Forschungen
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          Conceptum dudum serenitatis nostre propositum circa
          <placeName key="Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2634">Neapolitani</placeName>
          studii debitum incrementum oblivisci non patitur votum nostrum, quin ipsum, tamquam manuum nostrarum structuram memorabilem posteris et generaliter omnibus fructuosam, prosequutione laudabili prosequamur et firmamento stabili quolibet eventu firmemus; ex quo non tantum subiectorum nostrorum perpenso consilio profectum multifarie vidimus procurari, dum in regno nostro liberalium artium vigerent studia, quam fame et posteritati nostre dignius fore consultum. Et ut exhuberantem gratiam ad omne firmamentum ipsius excellentia nostra evidenter ostenderet, non solum in urbe nostra
          <placeName key="Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2634">Neapolis</placeName>
          tam amenissima et famosa, cui terra et mare deserviunt
          <ref target="#Nnbjay7wlz" type="integer" />
          , ipsius sedem locavimus et cultum indiximus generalem, quam etiam magnis immunitatibus decorare magistros et omnem cetum scolarium nostra munificentia non ommisit.
        </p>
        <p>
          Cumque nuper nos in
          <placeName key="Italia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q38">Italia</placeName>
          circa depopulationes nostrorum rebellium magnifice moraremur, in castris nuntios vestros magistrum
          <persName key="G. di Antiochia">G. de Antiochia</persName>
          et
          <persName key="T. di Cremona">T. de Cremona</persName>
          <ref target="#N0m3z9ouyx" type="integer" />
          fideles nostros ad nostram presentiam destinatos benigne recepimus et petitiones vestras in sinu clementie nostre clementer admisimus et inter tot occupationum genera, quibus nostra munificentia trahebatur, non inspecta presentis temporis qualitate, set tamquam studii et virtutum quarumlibet zelatores ad ordinationem et cultum
          <placeName key="Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2634">Neapolitani</placeName>
          studii direximus aciem mentis nostre, et quantum honori nostro, qualitati temporis et indempnitati vestre vidimus ad presens posse consulere, libenter petitionibus vestris duximus annuendum. Statuimus igitur et presenti iussione decernimus, ut omnibus fidelibus nostris regnicolis regnorum nostrorum
          <placeName key="Gerusalemme" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3761342">Ierusalem</placeName>
          et
          <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilie</placeName>
          ad nominatum studium licitus sit accessus et mora. Ultramontanos etiam infra presentem gratiam nostram volumus contineri, ut eis liceat predictas scholas appetere et ibidem studendo morari.
          <placeName key="Italia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q38">Italicos</placeName>
          etiam infra presens mandatum nostrum de terris, que nobis et imperio famulantur, volumus comprehendi;
          <placeName key="Milano (Milanesi)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q490">Mediolanensibus</placeName>
          ,
          <placeName key="Brescia (Bresciani)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q16144">Brixiensibus</placeName>
          ,
          <placeName key="Piacenza (Piacentini)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q13329">Placentinis</placeName>
          ,
          <placeName key="Alessandria (Alessandrini)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q6088">Alexandrinis</placeName>
          ,
          <placeName key="Bologna" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1891">Bononiensibus</placeName>
          ,
          <placeName key="Faenza (Faentini)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q52981">Faventinis</placeName>
          ,
          <placeName key="Ravenna (Ravennati)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q13364">Ravennatibus</placeName>
          ac
          <placeName key="Treviso (Trevigiani)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q5475">Trevesinis</placeName>
          nostris et imperii rebellibus exceptis omnino, quibus omnem nostre maiestatis gratiam denegamus. Ad
          <placeName key="Tuscia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q695728">Tuscos</placeName>
          autem,
          <placeName key="Marche (Marchigiani)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1279">Marchesanos</placeName>
          omnes de
          <placeName key="Ducato di Spoleto" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2829270">ducatu Spoleti</placeName>
          et etiam
          <placeName key="Campania (Campani, Campanini)" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1438">Campaninos</placeName>
          presentem immunitatis nostre gratiam extendi decernimus volentes studiorum
          <placeName key="Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2634">Neapolitanorum</placeName>
          limina visitare, de terris illis silicet, que
          <persName key="Enrico re di Sardegna, figlio di Federico" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q704892">
            Henrico clarissimo filio nostro regi
            <placeName key="Torres" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q391316">Turrium</placeName>
            et
            <placeName key="Gallura" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q962651">Gallure</placeName>
          </persName>
          <ref target="#Ndkmolfigz" type="integer" />
          misso de latere nostro generali legato in
          <placeName key="Italia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q38">Italiam</placeName>
          fideliter adheserunt; aliis, qui restiterunt eidem et pape subsunt dominio et quoquomodo sequuntur eundem factorem schismatis et erroris, presenti gratia denegata.
        </p>
        <p>
          Vos igitur sic presentem munificentie nostre gratiam, ad maiestatis nostre personam, honorem et fidelitatem nostram respectum habentes debitum, animo fideli recipite, civibus etiam
          <placeName key="Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2634">Neapolis</placeName>
          fidelibus nostris decentius et modestius solito contentis, ut et vobis cedat ad commodum et profectum voti, quod geritis, et nos tam de fide vestra erga nostram excellentiam, quam etiam de processu ac incremento studii per effectum operis et exhibitionem devotionis et fidei merito gaudeamus.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="Ndkmolfigz" type="integer">
            Questo figlio di
            <persName key="Federico II" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q130221">Federico II</persName>
            è noto anche come
            <persName key="Enrico re di Sardegna, figlio di Federico" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q704892">Enzio (o Enzo)</persName>
            (Vd. Enrico re di Sardegna).
          </note>
          <note xml:id="N0m3z9ouyx" type="integer">
            Su questi personaggi non si posseggono notizie oltre a quelle fornite in
    questo documento. Forse
            <persName key="T. di Cremona">T. de Cremona</persName>
            era uno studente, dato che il suo nome
    non è accompagnato da alcun titolo; mentre l’appellativo magister con cui è
    identificato
            <persName key="G. di Antiochia">G. de Antiochia</persName>
            ci fa capire che, probabilmente, egli era un professore.
          </note>
          <note xml:id="Nnbjay7wlz" type="integer">
            È un’espressione tratta dalla liturgia. Cfr.
            <hi rend="italic">Hymn. in officio B. Mariae</hi>
            , ad
    matutinum, 5-6.
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="escatocollo">
        <p>Datum et cetera.</p>
        <span type="notes" />
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>