<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Ep. III 45 (Satis preclaros alumpnos longe lateque diffuse...)</title>
        <author>Petrus de Vinea</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription by</resp>
          <name>Martina Pavoni</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>mark-up by</resp>
          <name>Martina Pavoni</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2026</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition">L'epistolario di Pier della Vigna, coord. di E. D'Angelo, ed. crit. a cura di A. Boccia, E. D’Angelo, T. De Angelis, F. Delle Donne, R. Gamberini, Soveria Mannelli 2014, pp. 581-2</bibl>
          <bibl type="source-register" />
          <bibl type="primary-source" />
          <bibl type="tradition">Par. lat. 8563, ff. 56v-57r, F, M, Pa, Pr, V</bibl>
          <bibl type="bibliography" />
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>PdV III 45</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>
                <persName key="Nicola da Rocca" ref="https://www.treccani.it/enciclopedia/nicola-da-rocca_(Dizionario-Biografico)/">Nicola da Rocca</persName>
                elogia
                <persName key="Pier della Vigna" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1394860">Pier della Vigna</persName>
                per la sua sapienza, eloquenza e
  operosità nel ruolo di giudice. Associa alla sua celebrazione anche un encomio
  a suo figlio
                <persName key="Guglielmo, figlio di Pier della Vigna">Guglielmo</persName>
                .
              </p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="letter" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1245-1249</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          Magna laudum preconia, de bonitate magistri
          <persName key="Pier della Vigna" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1394860">Petri de Vineis</persName>
          .
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          1. Satis preclaros alumpnos longe lateque diffuse per orbem naturae pregnantis
  peperit uterus et plurimorum pectoribus partem suae fecunditatis infudit,
  sed preter communem opinionem omnium, in singulari subiecto congerens,
  quicquid contulerat uniuersis, magistrum
          <persName key="Pier della Vigna" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1394860">Petrum de Vineis</persName>
          cunctis
  peperit clariorem. 2. Nec sine merito sic ipsum sua liberalitate ditauit, cum
  uirtutum congeriem personarum uarietas sepe confunderet, sententiarum
  erraret auctoritas et, iura prompta soluere, buccis lacerata domesticis, ordinarium
  iudicem non haberet. 3. Multum etenim, ut requiem quereret, sapientiae
  felicis ingenium in giro celi et abissi profundo circumquaque uagauerat, sed
  in hoc demum sua fixit tentoria, in hoc sui motus circuitum limitauit, cum
  quo factum cor unum et anima una, in eo ferrum de terra transtulit et lapidem
  calore resoluit, ut quicquid esset terrena grossities in doctrinae substantiam
  uerteretur. 4. Per cuius namque uirtutis instinctum iustitia mortificata
  resurgeret et eclipsati iuris qualitas suae discretionis industria supplementa
  sentiret. 5. Qui, uelut nouus legifer
          <persName key="Mosè" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q9077">Moyses</persName>
          de monte Synai, legum copiam
  concessam sibi celitus hominibus reportauit, ut quorum noxius appetitus,
  qui per lustra deuia oberrarat, ad iustitiae fabricam, qua imposita quaelibet
  diriguntur, eius luce preuia dirigatur. 6. Hic est siquidem alter
          <persName key="Giuseppe, santo" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q128267">Ioseph</persName>
          , cui,
  tamquam fideli interpreti, magnus ubique Cesar, de cuius potentia sol et luna
  mirantur, circularis orbis retia gubernanda commisit: qui tamquam Imperii
  clauiger claudit, et nemo aperit, aperit et nemo claudit; cuius eloquentiae tuba
  dulcisonans orationis uoce mellifluae audientium corda demulcet, utpote cui
  quicquid erat sub pallio solis absconditum, preter clausi diuini libri septem
  signacula diuinus intuitus reuelauit. 
  7. Ipse est enim
          <persName key="Pietro, santo" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q33923">Petrus</persName>
          , fundatus in petra,
  ut ceteros fidei stabilitate fundaret et, sinceritatis stabilitate fundatus, foret
  aliis fundamentum. 8. Relictis quidem retibus, princeps apostolorum,
          <persName key="Pietro, santo" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q33923">Petrus</persName>
          ille piscator, nimirum secutus est Deum, sed
          <persName key="Pietro, santo" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q33923">Petrus</persName>
          hic legifer a sui Domini
  latere non discedit. 9. Curam gregis Dominici pastor ille curabat antiquus,
  sed iste nouus athleta iuxta latus summi principis uirtutes inserens et errores
  extirpans, in statera iustitiae ponderat quicquid dicit. 
  10.
          <persName key="Pietro, santo" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q33923">Galileus</persName>
          ille tertio
  Dominum sua uoce negauit, sed absit quod semel abneget
          <persName key="Pier della Vigna" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1394860">Capuanus</persName>
          . 11.
  O felix uinea, quae felicem
          <placeName key="Capua" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q58477">Capuam</placeName>
          tam suauis fructus ubertate reficiens,
          <placeName key="Terra di Lavoro" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q765893">Terram Laboris</placeName>
          irradians, remotos orbis terminos instantia tuae fecunditatis
  irradiare non cessas! 12. A cuius stipite palmes non discrepans, tamquam
  a bono fusus nimio iudex prodiit
          <persName key="Guglielmo, figlio di Pier della Vigna">Guillelmus</persName>
          , quem commendabiliter eius
  effectus laudabilem exhibet, eo quod habuit tam nobilissimum creatorem,
  et quem ornauit qualitas habitus, ipsum amictu decoris adornat. 13. Nam
  legis armatus peritia, Digesta digerit et Codicis scrupulositates elimat, dum in
  quadrigis sedens Imperii, superemergentes quoslibet casus et causas in libra
  iudicii quotiens ponderat et appendit, totiens eos dirimit et decidit. 14. Qui,
  si ueritas sub nube non lateat, quae uidentibus non celatur, angelum se fore
  sanctum lucidius representat. 15. Haec fuit itaque uinea, quam philosophiae
  manus multo sudore plantauit et coluit, ipsam suae irriguitatis amenitate
  fecundans, in qua tabernaculum eruditionis erexit, ut ex eo mentes indoctae
  doctrinae reciperent spiritum et ex eius fructu mellifluo biberent sitientes.
  16. Haec est uinea, cuius radices grandis aquila in terra negotiationis de
          <placeName key="Libano" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q822">Libano</placeName>
          asportatas secus decursus aquarum cum diligenti prudentia transplantauit;
  ad cuius uirtutes eximias explicandas etiam lingua
          <persName key="Cicerone, Marco Tullio" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1541">Tullii</persName>
          laboraret.
  17. Ne forsan balbutiens in prosequendo deficeret et, sic displicendo, placeret,
  telae finis imponitur, quam stupendo contexuit
          <persName key="Nicola da Rocca" ref="https://www.treccani.it/enciclopedia/nicola-da-rocca_(Dizionario-Biografico)/">Nicholaus</persName>
          .
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="escatocollo" />
    </body>
  </text>
</TEI>