<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Ep. I 26 (Inconsutilem tunicam Dei nostri dissuere...)</title>
        <author>Petrus de Vinea</author>
        <respStmt>
          <name>Martina Pavoni</name>
          <resp>mark-up by</resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>revision by</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>transcription by</resp>
          <name>Martina Pavoni</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>main editor</resp>
          <name>Fulvio Delle Donne</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
        <pubPlace>Potenza</pubPlace>
        <date>2026</date>
        <availability>
          <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <listBibl>
          <bibl type="edition">L'epistolario di Pier della Vigna, coord. di E. D'Angelo, ed. crit. a cura di A. Boccia, E. D’Angelo, T. De Angelis, F. Delle Donne, R. Gamberini, Soveria Mannelli 2014, pp. 199-203</bibl>
          <bibl type="source" />
          <bibl type="bibliography" />
          <bibl type="primary-source" />
          <bibl type="tradition">Par. lat. 8563, cc. 16v-17r</bibl>
          <bibl type="main_source" />
        </listBibl>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <idno>Ep. I 26</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>
              <p>
                Direttiva legislativa contro gli eretici chiamati Patarini, attivi in particolare
in
                <persName key="Italia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q38">Italia</persName>
                settentrionale (è la norma 1.1 del Liber Constitutionum di
                <persName key="Friderico II di Svevia, imperatore" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q130221">Federico</persName>
                ).
Definita la sacrilega etimologia del termine, l’imperatore accomuna il reato
di eresia a quello di lesa maestà, e decreta per chi se ne macchia la pena della
condanna a morte sul rogo.
              </p>
              <span type="notes" />
            </summary>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="letter" />
          </physDesc>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <docDate>
        <date>settembre 1231, Melfi</date>
      </docDate>
      <div type="protocollo">
        <p>
          1.
          <persName key="Friderico II di Svevia, imperatore" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q130221">Fridericus</persName>
          , et cetera.
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="testo">
        <p>
          Inconsutilem tunicam Dei nostri dissuere conantur heretici et uocabuli
                    uitio seuientes, quod significationem denotationis denuntiat, in ipsius indiuisibilis
                    fidei unitate nituntur inducere sectionem, et 
                    oues a
          <persName key="Pietro" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q33923">Petri</persName>
          custodia, cui
                        pascendae a Pastore bono sunt creditae, disgregare. 2. Hii sunt lupi rapaces
                    intrinsecus, eousque ouile possint subintrare Dominicum, mansuetudinem
                    ouium pretendentes, quod post ipsorum introitum desiderant demoliri. 3. Hii
                    sunt angeli pessimi, hii prauitatum sunt filii a patre nequitiae et fraudis auctore
                    ad simplices animas destinati; hii sunt colubri, qui columbas decipiunt;
                    hii serpentes, qui latentes uidentur inserpere, et sub mellis dulcedine uirus
                    euomere ac uitae cibum se simulant ministrare, a cauda feriunt et mortis
                    poculum uelut quoddam durissimum uenenum immiscent.
                    4. Horum sectae ueteribus, ne in publicum prodeant, non sunt notatae
                    nominibus, uel, quod est forte nefandius, non contentae, 
                    ut uelut ab
          <persName key="Arrio" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q106026">Arrio</persName>
          Arriani uel 
                    a
          <persName key="Nestorio" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q185073">Nestore</persName>
          Nestoriani, aut a similibus similes nuncupentur, sed in
                    exemplum martirum, qui pro fide catholica martirium subierunt, “Patarenos”
                    se nominant, uelut expositos passioni. 5. Huiusmodi uero miseri Patareni, a
                    quibus abest sancta credulitas diuinitatis eternae, sub uno contextu nequitiae
                    insimul tres offendunt: Deum uidelicet, proximos, et seipsos. 6. Deum
                    offendunt, dum Dei fidem et consilium non agnoscunt: decipiunt proximos,
                    dum ipsis specie sub spiritualis alimoniae hereticae prauitatis oblectamenta
                    ministrant; crudelius etiam seuiunt in seipsos, dum post animarum dispendium
                    corpora denique seuerae mortis illecebris, quam per agnitionem ueram
                    et uerae fidei firmitatem possent euadere, uitae prodigi et necis improuidi
                    sectatores inuoluunt, et quod est ipso dicto durissimum, superstites etiam
                    non terrentur exemplo.
                    7. Contra tales Deo, sibi et hominibus sic infestos, continere non possumus
                    motus nostros, quin debitae ultionis in eos gladium exeramus, tanto
                    ipsos instantius persequentes, quanto in euidentiorem delusionem fidei
                    Christianae, prope Romanam Ecclesiam, quae caput est omnium Ecclesiarum,
                    mater et domina, iudicatur superstitionis suae scelera latius exercere. 8.
                    Noscuntur adeo, quod ab
          <placeName key="Italia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q38">Ytaliae</placeName>
          finibus, presertim a partibus Lombardiae,
                    in quibus pro certo perpendimus ipsorum nequitiam latius abundare, iam
                    quousque ad regnum nostrum
          <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Syciliae</placeName>
          suae perfidiae riuulos deriuarunt.
                    9. Quod acerbissimum reputantes, statuimus in primis, ut crimen heresis
                    et dampnatae sectae cuiuslibet, quocumque censeantur nomine sectatores,
                    prout ueteribus legibus est indictum, inter publica crimina numerentur;
                    immo crimine lesae maiestatis nostrae debet ab omnibus horribilius iudicari,
                    quod in diuinae maiestatis iniuriam noscitur attemptatum, quamuis in iudicii
                    potestate alter alterum non excellat. 10. Nam sicuti perduellionis crimen
                    personas adimit dampnatorum et bona dampnat, post obitum memoriam
                    defunctorum, sic in predicto crimine, quo Patareni notantur, per omnia uolumus
                    obseruari. 11. Et ut ipsorum nequitia, in qua Dominum non sequuntur
                    sed in tenebris ambulant, detegatur, nemine etiam deferente, inuestigari
                    uolumus diligenter huiusmodi scelerum patratores, aut per officiales nostros,
                    sicut et alios malefactores inquiri, ac inquisitione notatos uinculis detineri:
                    etsi leuis superstitionis tegumento tegantur, a uiris Ecclesiasticis et prelatis
                    examinari iubemus. 12. Per quos si inuenti fuerint a fide Catholica saltem in
                    articulo deuiare, ac per ipsos pastorali more prius commoniti, tenebrosi diaboli
                    relictis insidiis, noluerint agnoscere Deum lucis, sed in erroris concepta
                    instantia perseuerent, presentis nostrae legis edicto dampnatos mortem pati
                    Paterenos aliosque hereticos, quocumque nomine censeantur, decernimus:
                    quod affectant, ut uiui in conspectu hominum comburantur, flammarum
                    commissi iudicio, ut animarum incendia patiantur. 13. Nec dolemus, quod in
                    hoc ipsorum satisfacimus uoluntati, ex quo penam solummodo nec fructum
                    alium consequuntur erroris.
                    14. Apud nos pro talibus nemo interuenire presumat. 15. Quod si qui
                    fecerit, in ipsum nostrae indignationis aculeos non immerito conuertemus.
                    16. Datum et cetera.
        </p>
        <span type="notes" />
      </div>
      <div type="escatocollo" />
    </body>
  </text>
</TEI>