<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Ep. III 11 (Deo propitio, per quem uiuimus et regnamus...)</title>
        <author>Petrus de Vinea</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription by</resp>
          <name>Martina Pavoni</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <name>Martina Pavoni</name>
          <resp>mark-up by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2026</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition">L'epistolario di Pier della Vigna, coord. di E. D'Angelo, ed. crit. a cura di A. Boccia, E. D’Angelo, T. De Angelis, F. Delle Donne, R. Gamberini, Soveria Mannelli 2014, pp. 489-91</bibl>
          <bibl type="source-register" />
          <bibl type="primary-source" />
          <bibl type="tradition">Par. lat. 8563, ff. 47v-48r, M, Pa, Pr, V</bibl>
          <bibl type="bibliography" />
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>PdV III 11</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>
                <persName key="Federico II di Svevia, imperatore" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q130221">Federico II</persName>
                invita gli studenti 
  allo Studio di
                <placeName key="Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2634">Napoli</placeName>
                , per il quale egli ha
  convocato ottimi maestri e predisposto una serie di agevolazioni economiche
  per chi lo frequenta. Contestualmente proibisce a chiunque di andare a studiare
  fuori dal Regno, o in luoghi diversi 
  da
                <placeName key="Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2634">Napoli</placeName>
                , ingiungendo ai sudditi che
  studiano all’estero di ritornare entro il giorno di
                <persName key="Michele, santo" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q45581">san Michele</persName>
                (29 settembre).
              </p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="letter" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>5 giugno 1224</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>Inuitat scolares ad Studium Neapolitanum.</p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          1. Deo propitio, per quem uiuimus et regnamus, cui omnes actus nostros
  offerimus, cui omne quod agimus imputamus, in Regnum nostrum
  desideramus multos prudentes et prouidos fieri per scientiarum haustum et
  seminarium doctrinarum; qui, facti discreti per studium, per obseruationem
  iuris iusti, Deo seruiant, cui seruiunt omnia, et nobis placeant per cultum
  iustitiae, cuius preceptis omnes precipimus obedire.
  2. Disponimus autem apud
          <placeName key="Napoli" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q2634">Neapolim</placeName>
          , 
  amenissimam ciuitatem, doceri
  artes et cuiuscumque professionis uigere studia, ut ieiuni et famelici doctrinarum
  in ipso Regno inueniant unde ipsorum auiditatibus satisfiat neque
  compellantur ad inuestigandas scientias peregrinas nationes expetere nec
  in alienis regionibus mendicare. 3. Bonum autem hoc rei nostrae publicae
  profuturum intendimus, cum subiectorum commoda speciali quadam
  affectionis gratia prouidemus, quos, sicut conuenit eruditos, pulcherrima
  poterit spes fouere et bona plurima promptis animis expectare, cum sterilis
  esse non possit accessio, quam nobilitas sequitur, cui tribunalia preparantur,
  sequuntur lucra diuitiarum, fauor et gratia comparantur. 4. Insuper studiosos
  uiros ad seruitia nostra non sine magnis meritis et laudibus conuocamus,
  secure illis, qui discreti fuerunt, per instantiam studii iuris et iustitiae regimina
  committentes.
  5. Hylares igitur et prompti satis ad professiones, quas scolares desiderant,
  animentur, quibus ad inhabitandum eumdem locum concedimus,
  ubi rerum copia, ubi amplae domus et spatiosae satis et ubi mores ciuium
  sunt benigni, ubi etiam necessaria uitae hominum per terras et maritimas
  facile transuehuntur, quibus per nos ipsos utilitates querimus, condiciones
  disponimus, magistros inuestigamus, bona promittimus et eis, quos dignos
  uiderimus, donaria conferemus. 6. Illos siquidem in conspectu suorum parentum
  ponimus, a multis laboribus liberamus, a longis itineribus et quasi
  peregrinis absoluimus, illos tutos facimus ab insidiis predatorum. 7. Et qui
  spoliabantur fortunis suis et rebus, longa terrarum spatia peragrantes, scolas
  suas leuioribus sumptibus et breuioribus cursibus a liberalitate nostra se
  gaudeant assecutos!
  8. De numero autem doctorum, quos ibi duximus destinandos, mittimus
  magistrum R. de..., et... de..., iudices, fideles nostros, ciuilis scientiae
  professores, uiros magnae scientiae, notae uirtutis et fidelis experientiae,
  quam nostrae semper exibuerunt et exibent maiestati, de quibus, sicut de
  aliquibus Regni nostri fidelibus, fiduciam gerimus pleniorem. 9. Mittimus
  quoque... et..., et cetera.
  10. Volumus igitur et mandamus uobis omnibus, qui prouincias regitis
  quique administrationibus aliquibus presidetis, ut haec omnia passim et
  publice proponatis et iniungatis sub pena personarum et rerum, ut nullus
  scolaris legendi causa exire audeat extra Regnum nec infra Regnum aliquis
  audeat addiscere alibi uel docere, et qui de Regno sunt extra Regnum in
  scolis sub pena predicta eorum parentibus iniungatis, ut usque ad festum
          <persName key="Michele, santo" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q45581">sancti Michaelis</persName>
          nunc proximo reuertantur.
  11. Condiciones autem, quas scolaribus concedimus, erunt istae: in primis,
  quod in ciuitate predicta erunt doctores et magistri in qualibet facultate.
  12. Scolares autem, undecumque uenerint, secure ueniant morando, stando
  et redeundo, tam in personis quam in rebus nullam sentientes in aliquo lesionem.
  13. Hospitium, quod melius in ciuitate fuerit, scolaribus locabitur pro
  duarum unciarum auri annua pensione, nec ultra extimatio eius ascendet. 14.
  Infra predictam summam et usque ad illam, omnia hospitia sub extimatione
  duorum ciuium et duorum scolarium locabuntur. 15. Mutuum fiet scolaribus
  ab illis, qui ad haec fuerint ordinati, secundum quod eis necesse fuerit, datis
  libris in pignore et precario restitutis, receptis a scolaribus fideiussoribus
  pro eisdem. 16. Scolaris uero, qui mutuum recipiet, iurabit, quod de terra
  aliquatenus non recedet, donec precaria restituet, uel ab eo mutuum fuerit
  exolutum, uel alias satisfactum fuerit creditori. 17. Predicta autem precaria
  a creditoribus non reuocabuntur, quamdiu scolares uoluerint in Studio
  permanere. 18. Item omnes scolares in ciuilibus sub eisdem doctoribus et
  magistris debeant conueniri.
  19. Omnes igitur, qui amodo studere uoluerint in aliqua facultate, uadant
  Neapolim ad studendum, et nullus sit ausus pro scolis extra Regnum exire uel
  infra Regnum in aliis locis addiscere uel docere; et qui sunt de Regno extra
  Regnum in scolis, usque ad festum
          <persName key="Michele, santo" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q45581">sancti Michaelis</persName>
          proximum futurum,
  sine morae dispendio reuertantur.
  20. De frumento autem, uino, carnibus, piscibus et aliis, quae ad uictum
  pertinent, modum nullum statuimus, cum in hiis omnibus habundet
  prouincia, quae uendentur scolaribus, secundum quod uenduntur ciuibus
  et etiam per contratam.
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="escatocollo" />
    </body>
  </text>
</TEI>