<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Ep. I 30 (Perfectae sollicitudinis zelus, quo sicut...)</title>
        <author>Petrus de Vines</author>
        <respStmt>
          <name>Martina Pavoni</name>
          <resp>transcription by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <name>Martina Pavoni</name>
          <resp>mark-up by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>revision by</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2026</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition">L'epistolario di Pier della Vigna, coord. di E. D'Angelo, ed. crit. a cura di A. Boccia, E. D’Angelo, T. De Angelis, F. Delle Donne, R. Gamberini, Soveria Mannelli 2014, pp. 227-233</bibl>
          <bibl type="source" />
          <bibl type="bibliography" />
          <bibl type="primary-source" />
          <bibl type="tradition">Par. lat. 8563, cc. 19r-20r</bibl>
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>Ep. I 30</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>
                <persName key="Friderico II di Svevia, imperatore" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q130221">Federico II</persName>
                scrive ai senatori di
                <placeName key="Roma" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q220">Roma</placeName>
                relativamente all’annunciata invasione
  dei Tartari. Sulla scia delle preoccupanti notizie portate dal legato del
  re d’
                <placeName key="Ungheria" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q28">Ungheria</placeName>
                , il vescovo di Vác, l’imperatore si reca a
                <placeName key="Roma" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q220">Roma</placeName>
                sperando, anche
  con l’aiuto dei senatori, di trovare consiglio e aiuto nel pontefice. Egli ha spedito
  missive ai prìncipi d’
                <placeName key="Europa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q46">Europa</placeName>
                perché si mobilitino, ma è preoccupato dal
  precedente rappresentato da quanto accaduto in Italia al momento della sua
  spedizione in
                <placeName key="Terrasanta" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q48175">Terrasanta</placeName>
                : il pontefice non solo approfittò dell’occasione per
  invadere il regno di
                <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Sicilia</placeName>
                , ma addirittura proibì ai Cristiani d’Oltremare di
  aiutare l’imperatore nelle sue attività.
              </p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="letter" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>20 giugno 1241, Spoleto</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>Item super eodem.</p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="testo">
        <p>1. Perfectae sollicitudinis zelus, quo sicut pater Imperii statum eiusdem
diligere cogimur et tueri, propensus nos inducit, non tam manifesta pericula
quam suspecta uereri, nec prouisionem differre cautelae, quousque rei certitudinem
per oculatae fidei testimonium adsequamur. Sed quanto maiora
timentur esse dispendia, tanto promptior et perfectior debet esse cautela.
2. Infestam igitur nobis et infaustam omnibus famam de Tartarica
tempestate finibus Imperii iam uicina per uos, quos ex uicinitate loci primos
inuenit, certius et ordinatius deducendam uobis idcirco describimus,
ne super tanto discrimine taciti uideamur. 3. Aduertimus enim ista iam
dudum, sed quamquam audita decredere uereremur, nec credere delectaret,
ipsa tamen longe modernis remota temporibus putabamus, tum
propter itineris remoti discrimina, tum propter quamplurium fortium
principum et populorum occursum, qui uenientium Tartarorum armis et
furiis occurrebant. 4. Sed ecce, deletis in totum terrae principibus, quos
obices inuenerunt, et ad iuga perpetua seruitutis paucissimis admodum
ex inferioribus reseruatis, iam uersus Imperii Romani fines propinquare
dicuntur, et ad religionis ac fidei nostrae matrem, sacrosanctam Romanam
Ecclesiam, prophanandam, et Vrbem regiam, Imperii nostri caput,
iure dominii uel iniuria potius, possidendam a Tartaris, prout firmiter
creditur, aspiratur.
5. Verum quantumlibet haberemus, ut diximus, ex resistentia remota
fiduciam, nec preoccupari tam subito crederemus, in totum tamen sollicitudo
nostra non exiit prouidentiae futurae consilium, quin multis retro
temporibus pensaremus, qualiter nos contra huiusmodi infausti casus
euentum, si diebus nostris ita contingeret, pararemus. 6. Sicque nos, quantumuis
inuitos, oportuit eisdem preferre presentia et manifesta preponere
dispendia presumptiuis: propter hoc etenim Romanum pontificem multis
obsequiis multisque blanditiis nobis efficere nitebamur unanimem. 7. Sed,
quod dolentes referimus, et reminiscimur lacrimosi, uenenosi serpentis antiqui
perfidia in tantum causae nostrae preualuit, quod in totius fere mundi
perniciem subiectorum nostrorum fidem in perfidiam transtulit: et nobis
maternae dilectionis, proh dolor, ubera nouercauit! Propter quod etiam, in
totum fere uitae nostrae deliciis abdicatis, quas regni nostri Syciliae nobis
amenitas afferebat, per aspera maris et montium Germaniam repetentes et
ad congregandas dominii nostri uires ibidem et consolidandas ad unum, post
domitam et oppressam H. primogeniti nostri dementiam, qui sibi contra nos
sedem assumpserat, Aquilonis circa fertilis Ytaliae partes direximus gressus
nostros, uires nostras eduximus et nostrorum, ut, pacatis undique dominii
nostri partibus et rebellibus omnibus ad mandata nostra subactis, tanto uelocius
tantoque securius ad exterminium Tartaricae tempestatis imperialis
dextera consurgeret, quanto potentius et quietius imperaret.
8. Occurrit uerumtamen dolorosa de preteritis rei gestae memoria,
quod, transfretantibus nobis dudum in Terrae Sanctae subsidium ad Sarracenorum
excidium, qui non minus fidem nostram quam Tartari persequuntur,
iste charissimus Pater noster, Mediolanensium ac suorum complicium
mentibus iniquitate dissutis, regnum nostrum Syciliae uiolenter
inuasit. 9. Et, quod horribilius est auditu, nobis ibidem agentibus, omnibus
Christi fidelibus, ne nobis in Christi crucifixi negotio ferrent uel preberent
auxilium, interdixit.
10. Non est enim leuitatis hic timor, qui potest cadere in constantem,
uelut preteriti temporis ad futurum, et ex toto similibus offensis assumptus.
Vellemus etenim tam gloriosa preteritorum memoratione foueri, quod illam
gereremus de patre fiduciam, illam de subditis constantiam haberemus, quod
in spe paterni consilii et fide firmissima subiectorum cuncta post terga possemus
secure relinquere, et ad exterminium Tartarorum, postpositis omnibus,
festinare. Ecce uerisimiliter opinamur, quod fama dissensionis huiusmodi
non modicam Tartaris prebet audaciam, ut in seipsum diuisum fidei nostrae
negotium facilius desoletur.
11. Audito uerumptamen per uenerabilem episcopum Varmacensem,
legatum ad nos ex parte regis Vngariae, tam magna de Tartarorum uenientium
tempestate, uiis et iugis montium maturatis, uersus Romam dirigimus
gressus nostros. Vbi, deuotione non minus potentia nostra e uicino
conspecta, si apud summum pontificem, quae sunt patris, inuenerit filius,
et apud Apostolicam Sedem pro tanta fidei necessitate consilium, non dubitabit
ullatenus nec retardabit Romanus Augustus, catholicus imperator, ac
rebellium inclitus dominator, pro tanta fidei necessitate corpus exponere et
totius potentiae suae uires offerre.
12. Vos denique, patres conscripti, quibus est pestis ipsius fama clarior,
quia causa uicinior, nobis prosequentibus Imperii nostri causam, quia, dum
patria et auita regna repetimus, non aliena per iniuriam usurpamus, uias
omnes inueniatis et modos, qualiter una nobiscum et cum aliis terrae principibus,
quos ah haec per litteras nostras et nuntios excitamus pro tantae
necessitatis articulo, ad destructionem communium hostium occurrere ualeatis,
presertim cum diuina potentia non tam tueri uelit Imperium Romanum
quam augeri. 13. Ecce enim, quod rex Vngariae regnum nostrae dicioni
subiecit, dummodo defensionis clipeo protegatur.</p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="escatocollo" />
    </body>
  </text>
</TEI>