<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Doc. 23</title>
        <respStmt>
          <name>Cristiano Amendola</name>
          <resp>revision by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>transcription by</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne; Roberto Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>FedOA Press</publisher>
        <pubPlace>Napoli</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition">Ed. di riferimento: Delle Donne 2010, doc. 22 pp. 135-137</bibl>
          <bibl type="edition">Ed. precedenti: Epist., IV 9; HB Pierre, pp. 299-300, n. 5. La lettera è pubblicata anche come la n. 176 di PB, collazionata in maniera puramente indicativa nell’ed. Giles, II, pp. 129-130 (= Migne, coll. 470-471)</bibl>
          <bibl type="primary-source" />
          <bibl type="source" />
          <bibl type="tradition">Mss.: A, cc. 33v-34r; A2, c. 127r; B, c. 72v; B2, cc. 96v-97r; C, c. 59r-v; C2, c. 122r; I, c. 44v; M, c. 57r; O, c. 140r; R2, c. 39v; S2, c. 70r</bibl>
          <bibl type="bibliography" />
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>23</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>
                <hi rend="italic">Consolatio</hi>
                per la morte del maestro
                <persName key="Giacomo di Reggio">Giacomo di Reggio</persName>
                (forse
                <persName key="Giacomo Baldovini" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q6119850">Giacomo Baldovini</persName>
                ), professore di diritto ed ottimo oratore.
              </p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="copy" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>[1235?]</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          Iuris civilis professoribus universis
          <persName key="Petrus, magister">magister Petrus</persName>
          <ref target="#N1v8k643n7" type="integer" />
          , salutem et attendere ultimum ante primum.
        </p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="N1v8k643n7" type="integer">
            Molto probabilmente si tratta di
            <persName key="Pier della Vigna" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1394860">Pier della Vigna</persName>
            .
          </note>
        </span>
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          Amaritudo amarissima
          <ref target="#N7bf3w0y6z" type="integer" />
          et materia concreta doloribus humanis noviter mentibus concurrerunt. Nam unicus et singularis in terris homo, in quo velut in suo proprio leges convenerant et vivebat eloquentie tuba et consilii plenitudo sedebat, est revocatus ad patriam, de cuius revocationis amaritudine vox populi a fine usque in finem et terminosn orbis terre dolorosa multum exivit. Nec mirum, quia ia optimus persuasor bonorum operum omnibus excellentissimus
          <persName key="Giacomo di Reggio">Iacobus de Regio</persName>
          <ref target="#Nj9w983wvs" type="integer" />
          Iesu Christo vitalem spiritum resignavit. Attritus est nimium derepente gloria vultus eius, in cuius occasu non solum
          <placeName key="Lombardia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1210">Lombardia</placeName>
          sole privata suo, verum etiam maxima pars viventium continuis lachrimis ingemiscit, et doloris gladius multorum animos perforavit
          <ref target="#Nzdrz660b6" type="integer" />
          . Nec inmerito, cum ipse dominus legifer et supremus de prescriptis iuris apicibus sensus informaret informes, et adhuc viventes viventia eius opera non desinunt informare. Qui licet ut homo desierit, non tamen desiit ut magister, quia mortuus ipse docet quantum sit appellatio mortis difficilis, violenta, et necessaria: difficilis, quia non est ibi solutio; violenta, quia resistentia nulla; necessaria, quia ex modo necessitas omnem superat syllogismum, exceptiones non recipit
          <ref target="#Nhl64j9dlq" type="integer" />
          , dilationes aliquas non admittit. Verum quia mirabilis est ista regula mortalium, que nunquam fallitur, sed omnes fallit, fallentia videlicet veridica, que in credentia non habetur. Ipsa quidem est nequitie nebula, tristitie genitrix, diffusio lachrimarum, universe carnis exterminium, et singularium destructiva.
        </p>
        <p>Ideoque, viri prudentes, in doctore mortuo prudenter addiscite quicquid possit et quantum fortia exterminantis angeli, et diligenter attendite quod legum facundia vel aliquarum scientiarum doctrinabm mortis imperio non resistit.</p>
        <span type="notes">
          <note xml:id="N7bf3w0y6z" type="integer">
            Cfr.
            <hi rend="italic">Is.</hi>
            , 38, 18.
          </note>
          <note xml:id="Nj9w983wvs" type="integer">
            Su questo maestro cfr. R. Abbondanza,
            <hi rend="italic">Baldovini Giacomo</hi>
            , in
            <hi rend="italic">Dizionario Biografico degli Italiani</hi>
            , 5, Roma 1963, pp. 521-525.
          </note>
          <note xml:id="Nzdrz660b6" type="integer">
            Cfr.
            <hi rend="italic">Luc.</hi>
            , 2, 35.
          </note>
          <note xml:id="Nhl64j9dlq" type="integer">Cfr. il doc. 27. L’espressione sembra rimandare a un cliché derivato dal
    linguaggio del diritto. Ringrazio Benoît Grévin per avermi suggerito questo
    possibile riferimento.</note>
        </span>
      </div>
      <div type="escatocollo">
        <p />
        <span type="notes" />
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>