<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Ep. I 6 (Cum sit Christus caput Ecclesiae...)</title>
        <author>Petrus de Vinea</author>
        <respStmt>
          <name>Martina Pavoni</name>
          <resp>transcription by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
          <resp>revision by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>mark-up by</resp>
          <name>Martina Pavoni</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2026</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition">L'epistolario di Pier della Vigna, coord. di E. D'Angelo, ed. crit. a cura di A. Boccia, E. D’Angelo, T. De Angelis, F. Delle Donne, R. Gamberini, Soveria Mannelli 2014, pp. 107-110</bibl>
          <bibl type="source" />
          <bibl type="bibliography" />
          <bibl type="primary-source" />
          <bibl type="tradition">Par. lat. 8563, cc. 4v-5r</bibl>
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>Ep. I 6</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>
                <persName key="Friderico II di Svevia, imperatore" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q130221">Federico II</persName>
                esorta i cardinali a prendere posizione contro la scomunica che il
  papa si prepara ad emettere contro di lui, per odio insensato nei suoi confronti
  e fallace valutazione del suo operato in Sicilia; protesta a questo riguardo la
  sua completa innocenza, testimoniata anche dalla missione dell’arcivescovo di
  Messina sull’osservanza delle leggi da lui promulgate a difesa dei prelati e in
  riparazione dei danni eventualmente subiti dagli stessi nel Regno; e ammonisce
  gli stessi cardinali che non debbano restare coinvolti nella giusta vendetta
  che l’imperatore porrà in essere a sua legittima difesa, nel caso che il pontefice
  perseveri nell’attuare il suo proposito.
              </p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="letter" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>1239, 10 marzo</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          <persName key="Friderico II di Svevia, imperatore" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q130221">Fridericus</persName>
          cardinalibus, super sententia excommunicationis lata contra ipsum, per dominum
  papam in
          <placeName key="Roma" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q220">Vrbe</placeName>
          .
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          1. Cum sit Christus caput Ecclesiae et in
          <persName key="Pietro" ref="https://https://www.wikidata.org/wiki/Q33923">Petri</persName>
          uocabulo suam fundauerit
                    Ecclesiam supra petram, uos Apostolorum statuit successores, ut,
          <persName key="Pietro" ref="https://https://www.wikidata.org/wiki/Q33923">Petro</persName>
          pro
                    omnibus ministrante, uos, qui estis candelabra Ecclesiae supra montem,
                    non sub modio constituta, reuera omnibus, qui sunt in domo Domini, ex
                    affectu bonorum operum luceatis, nec a publica mundi lingua et conscientia
                    generali uos subtrahere intendatis, cum ad singula, quae residens sedi
          <persName key="Pietro" ref="https://https://www.wikidata.org/wiki/Q33923">Petri</persName>
          proponit statuere, uel denuntiando decreuerit, equa participatio uos admittat,
                    nisi ipsius religionis Ecclesiae status et zelus efferuens euitandi scandalum
                    generale ea uobis suggesserit ob futura.                
                    2. Quis enim non miretur et stupeat, quod tot uenerabilium patrum
                    aggregatione munitus, Ecclesiae generalis sedens in solio, utinam iustus
                    iudex!, inconsulte uelit procedere, ac suis motibus excandescens in Romanum
                    intendit principem, aduocatum Ecclesiae, ad precipitationem omnium
                    sententiam depositionis statuere;                 
                    3. et ob fauorem Lombardorum rebellium
                    exercere spiritualem gladium, si dici liceat, minus iuste, cum alias quicquid
                    ex obiectis Ecclesiarum grauaminibus, quae uel dicuntur obiecta, uel quae ut
                    species a genere per indiuidua deriuantur, uel emendationem ceperint, uel
                    ad deliberationem uestri consilii sit in proximo, prout iussio iam precessit
                    debita et integra emendatio secutura. Apostolicum
                    nos prestitit monituros, euidens testimonium declaratur: et precedens
                    nostra constitutio super uocatione prelatorum dampna passorum
                    de eisdem prestanda integra satisfactione prelatis, uenerabili Messanensi
                    episcopo assessori nostro uocato ad hoc transmisso, euidens perhibet
                    testimonium ueritatis.                 
                    5. Propter hoc non indigne dolemus, si pater Apostolicus
                    offendere tam grauiter nos intendat, ut nos, dum in constantem
                    uirum tam uehemens cadat iniuria, etsi patienter ferre uelimus, immanitas
                    negotii non permittit, quin ad ultiones, quibus Cesares uti solent, facti
                    uiolentia nos compellat.                 
                    6. Verumptamen, dum consideramus impatientiam
                    dominantis uel procedentis, et difficultatem attendimus defensoris,
                    si ex quo liceret priuatas exercere uindictas, quas in hominem, per quem
                    scandalum uenit, et in sui participes sanguinis compensare possemus
                    attemptata in ipsum et suos, uestrae Sedis iniuriam redundare tolerabilius
                    duceremus.                 
                    7. Sed nec ipse, nec tota propter hoc successura progenies
                    tanta foret, ut Imperii culmen zelaret in ultionem ipsorum; cumque ipsius
                    Sedis auctoritas audaciae sibi frena relaxet, et tot uenerabilium fratrum
                    suorum mollities eum in concepta fouere pertinacia uideatur, angit nos
                    altiori mente turbatio: quod, dum nos intendimus a persequente defendere,
                    oportet nos defendendo grauius offendere satagentem, salua semper
                    in omnibus Ecclesiae sanctitate; quam cultu sacro et debita reuerentia
                    corde et opere ueneramur.                
                    8. Quapropter uenerabilem cetum uestrum affectuosius deprecamur,
                    quatenus motus summi pontificis, quos ex causis euidentissimis tam iniustos
                    quam uoluntarios mundus agnoscit, ex deliberata modestia compescatis,
                    generali statui Ecclesiae et presertim quieti mentium a scandalis prouidentes.                
                    9. Nam, cum ad salutem et honorem omnium uestrum fauorabiliter
                    alligemur, etsi principiis obstare non possumus, licite liceat nobis iniurias,
                    quas reuocare non possumus, propulsare iniuriis.
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="escatocollo" />
    </body>
  </text>
</TEI>